Tôn vinh bản sắc và tâm hồn người Việt
Hành trình quảng bá văn hóa Việt Nam của bà Đỗ Thu Trang được vun đắp qua nhiều năm, từ nhiệm kỳ tại Ai Cập (2022-2025), khi bà giới thiệu ẩm thực truyền thống Việt Nam tới bạn bè quốc tế, đến các hoạt động giao lưu văn hóa tại Hà Nội năm 2026.
Qua những trải nghiệm, văn hóa được giới thiệu bằng những câu chuyện gần gũi về ẩm thực, trang phục, phong tục và nếp sống của người Việt. Tại Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai với chủ đề "Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai", diễn ra đầu tháng 10/2026 tại Hoàng thành Thăng Long, bà Đỗ Thu Trang cùng phu nhân các đại sứ nước ngoài đang công tác tại Việt Nam tham gia nhiều hoạt động giao lưu, trong đó có Lễ hội đường phố "Sắc màu năm châu".
Vẻ đẹp duyên dáng của tà áo dài Việt Nam trong các hoạt động giao lưu quốc tế góp phần tôn vinh bản sắc trang phục truyền thống, đồng thời tạo cơ hội để các nền văn hóa gặp gỡ, chia sẻ và tìm hiểu lẫn nhau. Trong không gian giàu giá trị lịch sử của Hà Nội, những hoạt động như vậy góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng quốc tế.
"Khi được đặt trong không gian Hà Nội, bên những công trình lịch sử như Hoàng thành Thăng Long, phố cổ và các hoạt động nghệ thuật, áo dài trở thành một phương tiện đối thoại văn hóa, giúp bạn bè quốc tế hiểu thêm về bản sắc và tâm hồn người Việt", bà Trang chia sẻ.
Tại sự kiện, các món ăn truyền thống như phở gà, phở bò, bánh cuốn và bánh gấc được chuẩn bị chu đáo, trình bày công phu. Nguyên liệu và cách chế biến từng món được giới thiệu cụ thể, giúp khách mời hiểu thêm về sự phong phú của ẩm thực Việt Nam cũng như những nét văn hóa gắn với mỗi món ăn. Các vị khách bên cạnh thưởng thức còn trực tiếp trải nghiệm cách gói nem Việt Nam theo cách truyền thống.
"Tôi rất vui và tự hào khi nghe các phu nhân đại sứ nước ngoài bày tỏ tình cảm với văn hóa Việt Nam, đồng thời mong muốn có thêm những buổi giới thiệu tương tự để cảm nhận sâu sắc hơn về đời sống, phong tục và con người Việt Nam", bà Trang xúc động chia sẻ.
Từ câu chuyện tại Cairo đến những hoạt động giao lưu văn hóa ở Hà Nội, có thể thấy sức hấp dẫn của văn hóa Việt Nam được tạo nên từ chính những giá trị gần gũi trong đời sống. Một món ăn truyền thống, tà áo dài hay cách người Việt gìn giữ phong tục gia đình đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho sự tìm hiểu, sẻ chia giữa các nền văn hóa.
Từ cái nôi tinh hoa phố cổ
Sinh ra và lớn lên giữa khu phố cổ Hà Nội, có sự gắn bó sâu sắc với những nếp sinh hoạt và giá trị văn hóa của đất kinh kỳ, theo bà Trang, bản sắc phố cổ được hình thành từ sự hòa quyện giữa kiến trúc, nghề truyền thống và đời sống cộng đồng, được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Bà Trang và nhiều người Hà Nội vẫn thuộc những câu ca dao về ba mươi sáu phố phường, trong đó có câu "Rủ nhau chơi khắp Long Thành" Những tên phố như Hàng Bồ, Hàng Bạc, Hàng Gai, Hàng Buồm… gợi nhắc dấu tích các phố nghề, đồng thời phản ánh quá trình hình thành, phát triển của một đô thị gắn với hoạt động buôn bán và sinh kế của cư dân.
Trong bức tranh ấy, Hàng Mã nổi bật với sắc màu rực rỡ mỗi dịp Trung thu và Tết đến. Những chiếc đèn lồng, đồ chơi dân gian và vật phẩm trang trí truyền thống góp phần tạo nên diện mạo riêng của con phố. Qua từng mùa lễ hội, những sản phẩm quen thuộc ấy tiếp tục kết nối ký ức của nhiều thế hệ, đồng thời cho thấy khả năng thích ứng của các nghề truyền thống trong đời sống hiện đại.
Giữa một Hà Nội không ngừng đổi thay, Hàng Mã và khu phố cổ vẫn lưu giữ những dấu ấn văn hóa trong đời sống thường nhật. Hàng hóa trên phố có thể thay đổi, các cửa hiệu có thể chuyển mình theo nhu cầu thị trường, nhưng ký ức về phường nghề, nếp sinh hoạt và tình cảm cộng đồng vẫn là những giá trị góp phần tạo nên sức sống của khu phố cổ.
