Trải qua nhiều thăng trầm, giờ đây, ngành dâu tằm tơ Lâm Đồng đang phát triển mạnh mẽ, từng bước khẳng định vị thế là vùng sản xuất dâu tằm tơ lớn nhất nước, đồng thời đưa thương hiệu “Tơ lụa Bảo Lộc” chinh phục thị trường quốc tế.
Hình thành chuỗi liên kết vùng nguyên liệu
Những năm gần đây, ngành dâu tằm tơ ở Lâm Đồng đang dần khôi phục vị thế nhờ những hướng đi mới, như sản xuất quy mô lớn, bài bản; ứng dụng công nghệ hiện đại và xây dựng chuỗi liên kết bền vững. Sản phẩm lụa tơ tằm của tỉnh bước đầu đã khẳng định được giá trị tại nhiều thị trường quốc tế.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, hiện toàn tỉnh có khoảng 10.600 ha dâu tằm; trong đó diện tích dâu lai và giống mới chiếm hơn 77%; hơn 2.000 ha ứng dụng công nghệ cao, khoảng 17.000 hộ tham gia sản xuất. Sản lượng kén tằm toàn tỉnh đạt hơn 15.400 tấn.
Tại nhiều vùng đất như Đam Rông, Lâm Hà, Đạ Huoai, Đạ Tẻh... nghề trồng dâu, nuôi tằm trở thành sinh kế ổn định cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều diện tích đất canh tác kém hiệu quả được chuyển sang trồng dâu, nuôi tằm cho thu nhập cao hơn. So với nhiều ngành khác, trồng dâu, nuôi tằm có chi phí đầu tư thấp, thời gian thu hồi vốn nhanh, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho nông dân.
Theo Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng Hà Ngọc Chiến, từ sự gắn bó với cây dâu, con tằm của người dân, đến việc cung ứng giống và bao tiêu sản phẩm kén tằm của nhiều cơ sở, doanh nghiệp, nhiều hộ sản xuất đã mạnh dạn đầu tư nhà máy ươm tơ hiện đại nhằm nâng cao giá trị ngành dâu tằm tơ.
Giữa vùng dâu xanh ở xã Đam Rông 3, nhà máy ươm tơ của gia đình chị Vũ Thị Túy hoạt động nhộn nhịp mỗi ngày. Sau nhiều năm gắn bó với nghề tằm tang, gia đình chị quyết định đầu tư hơn 21 tỷ đồng xây dựng nhà máy ươm tơ khoảng 2.400 m², với hệ thống guồng xe tơ tự động, lò hơi, máy nấu kén và khu xử lý kỹ thuật đồng bộ, cùng kho chứa hàng.
Mỗi ngày, cơ sở của chị Túy tiêu thụ khoảng 1,6 tấn kén tằm từ người dân địa phương và các vùng lân cận, tạo đầu ra ổn định cho nông dân. Nhà máy cũng giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 130 lao động, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, với mức thu nhập từ 8-9 triệu đồng/tháng.
Chị Túy cho biết: “Điều quan trọng nhất hiện nay là xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định. Vì vậy, cơ sở đã liên kết với các tổ hợp tác, hợp tác xã và đại lý thu mua để chủ động nguồn kén phục vụ sản xuất. Khi doanh nghiệp và nông dân gắn kết chặt chẽ thì nghề dâu tằm mới phát triển bền vững”.
Theo ngành nông nghiệp Lâm Đồng, hiện toàn tỉnh có 78 cơ sở nuôi tằm con; hơn 150 điểm thu mua kén tằm và khoảng 36 cơ sở ươm tơ với dây chuyền sản xuất, chế biến hiện đại. Việc liên kết sản xuất-tiêu thụ giúp nâng cao chất lượng kén tằm, tơ lụa, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường và tạo đầu ra ổn định cho nông dân.
Chi cục trưởng Chăn nuôi và Thú y Lâm Đồng Phạm Phi Long cho biết: “Những năm gần đây, nhiều tiến bộ kỹ thuật đã được người dân áp dụng trong nuôi tằm lấy kén, giúp giảm công lao động và nâng cao hiệu quả kinh tế. Mô hình nuôi tằm con tập trung đã phát huy hiệu quả, đáp ứng tốt nhu cầu sản xuất”.
