Từ nền móng ngành xăng dầu đến dấu mốc biểu trưng chữ “P”
Trong bối cảnh miền bắc vừa giải phóng sau năm 1954, cơ sở vật chất xăng dầu thiếu thốn, nhu cầu nhiên liệu cho khôi phục kinh tế và ổn định đời sống đặt ra cấp bách, ngày 12/01/1956 Bộ Thương nghiệp ban hành Nghị định số 09/BTN-NĐ.KB thành lập Tổng Công ty Xăng dầu mỡ - tiền thân của Petrolimex ngày nay. Đây là lần đầu tiên Nhà nước có một tổ chức chuyên trách, thống nhất quản lý và tổ chức kinh doanh xăng dầu nhằm chủ động bảo đảm nguồn năng lượng thiết yếu phục vụ kiến thiết miền bắc và hỗ trợ nhiệm vụ thống nhất đất nước.
Chức năng nhiệm vụ chủ yếu của Tổng Công ty là tiếp nhận, tồn trữ và cấp phát xăng dầu theo chỉ tiêu pháp lệnh để phục vụ an ninh, quốc phòng, kinh tế-xã hội và đưa ra tiền tuyến. Cuối năm 1988, Nhà nước bắt đầu cấu trúc lại Tổng công ty Xăng dầu; trong đó, có yếu tố hết sức quan trọng là chuyển giao nhiệm vụ cùng với một số cán bộ nghiệp vụ của bộ phận xuất nhập khẩu xăng dầu từ Tổng Công ty Xuất nhập khẩu Khoáng sản (Minexport) sang Tổng Công ty Xăng dầu. Từ đó, Tổng Công ty Xăng dầu mới bắt đầu có chức năng xuất nhập khẩu xăng dầu bên cạnh chức năng đã có là cung ứng xăng dầu. Do trực tiếp thực hiện các hoạt động giao dịch đối ngoại ký kết các hợp đồng ngoại thương. Vì vậy, tên giao dịch quốc tế của Tổng Công ty Xăng dầu là Petrolimex bắt đầu xuất hiện từ đó.
Cuối những năm 80 - đầu những năm 90, trong bối cảnh tạo nguồn xăng dầu cho các nhu cầu thiết yếu được lãnh đạo Đảng và Chính phủ quan tâm. Xăng dầu lúc này không còn thuần túy là cung ứng nữa mà là chuyển sang kinh doanh với sự tham gia của vài doanh nghiệp. Từ thời điểm này Petrolimex không còn là Tổng Công ty độc quyền nhà nước với thị phần 100% như giai đoạn trước đó. Tổng Công ty đã mạnh dạn áp dụng cơ chế tự chủ, khoán kinh doanh, hạch toán độc lập, xây dựng hệ thống đại lý, mở rộng mạng lưới bán lẻ theo hướng minh bạch và chuyên nghiệp. Đây không chỉ là cách làm để tồn tại và phát triển trong một thị trường nhiều rủi ro, mà còn là đóng góp thực tiễn vào việc thử nghiệm, kiểm chứng các mô hình đổi mới quản lý doanh nghiệp nhà nước.
Tại Lễ kỷ niệm 35 năm thành lập Tổng Công ty (1991), lần đầu tiên biểu trưng chữ “P” của Petrolimex được công bố. Tổng Công ty Xăng dầu Việt Nam chính thức lấy chữ “P” để làm nhãn hiệu Petrolimex đăng ký bản quyền, được pháp luật bảo hộ. Sự kiện này đã đánh dấu bước chuyển mình rõ rệt của Petrolimex từ một đơn vị hành chính - kỹ thuật sang một doanh nghiệp thương mại hiện đại có thương hiệu và chiến lược phát triển dài hạn.
Dẫn dắt thị trường - Vươn tầm tập đoàn kinh tế đa sở hữu
Giai đoạn 1996-2010, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy công nghiệp hóa-hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế; nhu cầu xăng dầu trong nước được ghi nhận tăng trưởng hai chữ số mỗi năm, tạo áp lực lớn lên năng lực cung ứng và điều tiết thị trường.
