Người nối nhịp ký ức ở Tà Lài

Quyết định rời bỏ công việc nơi thành phố, trở về quê nhà để giữ lại những giá trị văn hóa dân tộc Mạ đang đứng trước nguy cơ mai một, hành trình của chị Ka’ Thị Ngọc Hương đã tạo nhịp nối bền bỉ giữa bản sắc và sinh kế.

Ka’ Hương giới thiệu nghề dệt thổ cẩm người Mạ cho du khách.
Ka’ Hương giới thiệu nghề dệt thổ cẩm người Mạ cho du khách.

Gặp Ka’ Thị Ngọc Hương bên hành lang Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc năm 2026, ấn tượng đầu tiên của chúng tôi về chị là sự điềm đạm, chân thành và đầy nhiệt huyết. Người phụ nữ dân tộc Mạ đến từ làng Tà Lài, vùng đệm Vườn quốc gia Cát Tiên (Đồng Nai), xem chuyến ra Hà Nội lần này là một kỷ niệm đặc biệt trong đời. Chị vinh dự được vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và báo cáo thành tích trước Tổng Bí thư Tô Lâm. Với Ka’ Hương, niềm tự hào ấy không chỉ dành cho cá nhân một người có uy tín tiêu biểu, mà còn là sự ghi nhận đối với nỗ lực bền bỉ của cộng đồng người Mạ trong hành trình gìn giữ bản sắc, bảo vệ rừng và xây dựng sinh kế từ văn hóa.

Trong tâm thức của Ka’ Hương, làng Tà Lài không chỉ là nơi chôn rau cắt rốn, mà còn là không gian của tiếng cồng chiêng, điệu múa, khung dệt và những câu chuyện kể bên bếp lửa của bà, của mẹ, những người đã trao lại cho chị tình yêu thuần khiết đối với bản sắc dân tộc Mạ. Nhưng càng đi xa làng để học tập và làm việc, chị càng nhận rõ những giá trị ấy đang dần thưa vắng.

Năm 2014, Ka’ Hương quyết định trở về làng. Chị tâm niệm, nếu lớp trẻ có tri thức mà không đứng ra gìn giữ, không kể lại những câu chuyện của dân tộc mình, thì liệu mai này bản sắc người Mạ có còn tồn tại. Bắt đầu từ những việc cụ thể, chị vận động bà con khôi phục đội cồng chiêng làng Tà Lài. Dù gặp khó khăn trong việc thuyết phục mọi người dành thời gian tập luyện, nhưng cuối cùng đội chiêng 10 thành viên đã ra đời. Dấu mốc đáng nhớ nhất là khi đội chiêng biểu diễn đón đoàn Hoàng gia Đan Mạch, giúp bà con thêm tự tin vào giá trị văn hóa của chính mình.

Cùng với cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm là mối bận tâm lớn của chị. Mỗi tấm thổ cẩm với người Mạ là một phần ký ức được dệt bằng sự kiên nhẫn và tri thức truyền đời. Ka’ Hương luôn day dứt vì những kỹ thuật dệt đặc sắc của bà ngoại chị (cố nghệ nhân dân gian Ka Bào) nay không còn nhiều người làm được trọn vẹn. Vì vậy, chị cố gắng học lại từ những người còn biết nghề, tập hợp đội dệt để vừa tạo ra sản phẩm du lịch, vừa truyền lại kỹ năng cho lớp trẻ trong làng.

Không dừng lại ở đó, Ka’ Hương còn mở lớp dạy tiếng Mạ miễn phí. Đều đặn vào các tối thứ hai, tư, sáu hằng tuần, lớp học vẫn sáng đèn với khoảng 40 em nhỏ và 15 người lớn tham gia. Tại đây, tiếng mẹ đẻ được dạy cùng những câu chuyện về nguồn cội, tập quán và cách ứng xử với cộng đồng.

