Phấn đấu vươn lên làm chủ những công nghệ lõi

Cùng dự có các đồng chí lãnh đạo đại diện các bộ, ngành tham gia đoàn công tác.

Tại buổi gặp gỡ, các trí thức kiều bào đã đưa ra nhiều ý kiến tâm huyết, đề xuất thiết thực để Việt Nam tận dụng tối đa tiềm năng, lợi thế, đón đầu bước phát triển trong các lĩnh vực trọng tâm, có khả năng mang lại sự phát triển bứt phá cho đất nước như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng hạt nhân, đường sắt cao tốc.

Ông Bùi Nguyễn Hoàng, đại diện Mạng lưới chuyên gia Việt Nam tại Pháp trong lĩnh vực hạt nhân (VietNuc) đánh giá cao Đảng, Nhà nước ta đã có chiến lược đúng đắn về phát triển điện hạt nhân, giúp bảo đảm an ninh năng lượng, tạo động lực đưa Việt Nam trở thành quốc gia công nghiệp và công nghệ cao. Trong phát triển năng lượng hạt nhân, an toàn hạt nhân là yếu tố tiên quyết, với 3 trụ cột về công nghệ, tổ chức và nhân lực. Mạng lưới VietNuc, với nhiều chuyên gia trong lĩnh vực này đang công tác tại các viện nghiên cứu, tập đoàn năng lượng của Pháp và một số nước châu Âu, mong muốn đồng hành cùng các cơ quan trong nước để phát triển ngành năng lượng hạt nhân của Việt Nam

Giáo sư Trần Quốc Tuấn, Giám đốc nghiên cứu tại Viện Khoa học và Công nghệ Hạt nhân Quốc gia Pháp (INSTN) cho rằng, với thế mạnh của Pháp là một trong những quốc gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân và truyền thống hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Pháp, đây thời điểm chín muồi để mở rộng hợp tác trong đào tạo chuyên sâu về năng lượng và kỹ thuật hạt nhân.

GIáo sư Tuấn đề xuất 4 hướng hợp tác cụ thể: Phát triển chương trình liên kết đào tạo đại học và sau đại học giữa Việt Nam và Pháp; Tăng cường trao đổi chuyên gia, sinh viên và nghiên cứu viên trong; Thành lập Trung tâm Đào tạo Pháp-Việt về Năng lượng hạt nhân, mang tầm khu vực; và Hợp tác với các công ty Pháp để tổ chức thực tập, nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ, đặc biệt là trong các lĩnh vực an toàn hạt nhân, bảo vệ bức xạ, kỹ thuật hạt nhân và quản lý chất thải phóng xạ.

GS. Nguyễn Văn Tâm, Chủ nhiệm khoa Khoa học máy tính và Mạng, Đại học Télécom Paris, nêu một số đề xuất Việt Nam có thể bắt kịp và dẫn dắt làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu trong 10-20 năm tới.

Thứ nhất là phát triển con người – đào tạo nhân tài AI đẳng cấp quốc tế.

Thứ hai là phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ AI, thành lập 3 cụm AI mang tầm quốc tế tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó mỗi cụm là một hệ sinh thái toàn diện.

Thứ ba là tập trung vào một số lĩnh vực trọng điểm, như AI cho thiết kế vi mạch, AI cho y tế và AI cho khoa học nhận thức.

Giáo sư Tâm cho rằng việc định hướng phát triển đúng đắn, đầu tư sớm ngay từ bây giờ sẽ giúp định hình tương lai công nghệ và xã hội của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới, tạo cơ hội để chúng ta không chỉ bắt kịp mà còn dẫn dắt xu thế toàn cầu.

Anh Lương Quang Giáp, kỹ sư thiết kế vi mạch, chia sẻ một số ý tưởng về phát triển ngành vi mạch tại Việt Nam. Theo đó, hiện Việt Nam còn thiếu và nên tập trung xây dựng một nhà máy sản xuất chip bán dẫn quy mô vừa và nhỏ phù hợp cho thị trường Việt Nam. Để thành lập một nhà máy như vậy cần 5 yếu tố then chốt: đào tạo đội ngũ chuyên gia, trong đó nên thu hút kiều bào từ nước ngoài về tham gia, đóng góp; xây dựng hạ tầng công nghệ, tập trung vào các dây chuyền công nghệ phù hợp thị trường Việt Nam; bảo đảm về năng lượng cho nhà máy; tăng cường hợp tác với Pháp giúp chuyển giao công nghệ cho Việt Nam; xây dựng chính sách ưu đãi thúc đẩy các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, thúc đẩy văn hóa khởi nghiệp.

