Điển hình vào khoảng 23 giờ ngày 9/2 (tức đêm 30 Tết), tại nhà anh Phạm Văn Ân, 48 tuổi, ở thôn Quy Thiện, xã Phổ Khánh, thị xã Đức Phổ (Quảng Ngãi) bất ngờ xảy ra làm anh Phạm Văn Ân bị chết trên đường đi cấp cứu; chị Mai Thị Lời (vợ anh Ân) và cháu Phạm Ngọc L. (con anh Ân) bị thương nặng. Nguyên nhân vụ nổ là do cha con anh Ân đang làm quả nổ tự chế thì xảy ra thảm kịch trong thời khắc giao thừa. Trước đó, vào khoảng 16 giờ 20 phút ngày 25/1, tại một phòng trọ thuộc tổ dân phố 8, thị trấn Đắk Mil, huyện Đắk Mil (tỉnh Đắk Nông) em N.B.H.D. 16 tuổi, học sinh lớp 10A3, Trường trung học phổ thông Đắk Mil; trú tại xã Đắk N’Drót (huyện Đắk Mil), bị thương nặng do tự chế tạo pháo và bất ngờ phát nổ. Em D. nhập viện trong tình trạng bỏng toàn thân, tổn thương mắt, gãy xương, có nguy cơ cụt tay trái và các ngón tay phải. Ngày 18/1, T.V.V. 22 tuổi, trú xã Thuận Hạnh, huyện Đắk Song (Đắk Nông) nhập viện do tự chế pháo nổ tại nhà trong tình trạng bị thương nặng, giập nát bàn tay. Nguy hiểm là vậy nhưng những vụ tai nạn thương tâm do pháo tự chế vẫn diễn ra hằng năm. Trong và sau Tết Nguyên đán, số bệnh nhân nhập viện do pháo nổ càng nhiều. Qua các vụ việc nêu trên đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính chất nguy hiểm của việc tự chế pháo nổ…
Việc chế tạo, sản xuất, sử dụng pháo trái phép là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn mối nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe và tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn. Mặc dù các cơ quan chức năng cảnh báo liên tục nhưng tai nạn do pháo tự chế gây ra vẫn không giảm. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tai nạn thương tâm này là do việc mua bán các nguyên liệu chế tạo pháo và video dạy chế tạo pháo tràn lan trên mạng xã hội, khiến nhiều người, nhất là các em học sinh thích tò mò, khám phá, học hỏi cách hướng dẫn từ các video và thử sức sáng tạo... Trên địa bàn khu vực miền trung-Tây Nguyên thời gian qua đã phát hiện một số thanh thiếu niên tự chế pháo nổ. Ngày 27/12/2023, Công an phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) đã vận động gia đình em N.C.N. là học sinh trường THCS ở thành phố Buôn Ma Thuột giao nộp các vật liệu để tự chế pháo như thuốc nổ, lưu huỳnh, than xay mịn và các vật liệu khác để làm pháo. Tại cơ quan công an, em N. thừa nhận thường xuyên theo dõi các video hướng dẫn chế tạo pháo nổ, sau đó, thông qua các kênh bán hàng điện tử và mạng xã hội em đã tìm mua hóa chất, vật liệu để chế tạo pháo nổ. Trước đó, ngày 14/12/2023, tại địa bàn huyện Vũ Quang (Hà Tĩnh), lực lượng công an huyện phát hiện 4 học sinh Trường THCS Phan Đình Phùng đang có hành vi tàng trữ, chế tạo pháo trái phép. Công an huyện Vũ Quang đã thu giữ 20 quả pháo bi, 7 vỏ pháo bi và 1kg KCLO3, 0,5 kg lưu huỳnh dùng để chế tạo pháo. Qua làm việc các em khai nhận đặt mua vật liệu và số hóa chất nêu trên qua mạng xã hội...
Để ngăn chặn hiểm họa do pháo tự chế gây ra, trước hết các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm đối với các hành vi mua bán thuốc nổ, hóa chất; đặc biệt là xử lý mạnh tay và kịp thời gỡ bỏ các clíp hướng dẫn cách tự chế pháo nổ; tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi chế tạo pháo nổ trái phép. Thời gian qua, trên TikTok, nhiều tài khoản đăng quảng cáo bán các mặt hàng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và các lĩnh vực khác, nhưng thực chất là cung cấp các nguyên liệu dùng cho việc chế pháo nổ với công thức tự chế pháo cùng nội dung quảng cáo bắt mắt là “tỷ lệ an toàn cao, dễ làm, dễ nổ” rất hấp dẫn với giới trẻ... Qua đây, các cơ quan chức năng cần rà soát kỹ những thông tin trên mạng xã hội nếu phát hiện có những nội dung về hướng dẫn cách thức tự chế pháo cần có biện pháp mạnh để ngăn chặn, xử lý kịp thời.
Các địa phương và trường học cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục giúp các em học sinh nhận thức được hành vi tự chế pháo nổ là vi phạm pháp luật, gây nguy hiểm cho bản thân và những người chung quanh; ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự trên địa bàn. Các gia đình cần khuyên bảo, nhắc nhở, phát hiện và ngăn chặn kịp thời, kiên quyết không để người thân, đặc biệt là các em học sinh tự ý mua thuốc nổ, hóa chất, vật liệu về làm pháo ■
