Lễ mừng lúa mới trong mạch văn hóa Chu Ru

Không chỉ là nghi lễ tạ ơn sau mùa gặt, lễ mừng lúa mới của người Chu Ru ở xã D’ran, tỉnh Lâm Đồng, còn lưu giữ tri thức dân gian, tín ngưỡng nông nghiệp và vẻ đẹp cố kết cộng đồng. Trong nhịp sống đổi thay, nghi lễ ấy vẫn bền bỉ nhắc nhớ về một miền văn hóa bản địa giàu bản sắc.

Đồng bào Chu Ru cúng mừng lúa mới dưới cây nêu linh thiêng.
Đồng bào Chu Ru cúng mừng lúa mới dưới cây nêu linh thiêng.

Tại “Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc năm 2026 và định hướng giai đoạn 2026 - 2030 và tuyên dương các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu” vừa tổ chức nhân Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), phóng viên báo Nhân Dân đã được chứng kiến các nghệ nhân và đồng bào Chu Ru thôn Diom A, xã D’ran (tỉnh Lâm Đồng) cùng nhau tái hiện sinh động Lễ mừng lúa mới, một nghi lễ đặc biệt, bởi không chỉ đánh dấu thời khắc kết thúc một mùa vụ, mà còn gửi gắm niềm biết ơn với đất trời, thần linh và ước vọng về cuộc sống đủ đầy, yên vui.

Điểm đáng chú ý của lễ hội là mọi hoạt động đều gắn với vai trò của cộng đồng. Trước ngày làm lễ, già làng đi thăm đồng, lựa chọn thửa ruộng có lúa tốt để làm nơi cử hành nghi thức. Việc chọn ruộng không đơn giản là chọn một địa điểm thuận tiện, mà là chọn nơi tượng trưng cho mùa màng no ấm, cho sự may lành của cả buôn. Khi thửa ruộng đã được định, gia đình chủ ruộng cùng bà con bắt tay chuẩn bị lễ vật như gà, heo, cơm lam, rượu cần, trầu cau, chuối cúng, cơm nếp… Cùng với đó là những vật dụng quen thuộc của nhà nông như nia, sàng, mẹt, chày, cối....

Đối với người Chu Ru, cây nêu là vật thiêng trong nghi lễ, được xem như điểm nối giữa con người với Yang và thế giới thần linh. Trong quá trình hành lễ, chủ ruộng hoặc người trong dòng họ khiêng cây nêu đi quanh mâm lễ, vừa đi vừa khấn mời Yang về chứng lễ, phù hộ cho ruộng đồng, buôn làng và xua đi điều rủi. Sau đó cây nêu được dựng lên giữa ruộng để đánh dấu nơi cử hành nghi thức linh thiêng. Sau phần cúng là phần tái hiện công việc thu hoạch. Những động tác gặt lúa, gom lúa, sàng sảy, giã gạo xuất hiện trong trình tự nghi lễ như một cách nhắc lại căn cốt nông nghiệp của cộng đồng. Đây không chỉ là phần minh họa cho lễ hội, mà còn là một lớp ký ức văn hóa.

Nếu phần nghi lễ nghiêng về chiều sâu tâm thức thì phần hội lại làm sáng rõ vẻ đẹp của nghệ thuật dân gian Chu Ru. Tiếng chiêng, tiếng trống, kèn bầu, hát dân ca, hát sử thi và múa Arya không chỉ làm cho không khí rộn ràng hơn, mà còn cho thấy một không gian văn hóa sống động, nơi âm nhạc và chuyển động cơ thể trở thành ngôn ngữ biểu đạt của cộng đồng.