Tà Lài nằm ở vùng đệm Vườn quốc gia Cát Tiên, nơi rừng không chỉ là không gian sinh tồn mà còn lưu giữ tín ngưỡng và lối sống của người Mạ. Hiểu được điều đó, Ka’ Hương tích cực tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã và tìm hướng phát triển du lịch cộng đồng. Khu lưu trú Tà Lài Long House do Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF) xây dựng và để lại cho cộng đồng quản lý trở thành điểm tựa quan trọng để chị kết nối du khách với đời sống bản địa. Ka’ Hương tổ chức các hoạt động khám phá rừng, biểu diễn cồng chiêng, giới thiệu nghề dệt và ẩm thực truyền thống tới đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Nói về tâm huyết kết nối văn hóa với phát triển bền vững, chị tâm sự, khi thấy bà con trong làng có thể thu nhập từ 5 đến 10 triệu đồng mỗi tháng nhờ nghề thủ công và làm du lịch, tôi hiểu rằng mình đã đi đúng hướng. Văn hóa, nếu được trân trọng và tổ chức đúng cách, sẽ trở thành nguồn lực mạnh mẽ để bà con thoát nghèo và tự hào hơn về bản sắc của chính mình.

Có thể bạn quan tâm

Tiểu khu 176, Đạ M’Pô ngày càng đổi thay. Ảnh: Hương Ly

Nhịp sống mới ở Đạ M’Pô

Gia đình bà Sùng Thị Do, 52 tuổi, người H’Mông, là một trong những hộ rời tỉnh Hà Giang cũ vào Tiểu khu 176, Đạ M’Pô - thôn 5, xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng từ năm 2007.

Nhiều buôn làng Tây Nguyên phát huy vốn văn hóa cổ truyền để tổ chức hoạt động du lịch cộng đồng.

Phát triển du lịch và bảo tồn văn hóa

Các nghiên cứu khẳng định, phát triển bền vững là sự kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ xã hội, phát triển văn hóa và bảo vệ môi trường. Nhìn nhận theo tinh thần đó, việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa cổ truyền gắn với phát triển du lịch là một hướng đi đúng.

Đồng bào Chu Ru cúng mừng lúa mới dưới cây nêu linh thiêng.

Lễ mừng lúa mới trong mạch văn hóa Chu Ru

Không chỉ là nghi lễ tạ ơn sau mùa gặt, lễ mừng lúa mới của người Chu Ru ở xã D’ran, tỉnh Lâm Đồng, còn lưu giữ tri thức dân gian, tín ngưỡng nông nghiệp và vẻ đẹp cố kết cộng đồng. Trong nhịp sống đổi thay, nghi lễ ấy vẫn bền bỉ nhắc nhớ về một miền văn hóa bản địa giàu bản sắc.

Nghệ nhân Ama Nhiên nghiên cứu các tài liệu sử thi Tây Nguyên trong căn nhà dài của mình. Ảnh: Anh Quân

Người “giữ lửa” Khan Ê Đê

Trong không gian ngôi nhà dài tại buôn Akô Dhông (phường Tân Lợi, Đắk Lắk), nghệ nhân Ama Nhiên vẫn miệt mài tạo không gian văn hóa thuần khiết mang đậm bản sắc dân tộc Ê Đê. Với anh, kể Khan (hát sử thi) không chỉ là một loại hình nghệ thuật, mà là hơi thở, là linh hồn của người Ê Đê cần được trao truyền cho thế hệ mai sau.

Nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim cấp được cứu chữa thành công.

Bước tiến của y tế cơ sở

Chỉ trong vài tháng đầu năm, Bệnh viện Đại học Y Dược-Hoàng Anh Gia Lai đã xử trí thành công nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim cấp, cho thấy sự tiến bộ vượt bậc về năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ địa phương.

Khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích nổi bật trong thực hiện mô hình giúp dân giai đoạn 2015-2025.

Tin tức

• Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Gia Lai tổ chức hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện các mô hình, chương trình, phong trào tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh khu vực biên giới giai đoạn 2015-2025.

Thủy điện Yaly (Gia Lai) là một điểm đến thu hút nhiều du khách. Ảnh: K.MINH

Năm Du lịch Quốc gia 2026: Khi “Đại ngàn chạm biển xanh”

Với chủ đề đầy cảm hứng “Đại ngàn chạm biển xanh”, tỉnh Gia Lai vừa tổ chức trọng thể Lễ khai mạc Năm du lịch quốc gia 2026. Sự kiện không chỉ đánh dấu một cột mốc lịch sử đối với địa phương sau khi sáp nhập địa giới hành chính mà còn mở ra định hướng và kỳ vọng mới cho phát triển du lịch.