Anh Trần Ngọc Thanh và chị Nguyễn Thanh Huyền, chuyên gia trong lĩnh vực đường sắt, đánh giá cao quyết định của Chính phủ phát triển đường sắt cao tốc tại Việt Nam và nêu 3 vấn đề cần đặc biệt quan tâm: phân tích và lựa chọn công nghệ, đây là ưu tiên hàng đầu, quyết định cho thành công của dự án; xây dựng hệ thống đồng bộ về công nghệ, tiêu chuẩn - yếu tố quan trọng nhất trong ngành đường sắt; xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao - đội ngũ chuyên gia người Việt trong lĩnh vực này sẵn sàng đóng góp ý kiến, kinh nghiệm, chia sẻ năng lực kỹ thuật, kết nối với các đối tác Pháp.

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ, để hiện thực hóa mục tiêu làm chủ công nghệ mà Đảng, Chính phủ đã đề ra, cần có sự góp sức của lực lượng chuyên gia trình độ cao, trong đó, có lực lượng chuyên gia người Việt tại Pháp. Bộ Khoa học và Công nghệ đã đề xuất danh mục 11 công nghệ chiến lược, trong đó 4 lĩnh vực AI, bán dẫn, năng lượng hạt nhân, đường sắt cao tốc đều là những lĩnh vực ưu tiên hàng đầu.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng nêu một số mô hình để chuyên gia kiều bào đóng góp cho đất nước: Trở về nước công tác, đặc biệt trong các dự án lớn, trở thành những người dẫn dắt, chuyên gia đầu ngành; Hợp tác từ xa, triển khai các đề tài nghiên cứu được Nhà nước đặt hàng; Tư vấn cho Chính phủ về chiến lược, chính sách, luật, danh mục lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Trong không khí gần gũi, cởi mở, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ vui mừng và tự hào khi thấy đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt tại Pháp ngày càng lớn mạnh, nhiều người có trình độ chuyên môn cao, có tiềm năng lớn để đóng góp cho đất nước trong các lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên phát triển và rất cần tri thức, kinh nghiệm quốc tế, cũng như những ý tưởng đột phá để tạo ra bước phát triển về chất.

Thông tin một số nét lớn về tình hình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, trong nước, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết hiện nay của Việt Nam là chuyển đổi trạng thái từ mua công nghệ sang tự chủ về công nghệ, theo chủ trương độc lập tự chủ, mở rộng hội nhập quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thủ tướng nhấn mạnh ba vấn đề trọng tâm. Thứ nhất là hoàn thiện thể chế - điểm nghẽn lớn nhất cho phát triển của Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, như Tổng Bí thư Tô Lâm đã phát biểu, đây cũng chính là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam, khi ta hoàn toàn chủ động trong việc hoàn thiện thể chế trên tinh thần học tập kinh nghiệm quốc tế, triển khai liên tục, không cầu toàn, không nóng vội.

Yếu tố thứ hai là hạ tầng, điều kiện tiên quyết cho mọi lĩnh vực. Thủ tướng đề nghị các chuyên gia đóng góp ý kiến xây dựng các hạ tầng phù hợp, tối ưu, giải quyết bài toán cả trước mắt và lâu dài cho phát triển của Việt Nam.

Thứ ba là phát triển nguồn lực con người. Lực lượng 50.000 trí thức, chuyên gia trình độ cao người Việt Nam tại Pháp nói riêng và trên toàn thế giới sẽ là nguồn lực quý báu cho Việt Nam để phát triển các lĩnh vực ưu tiên.

Đánh giá cao những phát biểu sâu sắc, tâm huyết của các chuyên gia, trí thức, kiều bào, Thủ tướng đề nghị các chuyên gia, trí thức tăng cường phối hợp với các bộ, ngành của Việt Nam trong chia sẻ thông tin và định hướng nghiên cứu, qua đó đưa ra những khuyến nghị chính sách sát với thực tiễn, khả thi; đề xuất những dự án hợp tác cụ thể về khoa học và công nghệ, thí dụ như dự án đào tạo 100 chuyên gia AI; hỗ trợ, kết nối, giới thiệu các nhà khoa học, nghiên cứu sinh của Việt Nam sang học tập, nghiên cứu, tiếp thu kinh nghiệm và tri thức tiên tiến của Pháp.

Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành liên quan tăng cường đồng hành, hỗ trợ và kết nối chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài với trong nước; tiếp thu, lắng nghe, phản hồi và áp dụng trên thực tế những ý kiến đóng góp; đặt hàng và triển khai những dự án cụ thể để phát huy tốt nhất những tiềm năng, tri thức, kinh nghiệm và tâm huyết của đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển đất nước.