Chi sẻ tại Hội nghị, ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch tỉnh Lâm Đồng cho biết, các nghi lễ, lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn không chỉ là sinh hoạt văn hóa dân gian, mà còn là không gian lưu giữ nhiều giá trị di sản phi vật thể như cồng chiêng, dân ca, dân vũ, luật tục và tri thức bản địa. Đây cũng là nơi cộng đồng gắn kết, trao truyền ký ức văn hóa, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn. Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, tỉnh Lâm Đồng đã xây dựng, triển khai nhiều chương trình, nghị quyết, đề án về bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; từng bước khôi phục, tái hiện 97 lễ hội, trong đó có 82 lễ hội truyền thống, 5 lễ hội văn hóa và 10 lễ hội tín ngưỡng.

Việc đưa nhịp lao động vào nghi lễ đã làm cho lễ hội không tách khỏi đời sống, trái lại càng bám rễ sâu hơn vào ký ức cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ nhân Ama Nhiên nghiên cứu các tài liệu sử thi Tây Nguyên trong căn nhà dài của mình. Ảnh: Anh Quân

Người “giữ lửa” Khan Ê Đê

Trong không gian ngôi nhà dài tại buôn Akô Dhông (phường Tân Lợi, Đắk Lắk), nghệ nhân Ama Nhiên vẫn miệt mài tạo không gian văn hóa thuần khiết mang đậm bản sắc dân tộc Ê Đê. Với anh, kể Khan (hát sử thi) không chỉ là một loại hình nghệ thuật, mà là hơi thở, là linh hồn của người Ê Đê cần được trao truyền cho thế hệ mai sau.

Nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim cấp được cứu chữa thành công.

Bước tiến của y tế cơ sở

Chỉ trong vài tháng đầu năm, Bệnh viện Đại học Y Dược-Hoàng Anh Gia Lai đã xử trí thành công nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim cấp, cho thấy sự tiến bộ vượt bậc về năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ địa phương.

Khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích nổi bật trong thực hiện mô hình giúp dân giai đoạn 2015-2025.

Tin tức

• Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Gia Lai tổ chức hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện các mô hình, chương trình, phong trào tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh khu vực biên giới giai đoạn 2015-2025.

Thủy điện Yaly (Gia Lai) là một điểm đến thu hút nhiều du khách. Ảnh: K.MINH

Năm Du lịch Quốc gia 2026: Khi “Đại ngàn chạm biển xanh”

Với chủ đề đầy cảm hứng “Đại ngàn chạm biển xanh”, tỉnh Gia Lai vừa tổ chức trọng thể Lễ khai mạc Năm du lịch quốc gia 2026. Sự kiện không chỉ đánh dấu một cột mốc lịch sử đối với địa phương sau khi sáp nhập địa giới hành chính mà còn mở ra định hướng và kỳ vọng mới cho phát triển du lịch.

Các cán bộ tại Trung tâm dịch vụ hành chính công xã Tà Năng (Lâm Đồng) hỗ trợ nhau thực hiện nhiệm vụ.

Tháo gỡ khó khăn về nhân lực cho cấp xã

Sau hơn tám tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chính quyền cấp xã cơ bản đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Tuy nhiên, một trong những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ là nguồn nhân lực.

Quang cảnh hội nghị.

Tin tức

• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk tổ chức hội nghị tập huấn về phát triển du lịch cho hơn 80 địa phương, đơn vị và doanh nghiệp khu vực phía tây tỉnh theo các nội dung: Hệ thống cơ sở dữ liệu, phần mềm bản đồ số du lịch, hộ chiếu ẩm thực, cẩm nang du lịch và video clip du lịch Đắk Lắk.

Đề tài Tây Nguyên luôn có mặt trong các tác phẩm của Hồ Thị Xuân Thu.

Miệt mài đắp bồi văn hóa Tây Nguyên

Tây Nguyên, với nhiều vẻ đẹp huyền bí đã trở thành nguồn cảm hứng sáng tác cho rất nhiều văn, nghệ sĩ, những người con của miền đất huyền thoại. Sự đa dạng từ những tác phẩm của họ đã góp phần tạo thêm sức sống cho kho tàng văn hóa, tinh thần của vùng đất này.