Các cán bộ tại Trung tâm dịch vụ hành chính công xã Tà Năng (Lâm Đồng) hỗ trợ nhau thực hiện nhiệm vụ.

Tháo gỡ khó khăn về nhân lực cho cấp xã

Sau hơn tám tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chính quyền cấp xã cơ bản đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Tuy nhiên, một trong những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ là nguồn nhân lực.

Quang cảnh hội nghị.

Tin tức

• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk tổ chức hội nghị tập huấn về phát triển du lịch cho hơn 80 địa phương, đơn vị và doanh nghiệp khu vực phía tây tỉnh theo các nội dung: Hệ thống cơ sở dữ liệu, phần mềm bản đồ số du lịch, hộ chiếu ẩm thực, cẩm nang du lịch và video clip du lịch Đắk Lắk.

Đề tài Tây Nguyên luôn có mặt trong các tác phẩm của Hồ Thị Xuân Thu.

Miệt mài đắp bồi văn hóa Tây Nguyên

Tây Nguyên, với nhiều vẻ đẹp huyền bí đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tác cho rất nhiều văn, nghệ sĩ, những người con của miền đất huyền thoại. Sự đa dạng từ những tác phẩm của họ đã góp phần tạo thêm sức sống cho kho tàng văn hóa, tinh thần của vùng đất này.

Nghệ nhân Y Ấp miệt mài với hành trình giữ nghề dệt truyền thống Giẻ Triêng. Ảnh: Khiếu Minh

Người giữ hồn thổ cẩm Giẻ Triêng

Tại thôn Đắk Răng (xã Dục Nông, Quảng Ngãi), nghệ nhân Y Ấp là một trong những người hiếm hoi còn gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Giẻ Triêng. Không chỉ duy trì kỹ thuật thủ công, bà còn nỗ lực truyền dạy để bảo tồn bản sắc văn hóa trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một.

Lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Lâm Đồng.

Học nghề công nghệ cao tại vườn nhà

Trên cao nguyên Lâm Đồng, những lớp đào tạo nghề mở ngay tại thôn, xã đang trở thành “cầu nối” đưa khoa học-kỹ thuật đến với ruộng đồng, giúp lao động nông thôn làm chủ nền nông nghiệp chất lượng cao.

Lớp học phòng và trị bệnh cho vật nuôi.

Đắk Hà giải bài toán dạy nghề nông thôn

Trước đây, công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế. Số lao động là người dân tộc thiểu số được đào tạo nghề nhìn chung thấp, các lớp học nghề còn nặng về lý thuyết, chưa phù hợp với bà con.

Tỷ lệ cử tri đã tham gia bỏ phiếu của tỉnh Gia Lai đạt 99,76%.

Tin tức

• Trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, tỷ lệ cử tri đã tham gia bỏ phiếu của Gia Lai đạt 99,76%.

Đầu Xuân Bính Ngọ 2026, xã Cư Pui tổ chức hội xuân sôi nổi khắp 25 thôn, buôn, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Cư Pui nỗ lực thoát nghèo

Những năm qua, xã Cư Pui (tỉnh Đắk Lắk) nhận được sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước về phát triển hạ tầng giao thông, giáo dục, y tế... Nhờ đó, diện mạo địa phương ngày càng thay đổi rõ nét.

Dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku được kỳ vọng tạo sức bật phát triển cho tỉnh Gia Lai mới.

Đẩy nhanh tiến độ dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku

Được xác định là công trình trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa chiến lược kết nối miền biển với vùng Tây Nguyên, dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đang được chính quyền tỉnh Gia Lai tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm tiến độ thi công.

