Phát huy vai trò các vùng đất ngập nước ở Việt Nam

Đất ngập nước có vai trò quan trọng đối với con người và thiên nhiên. Nó có thể lọc các chất độc hại, lưu trữ các-bon giúp chống lại tác động của biến đổi khí hậu; lưu trữ nước mưa, nước chảy tràn khi bão giúp giảm lũ lụt và hỗ trợ nước khi hạn hán. Đồng thời, là môi trường sống của hàng nghìn loài sinh vật, nguồn cung cấp thức ăn và tạo nguồn sinh kế cho người dân tại khu vực này.
Bộ đội tham gia trồng cây tại Khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Thái Thụy (tỉnh Thái Bình).
Bộ đội tham gia trồng cây tại Khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Thái Thụy (tỉnh Thái Bình).

Theo số liệu của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cả nước hiện có khoảng 11,85 triệu héc-ta đất ngập nước (không kể diện tích sông suối ngập nước theo mùa và điểm nước nóng, nước khoáng và đảo Hoàng Sa, Trường Sa), chiếm 37% tổng diện tích đất tự nhiên. Đất ngập nước ở Việt Nam được phân thành hai nhóm với 26 kiểu, gồm đất ngập nước nhân tạo và tự nhiên (nội địa và ven biển). Đáng chú ý, các dòng sông tạo nên các vùng đồng bằng châu thổ rộng lớn và phì nhiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp như Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long. Các vùng đất ngập nước ven biển cung cấp nguồn lợi thủy sản cho nhiều cộng đồng dân cư sống chung quanh từ nhiều đời nay. Cùng với giá trị kinh tế không nhỏ, các hệ sinh thái đất ngập nước còn có vai trò điều hòa môi trường, hỗ trợ chống lại các tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu, là nguồn cội của nhiều giá trị lịch sử, văn hóa lâu đời trong cộng đồng dân cư.

Nhận thức được tầm quan trọng, giá trị của các khu đất ngập nước, trong những năm qua, công tác quản lý đất ngập nước ở Việt Nam luôn đặt mục tiêu bảo tồn, phát triển bền vững, cũng như duy trì đặc tính sinh thái của hệ sinh thái đất ngập nước, trong đó tập trung các vùng đất ngập nước có hệ sinh thái đặc thù, đa dạng sinh học cao, có chức năng duy trì nguồn nước và cân bằng sinh thái, có tầm quan trọng quốc tế, quốc gia.

Đáng chú ý, sau 36 năm tham gia Công ước Ramsar và hơn 20 năm thực hiện Nghị định số 109/2003/NĐ-CP về bảo tồn phát triển bền vững vùng đất ngập nước, đến nay, Việt Nam có chín khu bảo tồn được công nhận là vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế (khu Ramsar) với tổng diện tích hơn 120.000 ha gồm: Bảy vườn quốc gia: Xuân Thủy (tỉnh Nam Định); Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn); Bầu Sấu-Cát Tiên (tỉnh Đồng Nai); Tràm Chim (tỉnh Đồng Tháp); Mũi Cà Mau (tỉnh Cà Mau); Côn Đảo (tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu); U Minh Thượng (tỉnh Kiên Giang) và hai khu bảo tồn thiên nhiên: Láng Sen (tỉnh Long An) và Vân Long (tỉnh Ninh Bình). Ngoài ra, hiện có 23 tỉnh, thành phố trên cả nước có quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học và xác định rõ nhiều vùng đất ngập nước quan trọng cần được bảo vệ, quản lý dưới hình thức khu bảo tồn. Tổng cộng có 47 khu đất ngập nước quan trọng được đưa vào quy hoạch thành lập khu bảo tồn đến năm 2030 theo Quy hoạch tổng thể bảo tồn đa dạng sinh học của cả nước.

Tuy nhiên, các chuyên gia, nhà khoa học nhận định: Hiện nay, các khu đất ngập nước đang đối mặt nhiều mối đe dọa đến từ thiên nhiên, chủ yếu do biến đổi khí hậu, tiếp đến do nước biển dâng, thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa, mùa mưa, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa đá, lũ lụt, hạn hán... Mối đe dọa từ con người được coi là nguyên nhân trực tiếp của sự suy giảm và suy thoái các vùng đất ngập nước ở nước ta hiện nay. Các vùng đất ngập nước mất sinh cảnh và suy giảm đa dạng sinh học do thay đổi mục đích sử dụng đất để mở rộng nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, cơ sở hạ tầng… Tình trạng khai thác quá mức tài nguyên sinh vật, săn bắt trái phép các loài chim và một số loài sinh vật khác... là những mối đe dọa chính đối với nhiều loài sinh vật ở các vùng đất ngập nước.

Ngày Đất ngập nước thế giới (2/2) năm 2025 có chủ đề: "Bảo vệ đất ngập nước vì tương lai của chúng ta" nhằm nhấn mạnh sự chung tay góp sức của cộng đồng để bảo vệ các hệ sinh thái đất ngập nước, hướng đến thế giới mà tất cả mọi người có thể tiếp tục hưởng lợi từ các dịch vụ duy trì sự sống mà đất ngập nước cung cấp. Năm 2025, Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp tục đề nghị các bộ, ngành, các tổ chức chính trị- xã hội, chính quyền các cấp tăng cường truyền thông, giáo dục và nâng cao nhận thức về giá trị và tầm quan trọng của các vùng đất ngập nước đối với sự sống của con người và thiên nhiên, các mối đe dọa tác động ảnh hưởng đến hệ sinh thái đất ngập nước; kêu gọi mọi người dân cùng cam kết bảo vệ, sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước, tăng cường quản lý, phục hồi các hệ sinh thái đất ngập nước bị suy thoái.