Nghệ nhân Y Ấp miệt mài với hành trình giữ nghề dệt truyền thống Giẻ Triêng. Ảnh: Khiếu Minh

Người giữ hồn thổ cẩm Giẻ Triêng

Tại thôn Đắk Răng (xã Dục Nông, Quảng Ngãi), nghệ nhân Y Ấp là một trong những người hiếm hoi còn gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Giẻ Triêng. Không chỉ duy trì kỹ thuật thủ công, bà còn nỗ lực truyền dạy để bảo tồn bản sắc văn hóa trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một.

Lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Lâm Đồng.

Học nghề công nghệ cao tại vườn nhà

Trên cao nguyên Lâm Đồng, những lớp đào tạo nghề mở ngay tại thôn, xã đang trở thành “cầu nối” đưa khoa học-kỹ thuật đến với ruộng đồng, giúp lao động nông thôn làm chủ nền nông nghiệp chất lượng cao.

Lớp học phòng và trị bệnh cho vật nuôi.

Đắk Hà giải bài toán dạy nghề nông thôn

Trước đây, công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế. Số lao động là người dân tộc thiểu số được đào tạo nghề nhìn chung thấp, các lớp học nghề còn nặng về lý thuyết, chưa phù hợp với bà con.

Tỷ lệ cử tri đã tham gia bỏ phiếu của tỉnh Gia Lai đạt 99,76%.

Tin tức

• Trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, tỷ lệ cử tri đã tham gia bỏ phiếu của Gia Lai đạt 99,76%.

Đầu Xuân Bính Ngọ 2026, xã Cư Pui tổ chức hội xuân sôi nổi khắp 25 thôn, buôn, thu hút đông đảo người dân tham gia.

Cư Pui nỗ lực thoát nghèo

Những năm qua, xã Cư Pui (tỉnh Đắk Lắk) nhận được sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước về phát triển hạ tầng giao thông, giáo dục, y tế... Nhờ đó, diện mạo địa phương ngày càng thay đổi rõ nét.

Dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku được kỳ vọng tạo sức bật phát triển cho tỉnh Gia Lai mới.

Đẩy nhanh tiến độ dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku

Được xác định là công trình trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa chiến lược kết nối miền biển với vùng Tây Nguyên, dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đang được chính quyền tỉnh Gia Lai tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm tiến độ thi công.

Lâm Đồng giới thiệu các loại cà phê tại hội chợ hàng nông sản. Ảnh: Hải Nam

Cà-phê Arabica Lâm Đồng

Lâm Đồng là một trong số ít nơi ở Việt Nam có điều kiện tự nhiên phù hợp với cây cà- phê Arabica. Bối cảnh thị trường thay đổi và các tiêu chuẩn như EUDR ngày càng chặt chẽ, đang đem lại những lợi thế mới.

Dự án Nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ. Ảnh BP.

400 dự án và 250 nghìn tỷ đồng

Là con số dự án đang còn vướng mắc, bao gồm cả nhiều dự án đã tồn tại từ hơn 10 năm trước tại tỉnh Lâm Đồng. Theo Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng, tổng vốn đăng ký ở các dự án này là hơn 250.000 tỷ đồng, trong đó đã thực hiện đầu tư hơn 115.000 tỷ đồng.

Biểu diễn văn nghệ phục vụ hành khách trên chuyến tàu Đà Lạt- Trại Mát.

Mang lại trải nghiệm thú vị cho du khách

Tới ga Đà Lạt ở phường Xuân Hương-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, du khách có cơ hội khám phá nhà ga cổ có kiến trúc độc đáo và chuyến tàu mang lại trải nghiệm thú vị.

Y Tuấn (chủ nhân Y Tuấn homestay) chuẩn bị các món ăn đậm bản sắc núi rừng cho du khách.

Câu chuyện mới ở Kon Chênh

Dưới chân những cánh rừng già tại vùng cao phía tây tỉnh Quảng Ngãi, cộng đồng người Mơ Nâm (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng) tại thôn Kon Chênh (xã Măng Đen) đang nỗ lực chuyển mình từ canh tác thuần nông sang mô hình du lịch cộng đồng.

