Quảng Nam nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm miền trung, có diện tích lớn, bờ biển dài, dân số đông; với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, vị trí địa lý thuận lợi, hệ thống hạ tầng giao thông đầy đủ để kết nối với các tỉnh, thành phố trong nước và khu vực.
Hy vọng, với quy hoạch vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sẽ tạo cơ hội mới để đưa Quảng Nam sớm trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước; là cực tăng trưởng quan trọng của khu vực miền trung-Tây Nguyên vào năm 2030.
Hai vùng, hai cụm động lực, ba hành lang phát triển
Quy hoạch tỉnh Quảng Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt (tại Quyết định số 72/QĐ-TTg, ngày 17/1/2024) thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn mới phù hợp với định hướng phát triển đất nước theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm 2021-2030 của đất nước, các chiến lược, quy hoạch cấp quốc gia, Quy hoạch vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Nam lần thứ 22, nhiệm kỳ 2020-2025.
Đây là công cụ quan trọng để tỉnh hoạch định đường hướng, quản lý, điều hành hoạt động phát triển kinh tế-xã hội, phát triển không gian lãnh thổ trong giai đoạn tới, bảo đảm tính kết nối đồng bộ, khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh, khắc phục các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, phát triển bền vững, cân đối, hài hòa, hiệu quả.
Lấy ý chí tự lực, tự cường, đoàn kết thống nhất, nỗ lực, bền bỉ vượt khó và khát vọng vươn lên của con người xứ Quảng làm nhân tố quyết định nội lực; thể hiện tư duy sáng tạo, tầm nhìn mới để tận dụng các lợi thế so sánh, tìm kiếm không gian mới, cơ hội phát triển mới, tạo nên những giá trị riêng và khác biệt; phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành quốc gia và quy hoạch vùng.
Tổ chức không gian các hoạt động kinh tế-xã hội tỉnh Quảng Nam được làm rõ qua mô hình cấu trúc: Hai vùng, hai cụm động lực, ba hành lang phát triển. Trong đó, mỗi không gian được định vị các lĩnh vực quan trọng có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của khu vực trong tương lai. Cấu trúc này bảo đảm sự phát triển cân bằng về kinh tế-xã hội giữa vùng Đông và vùng Tây.
Hai vùng bao gồm vùng Đông và vùng Tây:
(1) Vùng Đông, gồm các huyện, thị xã, thành phố đồng bằng ven biển - vùng động lực của tỉnh, với các ngành kinh tế chủ đạo là kinh tế biển, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch, nông nghiệp; tập trung các đô thị lớn, trung tâm hành chính, chính trị của tỉnh.
Tam Kỳ là đô thị trung tâm hành chính, kinh tế, giáo dục, đào tạo; Hội An là đô thị sinh thái-văn hóa-du lịch, giao lưu quốc tế với các sản phẩm đặc sắc có chiều sâu văn hóa; Điện Bàn là đô thị phát triển công nghiệp, khoa học, đổi mới sáng tạo.
(2) Vùng Tây, gồm các huyện miền núi - đây là vùng bảo tồn hệ sinh thái rừng tự nhiên; phát triển vùng nguyên liệu lâm sản và dược liệu quốc gia, với sâm Ngọc Linh là sản phẩm chủ lực để sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu tự nhiên; kinh tế vườn, trang trại, chăn nuôi; khai thác thủy điện, khoáng sản; bảo vệ khu vực biên giới.
Đô thị Khâm Đức (Phước Sơn) và Thạnh Mỹ (Nam Giang) là các đô thị chuyển tiếp, kết nối, giao lưu phát triển giữa khu vực đồng bằng tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng với Tây Nguyên và các nước thuộc hành lang quốc tế Đông-Tây.
Hai cụm động lực gồm:
(1) Cụm Điện Bàn-Hội An-Đại Lộc: Là cực tăng trưởng phía bắc của tỉnh, kết nối với các không gian kinh tế của thành phố Đà Nẵng. Hình thành chuỗi đô thị ven sông, ven biển thông qua các tuyến đường bộ và hệ thống các sông: Vu Gia, Thu Bồn, Cổ Cò; phát triển hành lang du lịch dựa trên tuyến giao thông đường thủy.
Nâng cao chất lượng Khu công nghiệp Điện Nam-Điện Ngọc và các cụm công nghiệp tại Điện Bàn; phát triển không gian đô thị Điện Bàn, Hội An gắn kết với quá trình đô thị hóa của thành phố Đà Nẵng, hình thành đô thị nghỉ dưỡng-giải trí ven biển và ven sông Cổ Cò.
(2) Cụm Tam Kỳ-Núi Thành-Phú Ninh: Kết nối các không gian kinh tế của 3 đơn vị hành chính này thành khu vực phát triển kinh tế công nghiệp, dịch vụ logistics, cảng biển, hàng không, thương mại, du lịch biển, y tế, giáo dục-đào tạo, đô thị thông minh; xây dựng và phát triển thành đô thị loại I trực thuộc tỉnh.
Chu Lai là khu kinh tế tổng hợp, đa ngành, với hạt nhân là ngành công nghiệp cơ khí ô-tô, tiếp tục tái cấu trúc gắn với tổ chức sản xuất các sản phẩm mới phù hợp với xu thế của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; đồng thời, liên kết với tỉnh Quảng Ngãi trở thành cực tăng trưởng kinh tế trọng điểm của vùng.