Mặt khác, các ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu và cơ chế chia sẻ, trao đổi và quản lý thông tin về đất ngập nước; tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ; huy động và đa dạng hóa các nguồn lực, đẩy mạnh hợp tác quốc tế và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng nhằm quản lý, bảo tồn hiệu quả các vùng đất ngập nước trên địa bàn; thúc đẩy các sáng kiến bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, các biện pháp thích ứng và giảm biến đổi khí hậu đối với các vùng đất ngập nước.

Mới đây, tại lễ phát động Tết trồng cây “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”, xuân Ất Tỵ năm 2025 và hưởng ứng Ngày Đất ngập nước thế giới năm 2025 được tổ chức tại Khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Thái Thụy (tỉnh Thái Bình), Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Đỗ Đức Duy mong muốn các ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục thực hiện hiệu quả Kế hoạch hành động quốc gia về bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước giai đoạn 2021-2030 và tích hợp nội dung về bảo vệ giá trị đất ngập nước, quản lý, phục hồi và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước vào các chương trình, quy hoạch, kế hoạch, dự án phát triển của bộ, ngành và địa phương; đẩy mạnh các giải pháp dựa vào thiên nhiên, dựa vào cộng đồng. Việc bảo vệ rừng ngập mặn và bảo tồn đa dạng sinh học cũng rất quan trọng, vì chúng không chỉ giúp duy trì hệ sinh thái mà còn bảo vệ đê biển, chắn sóng, hạn chế xâm nhập mặn và giảm tác động của biến đổi khí hậu và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Có thể bạn quan tâm

Xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi hứng chịu liên tiếp nhiều trận động đất gần đây. (Ảnh: THANH TUẤN)

Đánh giá đúng rủi ro động đất để chủ động ứng phó

Các trận động đất có độ lớn từ 2,0 đến dưới 5,0 ở Việt Nam hầu như không gây rủi ro nhưng vẫn khiến người dân lo lắng. Theo các chuyên gia, cùng với việc cung cấp thông tin kịp thời, cần sớm xây dựng bản đồ phân vùng nguy hiểm và đánh giá rủi ro động đất để chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Dù lượng nước mưa từ thượng nguồn chảy về nhưng tại hồ Ba Bàu (xã Hàm Thạnh) vẫn dễ dàng nhìn thấy bãi cát lộ thiên. (Ảnh: THÀNH HẢI)

Bảo đảm an ninh nguồn nước trong mùa khô

Hồ thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong việc tích trữ nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. Theo quy hoạch, mỗi công trình được thiết kế công suất tích trữ nước riêng nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước cho từng khu vực.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nắng nóng tại Trung Bộ đang giảm dần

Hôm nay, 26/6, nhiều địa phương tại Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng gay gắt, có nơi trên 40 độ C, tuy nhiên nhiệt độ đã giảm từ 1-2 độ C so với mức nhiệt đỉnh điểm 42 độ C hôm qua. Từ khoảng ngày 29-30/6, nắng nóng ở khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk dịu dần.

Cháy rừng trên địa bàn xã Thiên Nhẫn, xã Vạn An từ chiều 21/6, đến sáng 22/6 mới được dập tắt.

Nghệ An cảnh báo nguy cơ cháy rừng từ cấp nguy hiểm đến cấp cực kỳ nguy hiểm đối với 122 xã, phường

Trước thời tiết nắng nóng gay gắt, gió phơn Tây Nam thổi mạnh, độ ẩm thấp kèm theo thiếu hụt lượng mưa, Ban Chỉ đạo công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng tỉnh Nghệ An đưa ra cảnh báo nguy cơ cháy rừng cấp nguy hiểm đến cấp cực kỳ nguy hiểm đối với nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Người dân Hà Tĩnh luôn chủ động, cảnh giác trước nguy cơ cháy rừng.

Hà Tĩnh kích hoạt mọi biện pháp phòng, chống cháy rừng mùa cao điểm

Những ngày qua, dưới tác động của nắng nóng gay gắt, một số khu vực ở Hà Tĩnh đã xuất hiện các điểm phát lửa, gây thiệt hại hơn 8ha diện tích rừng. Để giảm thiểu các vụ cháy rừng, diện tích rừng bị thiệt hại, tỉnh Hà Tĩnh đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương, đơn vị kích hoạt các giải pháp ngăn cháy rừng mùa cao điểm.

Cống Cái Lớn (An Giang) chủ động vận hành bảo đảm nước cho sản xuất. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Thách thức trong bảo đảm an ninh nguồn nước

Thời gian qua, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu nhiều sức ép trong bảo đảm an ninh nguồn nước bởi ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, dòng chảy từ thượng nguồn thay đổi... Những thách thức này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết cần quản lý, sử dụng tài nguyên nước hiệu quả, tiết kiệm, bền vững.

Công ty cổ phần Giấy Hiệp Thành gây ô nhiễm môi trường bị xử phạt 446 triệu đồng.

Quảng Ngãi: Xử phạt 2 doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường

Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh Quảng Ngãi vừa ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với 2 doanh nghiệp tại Cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây, tỉnh Quảng Ngãi, với tổng số tiền phạt 566 triệu đồng.

Đầu năm đến nay, 37 điểm cấp nước sạch miễn phí cho người dân vùng hạn mặn được thành phố Cần Thơ duy trì, cung cấp.

Cần Thơ chủ động ứng phó El Nino

Trước dự báo hiện tượng El Nino có thể quay trở lại với cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026, thành phố Cần Thơ đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân nông thôn.