Tỉnh Vĩnh Long hiện có gần 90 ha trồng khoai mỡ, tập trung ở các xã Bình Phước, Nhơn Phú và một phần ở phường Thanh Đức, đạt năng suất bình quân 20-22 tấn/ha. Theo người dân nơi đây, do năm nay giá bán thấp, khoảng 6.000-8.000 đồng/kg, thấp hơn giá thành sản xuất cho nên đa số người trồng thua lỗ.
Khoai mỡ chất đầy sân nhà
Vào những ngày này, đi vào các ấp Long Hòa 1 và Long Hòa 2 của xã Bình Phước, chúng tôi dễ dàng bắt gặp hình ảnh nhà nhà chất đầy khoai mỡ trên sân. Nhiều nhà khoai đổ đống trước hiên, có nhà đã phân loại sẵn và đóng túi nilon chờ thương lái.
Nhìn đống khoai trước nhà, ông Phạm Văn Bì buồn bã: “Nhà tôi trồng 6,5 công (1 công = 1.000 m2) khoai mỡ . Tuy nhiên, năm nay do thời tiết, sâu bệnh cho nên ruộng khoai bị thương lái chê, hạ giá thấp.
Ở các ruộng khác giá đạt khoảng 6.000 đồng/kg nhưng khoai nhà tôi chia làm 2 loại, loại 4.000 đồng/kg và loại 2.000 đồng/kg, như vậy bình quân 3.000 đồng/kg. Với năng suất 2 tấn/công thì cũng chỉ có 6 triệu đồng/công. Trong khi đó, chi phí công chăm sóc và phân, thuốc đã hết 13-15 triệu đồng/công, chưa kể đây là đất nhà, chứ nếu đất thuê thì lỗ nặng hơn nữa”.
Theo người dân nơi đây, việc trồng khoai mỡ khá dễ, nhưng khâu chăm sóc khá tốn kém chi phí và khâu thu hoạch tốn nhiều nhân công. Anh Nguyễn Thành Vinh, Giám đốc Hợp tác xã khoai mỡ Long Mỹ chỉ tay về hướng có khoảng 40 người dân đang tất bật thu hoạch khoai ngoài đồng, cho biết: “Hợp tác xã mới thành lập đầu năm 2025 với 9 thành viên và có diện tích hơn 6 ha. Năm nay, giá xuống thấp, chỉ từ 6.000 đến 8.000 đồng/kg, chưa bằng giá thành sản xuất cho nên có thể bị lỗ.
Trong đó, nặng nhất là khâu thu hoạch, ngoài việc thuê mướn cả đội quân mấy chục người còn phải thuê thêm xe chở khoai vào trong nhà. Chỉ với 7 công đất trồng khoai mỡ, chúng tôi thuê gần 40 người làm gần 3 ngày với chi phí 35 triệu đồng.
Trung bình mỗi công phải tốn 5 triệu đồng cho tiền công thu hoạch, tính luôn cả tiền phân bón chăm sóc và thuê đất sẽ lên hơn 15 triệu đồng/công. Nếu giá khoảng 10.000 đồng/kg thì người trồng khoai mới có lời”.
Anh Cao Văn Trung, Bí thư Chi bộ ấp Long Hòa 2, xã Bình Phước cho biết: “Người dân trong xã chủ yếu luân canh vụ lúa với vụ màu. Những năm trước, nhiều người khấm khá nhờ mô hình này có giá bán cao. Nhưng người trồng khoai năm nay bị lỗ do thời tiết bất thường và sâu bệnh, dẫn đến khoai không được đẹp cho nên thương lái thu mua với giá thấp.
Vào thời điểm thu hoạch rộ gặp triều cường dâng cao và mưa dầm làm đội chi phí khiến nông dân càng thêm lỗ. Chúng tôi đã liên hệ nhiều thương lái đến hỗ trợ bà con mong bán được số khoai thu hoạch, giảm bớt thiệt hại”.
Nâng cao chất lượng
Theo ngành nông nghiệp Vĩnh Long, cũng như các hình thức luân canh lúa màu nói chung, biện pháp luân canh lúa-khoai mỡ trên đất ruộng cũng là kỹ thuật canh tác có nhiều ưu điểm, như góp phần ngăn chặn các đối tượng dịch hại trên ruộng lúa lây lan từ vụ này sang vụ khác, đồng thời tái tạo độ phì nhiêu cho đất. Song điều quan trọng hơn là biện pháp luân canh lúa-khoai mỡ đã khẳng định hiệu quả kinh tế vượt trội: Sản xuất một vụ khoai mỡ thay cho vụ lúa hè thu hoặc thu đông sẽ cho lợi nhuận cao gấp 2 lần so với canh tác 3 vụ lúa trên cùng diện tích.
Trước đây, khoai mỡ được trồng với diện tích nhỏ lẻ, không tập trung, nhưng giờ đây đã được nông dân xem là cây chủ lực. Phong trào phát triển bắt đầu từ mô hình trồng khoai mỡ theo tiêu chuẩn VietGAP do Trung tâm Khuyến nông Vĩnh Long thực hiện từ năm 2015 tại xã Long Mỹ (nay là xã Bình Phước) với diện tích khoảng 30 ha, có 66 hộ nông dân tham gia.
Ban đầu thực hiện mô hình, bà con nông dân phải tuân thủ quy trình kỹ thuật được hướng dẫn, vì vậy chất lượng sản phẩm bảo đảm đáp ứng yêu cầu của thị trường. Các hộ cũng liên kết với nhau để cung cấp ra thị trường số lượng lớn, từ đó giá cả cũng cao hơn, thu nhập của người dân được cải thiện hơn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, những nguyên nhân khách quan dẫn đến chất lượng khoai giảm dần, giá cả bấp bênh.
Trưởng phòng Kinh tế xã Bình Phước Nguyễn Thị Tuyết Hồng cho biết: “Tổng diện tích trồng khoai mỡ của xã là 40 ha, diện tích ổn định so với năm 2024. Khoai mỡ trồng tập trung trên địa bàn ấp Long Hòa 1 và Long Hòa 2. Sản lượng năm nay khoảng 20-22 tấn/ha, tăng 1,5 tấn/ha. Có 8,5 ha với 10 hộ tham gia đã được cấp mã số vùng trồng nội địa.
Chúng tôi mong các cơ quan chức năng hỗ trợ xã xây dựng sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và hỗ trợ liên kết đầu ra ổn định với các đơn vị thu mua khoai mỡ cho người dân”.