Lâm Đồng giới thiệu các loại cà phê tại hội chợ hàng nông sản. Ảnh: Hải Nam

Cà-phê Arabica Lâm Đồng

Lâm Đồng là một trong số ít nơi ở Việt Nam có điều kiện tự nhiên phù hợp với cây cà- phê Arabica. Bối cảnh thị trường thay đổi và các tiêu chuẩn như EUDR ngày càng chặt chẽ, đang đem lại những lợi thế mới.

Dự án Nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ. Ảnh BP.

400 dự án và 250 nghìn tỷ đồng

Là con số dự án đang còn vướng mắc, bao gồm cả nhiều dự án đã tồn tại từ hơn 10 năm trước tại tỉnh Lâm Đồng. Theo Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng, tổng vốn đăng ký ở các dự án này là hơn 250.000 tỷ đồng, trong đó đã thực hiện đầu tư hơn 115.000 tỷ đồng.

Biểu diễn văn nghệ phục vụ hành khách trên chuyến tàu Đà Lạt- Trại Mát.

Mang lại trải nghiệm thú vị cho du khách

Tới ga Đà Lạt ở phường Xuân Hương-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, du khách có cơ hội khám phá nhà ga cổ có kiến trúc độc đáo và chuyến tàu mang lại trải nghiệm thú vị.

Y Tuấn (chủ nhân Y Tuấn homestay) chuẩn bị các món ăn đậm bản sắc núi rừng cho du khách.

Câu chuyện mới ở Kon Chênh

Dưới chân những cánh rừng già tại vùng cao phía tây tỉnh Quảng Ngãi, cộng đồng người Mơ Nâm (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng) tại thôn Kon Chênh (xã Măng Đen) đang nỗ lực chuyển mình từ canh tác thuần nông sang mô hình du lịch cộng đồng.

Lễ hội mùa xuân của đồng bào H’Mông vừa là nơi vui chơi, vừa là nơi để trai gái tìm hiểu, giao duyên. Ảnh: Dương Phong

Nói không với tục “bắt vợ”

Những ngày đầu năm mới Bính Ngọ 2026, ghé thăm các bản làng của đồng bào dân tộc H’Mông khu vực phía tây tỉnh Lâm Đồng, chúng tôi gặp từng nhóm nam nữ chơi ném pao. Những quả pao mang theo ước vọng năm mới và còn là tín vật, gửi gắm tình cảm lứa đôi.

Gia đình nhận hỗ trợ sửa nhà ở sau lũ lụt. Ảnh UNDP

Những mái ấm mùa xuân

Nhận khoản hỗ trợ trong những ngày đầu năm 2026, nhiều gia đình chịu thiệt hại nặng nề do bão, lũ tại xã Canh Vinh, tỉnh Gia Lai đã kịp thời sửa sang nhà cửa đón Tết Nguyên đán trong những căn nhà ấm cúng, vui xuân trọn vẹn.

Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Măng Đen đã thả 5.000 cá koi, cá lăng giống xuống hồ Đăk Ke.

Tin tức

• Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi) cho biết vừa tổ chức thả 5.000 con cá giống gồm cá koi Nhật Bản và cá lăng đuôi đỏ xuống hồ Đăk Ke, nhằm tạo đa dạng sinh học mặt nước và góp phần nâng cao chất lượng cảnh quan phục vụ phát triển du lịch sinh thái.

Những sơn nữ dân tộc Cơ Ho xinh đẹp trong trang phục thổ cẩm.

Nuôi bền nghề dệt thổ cẩm Tây Nguyên

Nghệ nhân Ưu tú Bon Niêng K’Glòng (buôn Đưng K’Nớr, xã Đam Rông 4,Lâm Đồng), nói rằng: “Ngày xưa, con gái trong buôn làng này ai cũng biết hái bông, xe sợi và pha mầu từ cây rừng để dệt thổ cẩm. Nghề truyền thống của đồng bào mình mà, thổ cẩm không thể thiếu với bà con buôn làng, nhất là trong các dịp lễ hội, đám cưới,đám tang”.

Quang cảnh cuộc làm việc.

Tin tức

• Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội - Hội đồng Bầu cử quốc gia do Ủy viên Bộ Chính trị Trịnh Văn Quyết làm trưởng đoàn đã làm việc với tỉnh Quảng Ngãi về công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.