Nuôi dưỡng “công dân số” từ những sân chơi sáng tạo

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu về một thế hệ trẻ không chỉ giỏi kiến thức mà còn giàu khả năng sáng tạo, tư duy liên ngành và kỹ năng thích ứng ngày càng trở nên cấp thiết.

Nuôi dưỡng “công dân số” từ những sân chơi sáng tạo

Tuy nhiên, bên cạnh áp lực học tập, thi cử và sự bùng nổ của không gian mạng, giới trẻ Việt Nam vẫn đang thiếu những sân chơi lành mạnh để được thể hiện bản thân, phát triển cảm xúc và rèn luyện kỹ năng toàn diện.

Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, trong kỷ nguyên AI và công nghệ số, sáng tạo không còn là năng khiếu dành riêng cho một nhóm nhỏ, mà trở thành năng lực cốt lõi của công dân tương lai. Trẻ em hôm nay cần được tiếp cận những môi trường học tập mở, nơi các em có thể trải nghiệm, thử nghiệm, kết nối nghệ thuật với công nghệ và học cách giải quyết vấn đề bằng tư duy linh hoạt.

Từ thực tế đó, nhiều mô hình giáo dục trải nghiệm, sân chơi sáng tạo dành cho người trẻ đang được triển khai tại Việt Nam. Một trong những dự án đáng chú ý là chương trình “Chạm Sáng Tạo 2026 – Riz Lơ Ngơ”. Được khai mạc vào ngày 23/5/2026, cuộc thi sáng tạo nghệ thuật này hướng đến lứa tuổi từ mầm non đến trung học phổ thông, đại học kết hợp giữa hình thức trực tuyến và trực tiếp theo định hướng Art × STEAM hiện đại. Hiện có hơn 20 tổ chức, trường đại học, đơn vị giáo dục, tổ chức sáng tạo và hệ thống trường liên cấp quốc tế tham gia chương trình.

Điểm đặc biệt của dự án không nằm ở một cuộc thi vẽ đơn thuần, mà ở cách chương trình tạo ra không gian để người trẻ “chạm” vào sáng tạo bằng nhiều hình thức khác nhau: vẽ tay, digital art, thiết kế sticker, storyboard, animation hay storytelling. Đây cũng chính là bước khởi đầu cho một hệ sinh thái kết nối giữa: Nghệ thuật, STEAM, Giáo dục, Công nghệ, Sức khỏe tinh thần và Cộng đồng sáng tạo.

Ban tổ chức cho biết, chương trình hướng tới việc tạo dựng một hệ sinh thái nơi trẻ em, học sinh, sinh viên được phát triển đồng thời về tri thức, cảm xúc, năng lực sáng tạo và trách nhiệm cộng đồng. Đây cũng là xu hướng giáo dục hiện đại mà nhiều quốc gia đang theo đuổi: coi nghệ thuật và trải nghiệm sáng tạo là nền tảng giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp, làm việc nhóm, thích ứng và tư duy đổi mới.

Theo bà Nguyễn Phương Anh, Phó Giám đốc Viện Đào tạo Quốc tế FPT, cuộc thi đề cao storytelling, tính ứng dụng thực tế và tương tác cộng đồng sẽ giúp người trẻ phát triển tư duy thiết kế toàn diện, gắn sáng tạo với bối cảnh thực tiễn. Trong thời đại AI, công nghệ không chỉ còn là công cụ kỹ thuật, mà trở thành phương tiện để chuyển hóa cảm xúc, tư duy thẩm mỹ và các ý tưởng thành sản phẩm có giá trị xã hội.

Không chỉ riêng các tổ chức giáo dục, nhiều trường học cũng đang nhận thức rõ vai trò của những không gian trải nghiệm sáng tạo. Cô Trần Mai Phương, Hiệu trưởng Trường Liên cấp Vinschool Ocean Park 2 nhận định, các hoạt động kết hợp Art và STEAM giúp học sinh được kết nối giữa sáng tạo, nghệ thuật, công nghệ và trải nghiệm học tập hiện đại.

img-0449.jpg

Thực tế cho thấy, trẻ em và thanh niên hiện nay đang có nhu cầu rất lớn về những sân chơi tích cực ngoài lớp học. Đó có thể là các cuộc thi sáng tạo, không gian trải nghiệm nghệ thuật, hoạt động cộng đồng hay những dự án giúp các em được “học bằng trải nghiệm”. Khi có môi trường phù hợp, người trẻ không chỉ phát triển kỹ năng chuyên môn mà còn học được cách quản lý cảm xúc, hợp tác và xây dựng bản sắc cá nhân.

Thông qua hình tượng một chú robot học cách cảm nhận thế giới như con người – “Chạm Sáng Tạo 2026 – Riz Lơ Ngơ” gửi gắm thông điệp- Sáng tạo bắt đầu từ trí tò mò, cảm xúc và sự dám thể hiện bản thân.