Ba mươi sáu phố phường là điểm đến tham quan đầy sức hút, cũng là nơi lưu giữ những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và con người Hà Nội. Trong những con phố nhỏ, tiếng rao hàng rong, các cửa hiệu lâu đời và nhịp sinh hoạt của cư dân cùng tạo nên diện mạo văn hóa vừa gần gũi, vừa đặc sắc. Đó cũng là những chất liệu giúp du khách hiểu thêm về một Thủ đô được hình thành qua nhiều lớp lịch sử.
Từ những ngôi nhà phố có mặt tiền hẹp, không gian sâu, phản ánh sự gắn kết giữa sinh kế và đời sống gia đình đến các công trình như Hoàng thành Thăng Long, Cột cờ Hà Nội, chùa Trấn Quốc và cảnh quan Hồ Tây... mỗi địa điểm đều mang những dấu ấn riêng về lịch sử, văn hóa và mối quan hệ giữa con người với thành phố.
Theo bà Trang, bảo tồn di sản không có nghĩa là giữ mọi thứ bất biến. Điều quan trọng là duy trì cấu trúc kiến trúc, cảnh quan và các giá trị văn hóa gắn với cộng đồng, đồng thời tìm cách thích ứng với yêu cầu phát triển của đô thị hiện đại. Bảo tồn cần gắn với đời sống của người dân, bởi chính cộng đồng là chủ thể lưu giữ, thực hành và trao truyền các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ.
Quan điểm ấy đặt ra yêu cầu hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Những công trình kiến trúc, tuyến phố và nghề truyền thống chỉ có thể duy trì sức sống khi được đặt trong mối quan hệ với nhu cầu sinh hoạt, sinh kế của cư dân và sự phát triển chung của thành phố. Bên cạnh các giải pháp quản lý, tu bổ và bảo vệ cảnh quan, việc nâng cao nhận thức cộng đồng, phát huy giá trị di sản trong giáo dục và du lịch văn hóa cũng có ý nghĩa quan trọng.
Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ với những tuyến phố mở rộng và nhịp sống đô thị ngày càng sôi động. Giữa những đổi thay ấy, vệt nắng trên mái nhà cũ, tiếng rao vọng lại từ xa hay hương cà-phê buổi sớm vẫn gợi lên nét thân thuộc của một thành phố mang trong mình nhiều lớp ký ức. Bao vẻ đẹp bình dị đã góp phần tạo nên bản sắc đô thị, đồng thời nhắc nhở về giá trị của việc gìn giữ những điều làm nên nét riêng của Hà Nội.
Cùng với các phương thức bảo tồn truyền thống, công nghệ số và những hình thức trải nghiệm tương tác mở ra thêm khả năng giới thiệu di sản tới công chúng. Việc số hóa tư liệu, xây dựng nội dung thuyết minh và phát triển các hoạt động trải nghiệm phù hợp có thể giúp người dân, nhất là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử và văn hóa theo những cách sinh động hơn. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với tư liệu chính xác, nội dung có chiều sâu và trách nhiệm bảo vệ những giá trị nguyên gốc của di sản.
Vẻ đẹp Hà Nội trong ký ức
Khi được hỏi về hình ảnh gợi nhớ rõ nhất về Hà Nội, bà Đỗ Thu Trang nhắc đến những buổi sáng có nắng vàng dịu nhẹ trên phố cũ, nơi bóng dáng mẹ rảo bước đi chợ, đầu đội nón lá, tay cầm chiếc làn, chân đi đôi guốc mộc. Dáng đi nhanh nhưng không vội vã, tà áo khẽ lay trong nắng sớm gợi lên vẻ nền nã, mộc mạc mà duyên dáng của người phụ nữ Hà thành.
"Với tôi, những hình ảnh ấy, ký ức riêng ấy còn gợi nhắc một nếp sống đã làm nên bản sắc Hà Nội: thanh lịch, sâu lắng, coi trọng sự tinh tế trong cách ứng xử và biết gìn giữ những giá trị thân thuộc qua thời gian", bà Trang bộc bạch.
Từ ký ức gia đình đến những trải nghiệm giao lưu văn hóa ở nước ngoài, tình yêu Hà Nội trong câu chuyện của bà Đỗ Thu Trang được thể hiện qua những điều gần gũi, bình dị. Đó là nếp gói bánh chưng mỗi dịp Tết đến, những món ăn truyền thống được giới thiệu tới bạn bè quốc tế, những con phố lưu giữ dấu tích nghề xưa và hình ảnh người mẹ đi chợ trong nắng sớm.
Ký ức ấy cho thấy di sản còn được gìn giữ trong phong tục, nếp sống và cách ứng xử của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng. Khi giá trị ấy được trân trọng, tiếp nối và giới thiệu bằng những hình thức phù hợp, di sản có thêm cơ hội hiện diện trong đời sống hôm nay, đồng thời trở thành cầu nối đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế.
