Lễ mừng lúa mới trong mạch văn hóa Chu Ru

Không chỉ là nghi lễ tạ ơn sau mùa gặt, lễ mừng lúa mới của người Chu Ru ở xã D’ran, tỉnh Lâm Đồng, còn lưu giữ tri thức dân gian, tín ngưỡng nông nghiệp và vẻ đẹp cố kết cộng đồng. Trong nhịp sống đổi thay, nghi lễ ấy vẫn bền bỉ nhắc nhớ về một miền văn hóa bản địa giàu bản sắc.

Đồng bào Chu Ru cúng mừng lúa mới dưới cây nêu linh thiêng.
Đồng bào Chu Ru cúng mừng lúa mới dưới cây nêu linh thiêng.

Tại “Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc năm 2026 và định hướng giai đoạn 2026 - 2030 và tuyên dương các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu” vừa tổ chức nhân Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), phóng viên báo Nhân Dân đã được chứng kiến các nghệ nhân và đồng bào Chu Ru thôn Diom A, xã D’ran (tỉnh Lâm Đồng) cùng nhau tái hiện sinh động Lễ mừng lúa mới, một nghi lễ đặc biệt, bởi không chỉ đánh dấu thời khắc kết thúc một mùa vụ, mà còn gửi gắm niềm biết ơn với đất trời, thần linh và ước vọng về cuộc sống đủ đầy, yên vui.

Điểm đáng chú ý của lễ hội là mọi hoạt động đều gắn với vai trò của cộng đồng. Trước ngày làm lễ, già làng đi thăm đồng, lựa chọn thửa ruộng có lúa tốt để làm nơi cử hành nghi thức. Việc chọn ruộng không đơn giản là chọn một địa điểm thuận tiện, mà là chọn nơi tượng trưng cho mùa màng no ấm, cho sự may lành của cả buôn. Khi thửa ruộng đã được định, gia đình chủ ruộng cùng bà con bắt tay chuẩn bị lễ vật như gà, heo, cơm lam, rượu cần, trầu cau, chuối cúng, cơm nếp… Cùng với đó là những vật dụng quen thuộc của nhà nông như nia, sàng, mẹt, chày, cối....

Đối với người Chu Ru, cây nêu là vật thiêng trong nghi lễ, được xem như điểm nối giữa con người với Yang và thế giới thần linh. Trong quá trình hành lễ, chủ ruộng hoặc người trong dòng họ khiêng cây nêu đi quanh mâm lễ, vừa đi vừa khấn mời Yang về chứng lễ, phù hộ cho ruộng đồng, buôn làng và xua đi điều rủi. Sau đó cây nêu được dựng lên giữa ruộng để đánh dấu nơi cử hành nghi thức linh thiêng. Sau phần cúng là phần tái hiện công việc thu hoạch. Những động tác gặt lúa, gom lúa, sàng sảy, giã gạo xuất hiện trong trình tự nghi lễ như một cách nhắc lại căn cốt nông nghiệp của cộng đồng. Đây không chỉ là phần minh họa cho lễ hội, mà còn là một lớp ký ức văn hóa.

Nếu phần nghi lễ nghiêng về chiều sâu tâm thức thì phần hội lại làm sáng rõ vẻ đẹp của nghệ thuật dân gian Chu Ru. Tiếng chiêng, tiếng trống, kèn bầu, hát dân ca, hát sử thi và múa Arya không chỉ làm cho không khí rộn ràng hơn, mà còn cho thấy một không gian văn hóa sống động, nơi âm nhạc và chuyển động cơ thể trở thành ngôn ngữ biểu đạt của cộng đồng.

Chi sẻ tại Hội nghị, ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch tỉnh Lâm Đồng cho biết, các nghi lễ, lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn không chỉ là sinh hoạt văn hóa dân gian, mà còn là không gian lưu giữ nhiều giá trị di sản phi vật thể như cồng chiêng, dân ca, dân vũ, luật tục và tri thức bản địa. Đây cũng là nơi cộng đồng gắn kết, trao truyền ký ức văn hóa, bồi đắp niềm tự hào dân tộc và giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn. Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, tỉnh Lâm Đồng đã xây dựng, triển khai nhiều chương trình, nghị quyết, đề án về bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; từng bước khôi phục, tái hiện 97 lễ hội, trong đó có 82 lễ hội truyền thống, 5 lễ hội văn hóa và 10 lễ hội tín ngưỡng.