Trước yêu cầu đó, Tổng Công ty triển khai nhiều dự án hiện đại hóa hạ tầng: đầu tư, mở rộng tổng kho xăng dầu, cảng biển chuyên dụng, đội tàu vận tải biển, đội xe bồn, cùng mạng lưới cửa hàng bán lẻ. Mô hình cung ứng khép kín từ nhập khẩu, tồn trữ, vận tải đến phân phối bán lẻ dần được hình thành trên quy mô toàn quốc, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước biến động thị trường thế giới.
Trong giai đoạn này, thương hiệu cũng được nâng tầm thông qua chuẩn hóa hệ thống nhận diện trên phạm vi cả nước và nâng cấp cửa hàng theo tiêu chuẩn mới để tạo niềm tin với người tiêu dùng. Đồng thời, doanh nghiệp mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực có liên quan chặt chẽ như hóa dầu, gas, bảo hiểm, vận tải, tài chính… nhằm hình thành hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, gia tăng giá trị cho khách hàng.
Song song với đầu tư, Tổng Công ty chuẩn bị các điều kiện thể chế và quản trị cho quá trình chuyển đổi mô hình sang tập đoàn kinh tế: xây dựng mô hình công ty mẹ - công ty con, chuẩn hóa hệ thống kế toán, tài chính, quản trị rủi ro; đồng thời duy trì hiệu quả kinh doanh và đóng góp ngân sách, qua đó được mô tả là một trong những doanh nghiệp nhà nước tiêu biểu trong cải cách và hội nhập.
Năm 2011 đánh dấu cột mốc lịch sử khi Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam chính thức chuyển đổi mô hình hoạt động, trở thành Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) - Tập đoàn kinh tế nhà nước hoạt động theo hình thức công ty cổ phần đa sở hữu. Việc cổ phần hóa gắn với tái cấu trúc toàn diện đã giúp Petrolimex nâng cao năng lực tài chính, quản trị doanh nghiệp, đồng thời thu hút được cổ đông chiến lược quốc tế, mở rộng không gian phát triển.
Đến năm 2017, cổ phiếu PLX chính thức niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), đánh dấu bước hội nhập sâu hơn vào thị trường tài chính; doanh nghiệp được mô tả nằm trong nhóm có quy mô vốn hóa lớn, doanh thu và lợi nhuận dẫn đầu và thường xuyên được các tổ chức uy tín vinh danh, qua đó khẳng định vị thế thương hiệu quốc gia không chỉ trong lĩnh vực năng lượng mà còn trên thị trường vốn.
Hiện tại, Petrolimex sở hữu hệ thống hơn 2.800 cửa hàng xăng dầu trên 34 tỉnh, thành phố; khẳng định vai trò tiên phong, chủ lực trong việc cung ứng xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, tiêu dùng xã hội, bình ổn thị trường, phát triển kinh tế. Tập đoàn luôn nằm trong danh sách các doanh nghiệp hàng đầu đóng góp vào ngân sách Nhà nước mỗi năm hàng chục nghìn tỷ đồng; đồng thời, cũng là doanh nghiệp trách nhiệm, chủ động đồng hành thực hiện công tác an sinh xã hội với số tiền lên tới hàng ngàn tỷ đồng.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều biến động khó lường, từ cạnh tranh chiến lược, chủ nghĩa bảo hộ đến tác động của cách mạng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển dịch năng lượng, vai trò đặc biệt của ngành xăng dầu đối với ổn định vĩ mô và phát triển kinh tế đất nước luôn được lãnh đạo Đảng, Nhà nước đánh giá cao; theo đó, Tập đoàn tiếp tục phát huy vai trò chủ lực trong việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, giữ vững ổn định thị trường xăng dầu, đẩy mạnh chuyển đổi số và thúc đẩy các giải pháp phát triển năng lượng xanh, bền vững.
