Những tờ truyền đơn kêu gọi Tổng khởi nghĩa

Tuyên truyền, cổ vũ, kêu gọi hành động cách mạng bằng truyền đơn là một hình thức độc đáo được sử dụng khá phổ biến trong cách mạng Việt Nam. Trong cao trào tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng 8-1945 ở Hà Nội, truyền đơn cách mạng xuất hiện ngày càng nhiều và đã có những đóng góp đặc sắc vào thắng lợi chung của dân tộc.

Một tờ truyền đơn kêu gọi phá kho thóc Nhật năm 1945.
Một tờ truyền đơn kêu gọi phá kho thóc Nhật năm 1945.

Ở Hà Nội, sau khi Nhật đảo chính Pháp (ngày 9-3-1945) trong tình thế sắp thất bại hoàn toàn trước lực lượng đồng minh chống phát-xít, những hoạt động kháng Nhật cứu nước, chuẩn bị khởi nghĩa càng trở nên mạnh mẽ. Những đội viên của Ðoàn Thanh niên cứu quốc Hoàng Diệu đã có nhiều quyết tâm và sáng tạo trong công tác in và rải truyền đơn, gây thanh thế cho cách mạng.

Những tờ truyền đơn ban đầu chỉ được in thạch. In bằng cách này dễ nhưng số lượng ít và hình thức xấu. Sau này truyền đơn được in li-tô (in trên đá). Truyền đơn được in bằng "công nghệ" in li-tô đẹp hơn và có năng suất cao hơn nhiều nhưng anh em "thợ in" cũng rất vất vả. Phải bí mật mua đá in (loại đá mềm, thấm mực) và mực in từ các cơ sở nhà in; phải thực hiện nhiều công đoạn in khá phức tạp. Khi in phải mài cho tấm đá thật phẳng rồi viết chữ ngược lên tấm đá, xoa nhiều lượt chanh lên đá để axit xitric trong chanh ăn mòn nhiều hơn những chỗ không có nét mực, những chỗ có nét mực sẽ "nổi" lên trên mặt đá. Rửa lại tấm đá đó bằng nước đường để khi xoa mực in lên thì những chỗ có nét mực viết sẽ thấm mực in nhiều hơn, những chỗ không có nét chữ sẽ không thấm mực in. Ðặt giấy in lên tấm đá, nội dung in thấm mực sẽ in ngược lại tờ giấy, lúc đó mới có tờ truyền đơn hoặc tài liệu cách mạng. "Nhà in" cũng phải bí mật tuyệt đối, anh em "thợ in" được chủ nhà bí mật nuôi giấu trong một gian buồng, không được đi ra ngoài vào ban ngày để tránh mật thám. Có "nhà in" nằm giữa đồng không mông quạnh, không tiếp tế kịp thực phẩm. Hàng tuần liền anh em chỉ được ăn cơm với cá khô. Các "xưởng in" truyền đơn cũng phải thay đổi qua nhiều địa điểm để giữ an toàn, bí mật. Lúc phong trào chưa mạnh, các cơ sở in đặt ở các làng ngoại thành. Gần đến ngày khởi nghĩa, Ðoàn Thanh niên cứu quốc Hoàng Diệu đã có cơ sở cách mạng ở Nhà in Giang Tả (một nhà in tư nhân) trên phố Mai Hắc Ðế ngày nay, táo bạo in truyền đơn ban đêm bằng máy in, dùng luôn giấy in còn dư sau khi in cuốn từ điển Nhật - Việt theo hợp đồng vào ban ngày. Hiến binh Nhật đã phát hiện việc này nhưng anh em đã mưu trí bảo vệ được nhà in. Những tờ truyền đơn tiếp tục được in và rải ở nhiều nơi trong Hà Nội.