Ba hành lang phát triển gồm:
(1) Hành lang động lực kinh tế ven biển từ đường cao tốc Đà Nẵng-Quảng Ngãi đến ven biển: Tập trung các không gian công nghiệp sinh thái, công nghiệp công nghệ cao, du lịch xanh và chuỗi đô thị sông, biển gắn với cảng biển và Cảng hàng không Chu Lai.
(2) Hành lang dọc đường Đông Trường Sơn và đường Hồ Chí Minh thuộc không gian phía tây của tỉnh: Tập trung công nghiệp thủy điện; khai thác, chế biến khoáng sản; nông, lâm nghiệp; bảo tồn, phát huy văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số; là cửa ngõ giao thương với các tỉnh Tây Nguyên và tỉnh Thừa Thiên Huế.
(3) Hành lang dọc Quốc lộ 14B và Quốc lộ 14E nối lên Quốc lộ 14D đến Cửa khẩu quốc tế Nam Giang: Là trục giao lưu với vùng kinh tế Tây Nguyên và các tỉnh Nam Lào-Bắc Campuchia.
Phấn đấu đến năm 2050, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương
Quy hoạch tỉnh Quảng Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 có vai trò, vị trí rất quan trọng trong Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các quy hoạch khác trên cả nước.
Vì vậy, Quy hoạch tỉnh Quảng Nam cần được triển khai đồng bộ, thống nhất, phát huy tốt các yếu tố kết nối, liên kết vùng là vấn đề cần thiết, có tính quyết định nhằm mục tiêu phấn đấu đưa Quảng Nam trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước; là cực tăng trưởng quan trọng của khu vực miền trung-Tây Nguyên vào năm 2030.
Đến năm 2050, Quảng Nam phát triển toàn diện, hiện đại và bền vững, mang đậm bản chất văn hóa đặc trưng con người xứ Quảng; phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, có đóng góp lớn cho ngân sách trung ương; là trung tâm du lịch quốc tế quan trọng trên cơ sở phát huy tối đa giá trị các di sản văn hóa thế giới và khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Cơ cấu nền kinh tế hài hòa, hợp lý với tính tự chủ và năng lực cạnh tranh cao. Hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Phát triển kinh tế-xã hội hài hòa giữa các khu vực đô thị và nông thôn, thích ứng với biến đổi khí hậu, chất lượng môi trường tốt. Chỉ số phát triển con người và thu nhập của người dân ở mức cao, đời sống hạnh phúc.
Quốc phòng, an ninh, chủ quyền biên giới trên đất liền, biển, đảo được giữ vững và bảo đảm trật tự an toàn xã hội. Theo đó, tăng trưởng kinh tế Quảng Nam dựa trên 4 trụ cột chính là: Du lịch; công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp năng lượng; thương mại, dịch vụ logistics; nông, lâm, thủy sản ứng dụng công nghệ cao.
Ngoài ra, Quảng Nam ưu tiên bố trí phù hợp các nguồn lực từ ngân sách nhà nước để dẫn dắt và thúc đẩy thu hút các nguồn lực ngoài nhà nước cho đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng trên địa bàn theo phương châm “lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư”.
Xây dựng cơ chế chính sách đột phá để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và lao động có kỹ năng gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động, tăng nhanh quy mô. Thu hút, kêu gọi đầu tư khu giáo dục đại học theo tiêu chuẩn quốc tế để hình thành 2 trung tâm, gồm: Phía bắc tại Điện Bàn gắn kết với thành phố Đà Nẵng; phía nam gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai theo mô hình đô thị đại học.
Đẩy nhanh tốc độ ứng dụng những thành tựu khoa học công nghệ; áp dụng tiêu chuẩn các nước phát triển về quản lý môi trường; phát triển, ứng dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, sản xuất sạch, sử dụng tiết kiệm năng lượng, tài nguyên trên tất cả các ngành, lĩnh vực.
Mặt khác, Quảng Nam sẽ tăng cường hợp tác chặt chẽ với các tỉnh, thành phố lân cận, các địa phương trong vùng và cả nước, đặc biệt là mối liên kết với thành phố Đà Nẵng trong xây dựng kết cấu hạ tầng; liên kết giữa Khu kinh tế mở Chu Lai với Khu kinh tế Dung Quất để hình thành trung tâm công nghiệp ven biển trọng điểm của khu vực duyên hải Trung Bộ và cả nước; đẩy mạnh hợp tác biên giới với nước bạn Lào.
Xây dựng và phát triển các đô thị hiện đại, thông minh, tạo hiệu ứng lan tỏa, liên kết đô thị; chú trọng bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, môi trường văn hóa, xã hội đặc trưng ở các vùng nông thôn, miền núi. Đổi mới công tác quản lý và tổ chức triển khai thực hiện quy hoạch, đáp ứng các yêu cầu xuất phát từ thực tiễn.
Quy hoạch tỉnh Quảng Nam được phê duyệt thể hiện tư duy đột phá, tầm nhìn chiến lược để tạo ra cơ hội mới-giá trị mới; phát triển kinh tế với tư duy kinh tế xanh, hài hòa với tự nhiên; đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng nhằm phát triển toàn diện, bền vững.
Do vậy, Quảng Nam tiếp tục nêu cao tinh thần đoàn kết, quyết tâm chính trị, phát huy dân chủ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, bản sắc văn hóa và truyền thống cách mạng, khắc phục khó khăn, vượt qua thách thức; nỗ lực cao hơn, hành động quyết liệt, hiệu quả hơn; huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, mở rộng thu hút đầu tư, thực hiện thắng lợi các mục tiêu theo Quy hoạch tỉnh Quảng Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tạo nền tảng quan trọng đưa Quảng Nam phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới.
