Với sự phát triển của internet, nền tảng số và các công cụ hỗ trợ, nhiều thanh niên khuyết tật đã bắt đầu tìm được “lối đi” riêng. Không ít bạn trẻ khiếm thính, khiếm thị hay khuyết tật vận động có thể học nghề trực tuyến, làm việc từ xa trong các lĩnh vực như thiết kế đồ họa, nhập liệu, chăm sóc khách hàng online, bán hàng qua mạng xã hội, thậm chí có những thành tích cao trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Vừa qua, ngày 31/10/2015, Lê Thị Uyên Nhi - cô gái 21 tuổi mắc căn bệnh teo cơ tuỷ sống - đã giành giải Nhà chinh phục xuất sắc (Super Challenge Award) và Giải nhì Ứng dụng công nghệ thông tin tổng hợp (Excellent e-Combination Award), tại Cuộc thi thách thức công nghệ thông tin toàn cầu (GITC) 2025 diễn ra ở thành phố Ulsan (Hàn Quốc). Hành trình của Nhi và đội tuyển Việt Nam đã phần nào khẳng định: Thanh niên khuyết tật Việt Nam nói riêng và thanh niên Việt Nam nói chung đang bước những bước vững chắc trên hành trình làm chủ công nghệ.
Cơ hội là có thật, song con đường tiếp cận công nghệ của thanh niên khuyết tật vẫn còn nhiều rào cản, phần lớn là hạn chế về thiết bị, kỹ năng số và chi phí. Nhận diện được vấn đề đó, nhiều mô hình, dự án cộng đồng đã và đang vào cuộc. Tại Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình, một số trung tâm hỗ trợ người khuyết tật đã triển khai các lớp đào tạo kỹ năng số miễn phí hoặc chi phí thấp, tập trung vào những kỹ năng phù hợp với khả năng của từng nhóm khuyết tật. Các khóa học về tin học cơ bản, thiết kế, bán hàng online, sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công việc đang thu hút ngày càng nhiều thanh niên tham gia. Điển hình, doanh nghiệp xã hội Nghị lực sống mới đây cũng mở thêm nhiều lớp tập trung giảng dạy các kỹ năng mới, như: quay, dựng, edit video,… đáp ứng nhu cầu của thanh niên.
Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp đã thử nghiệm mô hình tuyển dụng người khuyết tật làm việc từ xa, cung cấp phần mềm đọc màn hình, chuyển giọng nói thành văn bản để tạo thêm cơ hội hòa nhập cho thanh niên khuyết tật. Thí dụ, Công ty TNHH Công nghệ Đại Sỹ chú trọng tạo cơ hội cho người khuyết tật trong các vị trí kinh doanh và chăm sóc khách hàng online, để người lao động có thể làm việc tại nhà mà vẫn bảo đảm mức lương cơ bản và phụ cấp dựa trên doanh thu.
Tuy vậy, để chuyển đổi số thật sự trở thành “đòn bẩy” cho thanh niên khuyết tật, cần sự vào cuộc đồng bộ và toàn diện hơn nữa. Không chỉ dừng ở các dự án nhỏ lẻ, việc xây dựng chính sách hỗ trợ đào tạo kỹ năng số chuyên biệt, trợ giá thiết bị, mở rộng hạ tầng công nghệ và khuyến khích doanh nghiệp tham gia là điều hết sức cần thiết. Đồng bằng sông Hồng, với lợi thế về nguồn lực và hệ sinh thái công nghệ, hoàn toàn có thể trở thành khu vực tiên phong trong việc tạo ra các mô hình hòa nhập số cho cộng đồng dễ bị tổn thương này.
Được tham dự cuộc thi GITC 2025 là hành trình không thể quên đối với tôi. Hai giải thưởng tôi nhận được không chỉ là niềm tự hào cá nhân, mà còn là minh chứng rằng, công nghệ có thể mở ra cánh cửa cho tất cả mọi người, dù khác biệt về thể chất hay hoàn cảnh. Tôi mong các bạn trẻ Việt Nam sẽ luôn dám ước mơ, dám bước ra để kết nối và chinh phục thế giới”.
Lê Thị Uyên Nhi