Lễ hội mùa xuân của đồng bào H’Mông vừa là nơi vui chơi, vừa là nơi để trai gái tìm hiểu, giao duyên. Ảnh: Dương Phong

Nói không với tục “bắt vợ”

Những ngày đầu năm mới Bính Ngọ 2026, ghé thăm các bản làng của đồng bào dân tộc H’Mông khu vực phía tây tỉnh Lâm Đồng, chúng tôi gặp từng nhóm nam nữ chơi ném pao. Những quả pao mang theo ước vọng năm mới và còn là tín vật, gửi gắm tình cảm lứa đôi.

Gia đình nhận hỗ trợ sửa nhà ở sau lũ lụt. Ảnh UNDP

Những mái ấm mùa xuân

Nhận khoản hỗ trợ trong những ngày đầu năm 2026, nhiều gia đình chịu thiệt hại nặng nề do bão, lũ tại xã Canh Vinh, tỉnh Gia Lai đã kịp thời sửa sang nhà cửa đón Tết Nguyên đán trong những căn nhà ấm cúng, vui xuân trọn vẹn.

Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Măng Đen đã thả 5.000 cá koi, cá lăng giống xuống hồ Đăk Ke.

Tin tức

• Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi) cho biết vừa tổ chức thả 5.000 con cá giống gồm cá koi Nhật Bản và cá lăng đuôi đỏ xuống hồ Đăk Ke, nhằm tạo đa dạng sinh học mặt nước và góp phần nâng cao chất lượng cảnh quan phục vụ phát triển du lịch sinh thái.

Những sơn nữ dân tộc Cơ Ho xinh đẹp trong trang phục thổ cẩm.

Nuôi bền nghề dệt thổ cẩm Tây Nguyên

Nghệ nhân Ưu tú Bon Niêng K’Glòng (buôn Đưng K’Nớr, xã Đam Rông 4,Lâm Đồng), nói rằng: “Ngày xưa, con gái trong buôn làng này ai cũng biết hái bông, xe sợi và pha mầu từ cây rừng để dệt thổ cẩm. Nghề truyền thống của đồng bào mình mà, thổ cẩm không thể thiếu với bà con buôn làng, nhất là trong các dịp lễ hội, đám cưới,đám tang”.

Quang cảnh cuộc làm việc.

Tin tức

• Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội - Hội đồng Bầu cử quốc gia do Ủy viên Bộ Chính trị Trịnh Văn Quyết làm trưởng đoàn đã làm việc với tỉnh Quảng Ngãi về công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Không gian vui chơi, sinh hoạt chung của cả làng.

Nhà rông, từ chính sách bảo tồn đến đời sống cộng đồng

Giữa quá trình hiện đại hóa mạnh mẽ ở Tây Nguyên, nhà rông - biểu tượng văn hóa của nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số đang đứng trước cả cơ hội lẫn thách thức. Tại một số địa bàn phía tây tỉnh Quảng Ngãi (tỉnh Kon Tum cũ), những chính sách bảo tồn cụ thể đã và đang được triển khai.

Buôn trong phố Ako Dhong (phường Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk).

Nghe nhà dài kể chuyện

Buổi sáng ở thôn du lịch cộng đồng Ako Dhong, phường Buôn Mê Thuột (tỉnh Đắk Lắk) bắt đầu bằng tiếng gió và ánh nắng mơn man trên những mái nhà dài.

Anh Nguyễn Thanh Minh (thứ hai, trái sang). Ảnh: NVCC

Bảo tồn, phát triển lan rừng đặc hữu

Tại thị trấn Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông (cũ), nay là xã Đắk Mil, tỉnh Lâm Đồng, nhà vườn của anh Nguyễn Thanh Minh nổi tiếng lưu giữ được nhiều loài lan quý. Với diện tích gần 2 ha, anh sở hữu khoảng 100 loại lan, đặc biệt có những giống lan quý như giả hạc, nghinh xuân...