Có thể bạn quan tâm

 “Cặp đấu” lọt vào vòng chung kết của cuộc bầu chọn.

Từ một trò chơi...

Khi mở Google, gõ từ khóa “fat bear”, thay vì các kết quả tìm kiếm như thông thường, một chú gấu nâu sẽ nằm dài trên màn hình thiết bị điện tử. Và người dùng sẽ nhấp vào biểu tượng chú cá nhỏ góc dưới màn hình, để thả “mưa cá” cho gấu ăn… Nhưng, đó hoàn toàn không chỉ là một thú vui giải trí đơn thuần.

Bài đăng của một phụ huynh đang gây chú ý những ngày này.

Hệ lụy rình rập sau những lời cay đắng

Một hội nhóm Facebook mang tên “Con ghét bố mẹ” đang thu hút sự chú ý rộng rãi. Được thảo luận trong nhóm là những câu chuyện hết sức đời thường: mâu thuẫn với cha mẹ, cảm giác không được thấu hiểu, áp lực học tập, trạng thái bị kiểm soát... Nhưng chính trong không gian ấy, nguy cơ đang dần xuất hiện.

“Hàng Mã lên đèn là anh em lên đồ!”, lời kêu gọi khiến không một bạn trẻ nào muốn đứng ngoài xu hướng.

Rộn ràng mùa lễ hội

Mạng xã hội những ngày giữa tháng 9 dường như lại được phủ thêm một lớp màu mới: đỏ của đèn lồng, vàng của trăng, sắc rực rỡ từ những góc trang trí Trung thu trong các quán cà-phê, góc phố cổ…

Nhà tù Hỏa Lò - điểm check-in quen thuộc của nhiều bạn trẻ khi đi tour Hà Nội.

“Địa chỉ đỏ” trên bản đồ đón thu Hà Nội

Vẫn như mọi năm, cứ đầu tháng 9, đúng dịp kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, trên khắp các diễn đàn và nền tảng mạng xã hội, map - bản đồ check-in Hà Nội lại được chia sẻ liên tục. Bên cạnh những gợi ý quen thuộc như chỗ ăn sáng ngon hay quán cà-phê đẹp, những điểm đến mang chiều sâu lịch sử cũng xuất hiện ngày một tự nhiên.

Chương trình được đông đảo công chúng hưởng ứng cả online và offline.

Lơ ngơ để khác biệt

Một ý tưởng chưa chắc đã thú vị ngay từ khi mới xuất hiện, một bản vẽ có thể còn vụng về, một sản phẩm công nghệ có thể chưa hoàn chỉnh... Nhưng, nếu người trẻ có một không gian để thử, sai, làm lại và chia sẻ, những điều “lơ ngơ” ấy hoàn toàn có thể trở thành điểm khởi đầu của những ý tưởng sáng tạo bất ngờ.

Những nội dung bổ ích được các chuyên gia đưa ra tại Tọa đàm công bố chiến dịch thu hút nhiều bạn trẻ quan tâm. Ảnh: Niềm Tin Số

Chỉ cần ba giây

Trong một thế giới mà công nghệ khiến ranh giới thật-giả ngày càng trở nên mong manh, điều người trẻ cần không chỉ là kỹ năng nhận diện các nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra. Quan trọng hơn, đó là chuyện hình thành được phản xạ phản biện, cũng như biết dừng lại vài giây để kiểm chứng thông tin trước khi tin tưởng, chia sẻ hay hành động.

Các vấn đề xã hội nóng hổi nhanh chóng trở thành nguồn ý tưởng cho các nhà sáng tạo nội dung trẻ.

Luật… lên xu hướng

Bỗng một ngày, trên mạng xã hội Threads, hàng loạt bài đăng về các quán cafe đồng loạt trở nên "điềm đạm": "Đây là ly cà phê ngon trong phạm vi mình từng uống", "Quán này khá ổn trong trải nghiệm cá nhân". Giới trẻ đang nghiêm túc theo cách của mình, đối với các vấn đề liên quan pháp luật.

Những đàn vịt nổi tiếng trong các clip triệu view.

"Đại sứ du lịch" không cần bổ nhiệm

Gần đây, trên khắp mạng xã hội đang viral bài đăng của một "anh Tây rất ta", đang nỗ lực "Anh hóa" tên gọi các món ăn thân thuộc của người Việt: Mr. Come Tam (cơm tấm), Mr. For Boy (phở bò),… Điều đáng chú ý, không chỉ một mà nhiều du khách trẻ nước ngoài đến nước ta đang sáng tạo vô vàn những nội dung như vậy, để qua đó, hình ảnh đất nước Việt Nam được quảng bá theo cách rất tự nhiên.