Việc đưa nhịp lao động vào nghi lễ đã làm cho lễ hội không tách khỏi đời sống, trái lại càng bám rễ sâu hơn vào ký ức cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Món quà từ tập thể Tàu KT-709 không chỉ mang giá trị vật chất giúp gia đình trang trải một phần kinh phí mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn. Ảnh: Hải Ninh

Món quà vượt nghìn con sóng

Vượt hàng nghìn hải lý từ Trường Sa, món quà của những người lính hải quân đã đến với giường bệnh của anh N.T.S (34 tuổi, xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ) tại Trung tâm Hồi sức tích cực (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) tiếp thêm niềm tin cho người bệnh và lan tỏa tình quân dân.

Du khách chọn mua sản phẩm tại làng gốm Bàu Trúc (Khánh Hòa). Ảnh: minh lê

Khi cộng đồng được trao quyền và hưởng lợi

Hệ thống đền tháp cổ, lễ hội, làng nghề và nghệ thuật dân gian tạo nên nguồn tài nguyên đặc sắc để Khánh Hòa phát triển du lịch văn hóa Chăm. Tuy nhiên, giá trị ấy chỉ có thể được bảo tồn bền vững khi cộng đồng trở thành chủ thể, trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Cầu Rồng Đà Nẵng về đêm.

Sau “mùa pháo hoa”

Sau hành trình của lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026) thu hút lượng khách kỷ lục, Đà Nẵng đang tìm cách duy trì “sức nóng” bằng việc làm dày trải nghiệm trên sông Hàn, đồng thời mở những hành trình mới về phía tây và phía nam thành phố. Từ du lịch sự kiện đến du lịch cộng đồng, bài toán đặt ra là làm sao giữ khách ở lại lâu hơn và đưa nguồn thu đến nhiều khu vực hơn.

Nghề dệt thổ cẩm góp phần thúc đẩy phát triển du lịch. Ảnh: Trường Sơn

Ứng dụng công nghệ, thúc đẩy phát triển văn hóa

5 năm qua, việc ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được đẩy mạnh tại Lâm Đồng, góp phần phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nổi trội của địa phương.

Buổi hội thảo tham vấn quy trình tiếp nhận, xử lý và hỗ trợ các vụ việc khẩn cấp trên ứng dụng S-APP. Ảnh: UN Women Việt Nam

Ứng dụng công nghệ bảo vệ phụ nữ

Không ít phụ nữ vẫn lựa chọn im lặng khi trở thành nạn nhân của bạo lực giới bởi nỗi sợ bị kỳ thị, trả thù hoặc thiếu nơi tìm kiếm hỗ trợ. Hiện nay, những nền tảng công nghệ mới đang từng bước trở thành cầu nối kín đáo, giúp rút ngắn khoảng cách giữa nạn nhân và các dịch vụ bảo vệ, mở ra hướng tiếp cận nhân văn hơn trong phòng ngừa, ứng phó với bạo lực giới.

Giới thiệu sản phẩm tại Ngày hội Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo Đại học Bách khoa Đà Nẵng 2026. Ảnh: Khoa Trương

Xây nền cho tinh thần sáng tạo

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng, nhiều trường đại học tại Đà Nẵng đã có những bước đi tích cực, đẩy mạnh đầu tư, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo.

Trình diễn hoạt động nghề nghiệp tại Triển lãm Làng nghề nước mắm Phan Thiết.

Giữ nghề cổ bằng tư duy mới

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, nhiều cơ sở sản xuất nước mắm Phan Thiết đã mạnh dạn đầu tư nâng cao chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm. Không ít cơ sở áp dụng các hệ thống quản lý như HACCP, ISO 22000, kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào, quy trình ủ chượp đến đóng chai, bảo quản.

Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục.

Đà Nẵng tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Đà Nẵng đang hướng tới nhiều mục tiêu chiến lược như xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do và trung tâm công nghệ cao. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của thành phố.

Ruộng bậc thang ở xã Sơn Tây Thượng.

Phát triển du lịch văn hóa tộc người ở vùng cao Quảng Ngãi

Sự hiện diện của 43 dân tộc thiểu số, trong đó bao gồm nhiều cộng đồng bản địa ôm chứa kho tàng văn hóa lâu đời hết sức độc đáo như H’rê, Co, Ba Na, Xơ Đăng, Ca Dong… cùng hệ sinh thái rừng-thác-sông suối với vẻ đẹp nguyên sơ đầy ấn tượng đã biến miền núi tỉnh Quảng Ngãi trở thành khu vực sở hữu dư địa rất lớn để phát triển loại hình du lịch dân tộc.

Nông dân chăm sóc lúa mẹ tại xã Phan Sơn. Ảnh: BLĐ

Khai thác tiềm năng, hỗ trợ sinh kế

Cách trung tâm tỉnh Lâm Đồng khoảng 80 km, địa hình xã Phan Sơn chủ yếu là đồi núi, giao thông đi lại và điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, thu nhập của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.

Những thay đổi giúp ngư dân đánh bắt hiệu quả hơn. Ảnh: Như Đồng

Giữ biển và sinh kế

Trước áp lực từ giá nhiên liệu và bối cảnh ngư trường ngày càng khó đoán định, nhiều ngư dân Quảng Ngãi chọn thay đổi cách thức đi biển để giữ nghề, giữ biển và giữ sinh kế.

Một phiên thi đấu tại Cuộc thi Sáng tạo Robot Quảng Ngãi lần IV. Ảnh: Ái Kiều

Khơi dậy tinh thần sáng tạo trong học đường

Những năm gần đây, tỉnh Quảng Ngãi đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ, kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong bối cảnh đó, Cuộc thi Sáng tạo Robot Quảng Ngãi lần thứ IV - 2026 trở thành sân chơi khơi dậy đam mê khoa học, sáng tạo và góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai.

Nghệ nhân Y Hiu Niê Kđăm diễn tấu chiêng tre.

Người giữ nhịp chiêng ở M’Druk

Từ những bộ chiêng tre tự làm đến các lớp học không thu học phí, nghệ nhân Y Hiu Niê Kđăm, buôn M’Druk, phường Ea Kao (tỉnh Đắk Lắk) đã bền bỉ truyền dạy cồng chiêng cho lớp trẻ, góp phần giữ gìn âm vang di sản Ê Đê trong đời sống cộng đồng.

Khu du lịch trên đỉnh Bà Nà là điểm đến thu hút rất đông du khách. Ảnh: Hải Nam

Không gian mới, tầm nhìn mới

Sở hữu dải bờ biển dài, hệ sinh thái đa dạng cùng nhiều di sản văn hóa đặc sắc, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ nhiều năm qua vẫn chưa khai thác hết tiềm năng du lịch do thiếu liên kết hạ tầng, sản phẩm còn trùng lặp và phát triển manh mún.

Du khách nước ngoài trải nghiệm quy trình sản xuất cà phê của người Cơ Ho.

Tây Nguyên hấp dẫn du khách quốc tế

Giữa thập niên 90, cựu trung tá đặc công Nguyễn Đức Phúc ở Đà Lạt, người có những năm tháng chiến đấu dưới sự che chở của núi rừng Tây Nguyên bỗng nảy ra ý tưởng thiết kế một tour du lịch kết hợp nhiều yếu tố liên quan đến rừng và văn hóa rừng. Khách của ông đến từ nhiều châu lục.

Đẩy mạnh ứng dụng và chuyển giao công nghệ góp phần phát triển bền vững nghề trồng dâu, nuôi tằm tại Lâm Đồng.

Lâm Đồng chú trọng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Thời gian qua, tỉnh Lâm Đồng tích cực triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, chú trọng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, đổi mới tư duy, đầu tư hạ tầng và ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần hình thành nhiều mô hình thiết thực, hiệu quả.

Cửa hàng trưng bày và giới thiệu sản phẩm OCOP tại phường Quy Nhơn.

Tin tức

• UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch số 147/KH-UBND về việc xây dựng hệ thống cửa hàng, điểm trưng bày, giới thiệu và quảng bá sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc sản, đặc trưng trên địa bàn tỉnh, góp phần nâng cao hiệu quả chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) và thúc đẩy du lịch địa phương.

Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Đức Trọng giải quyết thủ tục hành chính phục vụ người dân.

Nỗ lực cải tiến, mang lại sự hài lòng cho người dân

Nhờ triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp, sáng kiến cải tiến, công tác giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) tại xã Đức Trọng (Lâm Đồng) có nhiều chuyển biến tích cực, tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.