Hướng đến ngành kinh tế giá trị cao
Trên nền tảng phát triển nguồn nguyên liệu, hiện nay, nhiều cơ sở sản xuất, doanh nghiệp tại Lâm Đồng đã sản xuất đa dạng sản phẩm tơ, lụa chất lượng cao để chinh phục thị trường quốc tế.
“Xu hướng tiêu dùng xanh đang mở ra cơ hội lớn cho ngành tơ lụa Lâm Đồng nói riêng và của Việt Nam nói chung”, ông Huỳnh Tấn Phước, Giám đốc Công ty tơ tằm Nhật Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên VietNam Silk House cho biết.
Thành lập từ năm 2014, Công ty tơ tằm Nhật Minh hiện đạt sản lượng trung bình mỗi năm từ 60-65 tấn tơ, cung cấp chủ yếu cho thị trường Nhật Bản và một số thị trường như Thụy Sĩ, Italia, Ấn Độ.
Cùng với sản phẩm tơ, nhiều năm qua, ông Phước cùng các công ty thành viên trong “ngôi nhà” VietNam Silk House và nhà thiết kế Minh Hạnh đến nhiều nước có ngành thời trang phát triển tổ chức các triển lãm, trình diễn thời trang “Tơ lụa Bảo Lộc” để giới thiệu, quảng bá sản phẩm.
Theo ông Phước, muốn tơ lụa Việt Nam phát triển bền vững thì không thể chỉ bán nguyên liệu thô. Điều thị trường quốc tế cần không chỉ là sợi tơ, mà là giá trị văn hóa phía sau sản phẩm.
Tại vùng đất tơ lụa Bảo Lộc, Công ty TNHH xe tơ-dệt lụa Hà Bảo hiện đều đặn xuất khẩu các sản phẩm từ lụa tơ tằm, như khăn, cà-vạt, áo dài sang thị trường Nhật Bản, Pháp, Hàn Quốc...
Giám đốc Hà Thị Hoa khẳng định, sản phẩm tơ lụa Bảo Lộc phù hợp với xu hướng kinh tế xanh, thân thiện với môi trường, đang được người tiêu dùng ưa chuộng. Đây là ngành có tiềm năng và giá trị cao. Song, để phát triển bền vững, cần có chính sách phù hợp và sự đồng hành của địa phương.
Tháng 2/2025, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt đề án “Phát triển bền vững ngành dâu tằm tơ Việt Nam”, với mục tiêu phát triển bền vững nghề trồng dâu, nuôi tằm; mở rộng thị trường xuất khẩu cho sản phẩm tơ lụa... Tỉnh Lâm Đồng cũng giao ngành chức năng và các địa phương triển khai phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.
Để phát triển bền vững, Lâm Đồng đặt mục tiêu duy trì và mở rộng vùng nguyên liệu ổn định, gắn sản xuất dâu tằm với ươm tơ, dệt lụa và bảo vệ môi trường. Đến năm 2030, diện tích trồng dâu đạt khoảng 12.000 ha, trong đó diện tích dâu lai và giống mới đạt 10.000 ha.
Đồng thời, tỉnh hướng đến mở rộng vùng chuyên canh nguyên liệu tập trung, phấn đấu trở thành trung tâm chuỗi giá trị từ dâu-tằm-tơ đến dệt lụa, gắn với du lịch và xuất khẩu; ứng dụng khoa học-công nghệ; hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển ngành dâu tằm tơ.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên cho biết: “Tỉnh sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu và đa dạng hóa sản phẩm từ tơ lụa, lá dâu, kén, nhộng để nâng cao giá trị gia tăng”.
Ngành dâu tằm tơ Lâm Đồng đang từng bước tìm lại vị thế từng có. Hy vọng thời gian tới, những sản phẩm tơ lụa Lâm Đồng sẽ hiện diện tại nhiều thị trường trong nước và quốc tế, mang theo câu chuyện về con người và văn hóa của vùng đất nam Tây Nguyên.