Đồng chí Lê Ðức Vân, người trực tiếp phụ trách phong trào cách mạng của thanh niên Hà Nội thời đó, kể lại: Hầu như anh em nào trong Ðoàn Thanh niên cứu quốc Hoàng Diệu cũng tham gia hoạt động rải truyền đơn vì đây được coi như những hành động đầu tiên thử thách lòng dũng cảm và mưu trí của đội viên trước khi được giao những nhiệm vụ khác khó khăn hơn. Anh em (phần lớn là thanh niên học sinh) đã sáng tạo ra nhiều cách rải truyền đơn khiến kẻ địch bất ngờ, không kịp đối phó. Các cuộc diễn thuyết tuyên truyền trên tàu điện tuyến Hà Nội - Hà Ðông, diễn thuyết tại rạp Quảng Lạc (trên phố Tạ Hiện) được tổ chức rất bài bản. Có tổ diễn thuyết, có tổ bảo vệ, có tổ phụ trách việc rải truyền đơn. Diễn thuyết xong là truyền đơn được tung ra, anh em đội viên lợi dụng lúc lộn xộn để rút lui an toàn. Truyền đơn còn được bí mật để sẵn trên nóc ô-tô. Khi xe chạy là truyền đơn bay khắp phố. Truyền đơn được cài vào ngăn bàn ở các trường học...

Ðến tháng 8-1945, nội dung các tờ truyền đơn tập trung cổ động cho Mặt trận Việt Minh, sửa soạn vũ trang, chờ thời cơ khởi nghĩa... Những tờ truyền đơn dù mỏng manh, nhỏ bé nhưng có sức lôi cuốn, hiệu triệu mạnh mẽ toàn dân cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Thời sự 24h ngày 28/6/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Giữ gia đình là giữ nếp nhà, giữ văn hóa, giữ sức mạnh trường tồn của dân tộc”

[Video] Thời sự 24h ngày 28/6/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Giữ gia đình là giữ nếp nhà, giữ văn hóa, giữ sức mạnh trường tồn của dân tộc”

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Giữ gia đình là giữ nếp nhà, giữ văn hóa, giữ sức mạnh trường tồn của dân tộc”; Bắc Bộ: Nguy cơ mưa lũ gia tăng; Các chính sách nổi bật có hiệu lực từ 1/7/2026; Đề xuất phạt đến 20 triệu đồng nếu dạy trẻ mầm non trước chương trình lớp 1.

Toàn cảnh Diễn đàn “Báo chí và nghị trường: dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới”.

Báo chí và nghị trường: Đồng hành kiến tạo trong kỷ nguyên mới

Sáng 27/6 tại Nhà Quốc hội, Hội Nhà báo Việt Nam, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội cùng các đơn vị liên quan phối hợp tổ chức Diễn đàn “Báo chí và nghị trường: Dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới”.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị trực tuyến sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia chuyên đề về lĩnh vực giao thông vận tải. (Ảnh: THANH GIANG)

[Ảnh] Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì hội nghị trực tuyến chuyên đề về các dự án, công trình giao thông trọng điểm

Chiều 27/6, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị trực tuyến sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải chuyên đề về lĩnh vực giao thông vận tải.

Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước lưu vực sông. (Ảnh: VGP)

Chương trình hành động của Chính phủ phòng, chống sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Chính phủ vừa có Nghị quyết số 166/NQ-CP ngày 26/6/2026 ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 26-KL/TW ngày 24/4/2026 của Bộ Chính trị về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2026-2035.

[Video] Chiến dịch 500 ngày đêm: Tập trung cao độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

[Video] Chiến dịch 500 ngày đêm: Tập trung cao độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đang được triển khai quyết liệt trên cả nước, bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực, góp phần lan tỏa truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Phiên họp Chính phủ chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 6/2026. (Ảnh: THANH GIANG)

Tập trung chỉ đạo, khẩn trương hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết, bảo đảm tiến độ và chất lượng

Ngày 27/6, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 6/2026 để cho ý kiến đối với nhiều dự án luật/nghị quyết quan trọng trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ sắp tới của Quốc hội khóa XVI.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa chụp ảnh lưu niệm cùng các nghệ sĩ.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa chủ trì gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ khu vực phía nam

Chiều 26/6, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng cục Chính trị tổ chức Chương trình Gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ khu vực phía nam năm 2026. Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị chủ trì buổi gặp mặt.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời (thứ 4 từ phải qua, hàng đầu tiên), và các đồng chí lãnh đạo Công an tỉnh Cà Mau, Công an thành phố Đồng Nai chụp ảnh lưu niệm với Đại tá Lê Mạnh Hùng.

Bộ Công an bổ sung nhân sự cấp phó tại Công an Cà Mau

Ngày 27/6, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời cho biết vừa công bố quyết định của Bộ trưởng Công an về việc điều động Đại tá Lê Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Công an thành phố Đồng Nai, đến nhận công tác và giữ chức vụ Phó Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau.