Niềm vui từ con bê
Nằm sâu trong núi, căn nhà chỉ chừng hơn 30 mét vuông là nơi sinh sống của gia đình chị Phạm Thị Phúc (32 tuổi, thôn Bình Nghĩa). Thuộc diện hộ cận nghèo của xã, chị Phúc có thêm “cần câu” khi được nhận bò cái vào tháng 9/2024. May mắn hơn nữa là chỉ sau 5 tháng nuôi, con bò này đã sinh sản ra bê con.
Vừa loay hoay cho bò ăn cỏ, chị Phúc tâm sự: "Tôi đang một mình nuôi con gái đang học lớp 5. Do sức khỏe yếu, tôi không có công việc làm ổn định, mà chỉ có thể đi làm thuê. Mặc dù chỉ dựa vào đồng lương ít ỏi, nhưng may mắn, con luôn học sinh giỏi nên được nhà trường, mạnh thường quân tặng học bổng".
Sau những buổi làm thuê, chị Phúc đi cắt cỏ về cho bò ăn. Do nhà không đủ diện tích, bê con phải gửi cho người chị nuôi trong rẫy nằm sâu trên núi. Mùa mưa còn có cỏ; mùa nắng phải mua cỏ với giá khoảng 20.000-30.000 đồng/bó. Nếu may mắn, bò cái đẻ bê đực để bán còn có lợi nhuận xoay vòng, bê cái bán khoảng 7 triệu đồng/con.
Đã mất sức lao động từ lâu, bà Đặng Thị Miền (69 tuổi) cũng nhận được bò từ tháng 9/2024. Mỗi ngày, bò được thả ra đồng ruộng gần nhà để ăn cỏ. Hy vọng, bò có thể sinh sản thêm bê. Những đàn bê con cũng là nguồn vốn tích lũy để chữa bệnh già.
Cùng thời điểm trao "cần câu", chị Nguyễn Thị Hà (46 tuổi) không có đất làm chuồng nuôi bò, nên đã buộc bò vào một bãi đất trống gần chỗ làm thuê. Hằng ngày, chị Hà vừa làm phục vụ quán nước trên quốc lộ 1, vừa “coi ngó” bò. Hiện tại, chị đang nuôi hai đứa con học đại học. May mắn, hai đứa con cũng đã đi làm thuê để phụ giúp gia đình.
Ông Mang Dim (thôn Tiến Đạt) chia sẻ, bò được nhà nước tặng tạo nguồn thu "tiềm năng" cho người nghèo. Nếu bò đẻ được nhiều bò cái và tiếp tục sản sinh thì sẽ có đàn bò. Do đó, trong những đợt tiếp theo, nhà nước cần đánh giá kết quả đạt được. Đối với bò chưa đẻ được, có thể dùng khoa học kỹ thuật cấy giống giúp sinh sản.
Theo đó, những bò được trao có cam kết thời gian nuôi, để tránh tình trạng bán bò sau khi nhận. Đối với các hộ dân không thực hiện đúng theo bản cam kết phải thực hiện hoàn trả lại bò cái sinh sản hoặc hoàn lại phần tiền tương đương giá trị của bò cái sinh sản tại thời điểm bị xử lý trong trường hợp vi phạm. Các hộ dân cam kết chăn nuôi bò cái sinh sản đến khi khi bò sinh sản ít nhất ba con bê.
Phát triển sản xuất mới
Theo Ủy ban nhân dân xã Sông Lũy, năm 2024, xã triển khai thực hiện hỗ trợ bò cái sinh sản cho các hộ dân trên địa bàn thuộc đối tượng hộ cận nghèo, hộ khuyết tật được tiếp cận với hoạt động chăn nuôi an toàn. Được hỗ trợ con giống, các hộ dân có thêm động lực để chăn nuôi, làm ăn và là cơ hội để các hộ cận nghèo, hộ khuyết tật từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống. Mô hình thuộc Dự án 2 đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo; Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 3 hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp năm 2025 thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.
Theo đó, bò cái sinh sản được chọn là bò cái tơ (giống Bò lai Sind), độ tuổi từ 18-22 tháng, trọng lượng khoảng 216-220 kg/con. Trước khi giao cho người dân, bò được chọn có thân hình to, phát triển cân đối; đầu cổ nhỏ, thanh, mắt đen lồi và sáng, mũi đen và ướt; ngực sâu vai rộng, lưng thẳng, chân thẳng chắc khỏe không chạm khoe, móng tròn đều…
Bò được trao người dân thường đã đến tuổi phối giống và theo chu kỳ 12-15 tháng thì sẽ sinh được bê con. Trung bình, giống bò lai Sind sẽ sinh ra một con bê/năm, với thời gian mang thai 9 tháng. Bê con được nuôi khoảng 4-6 tháng thì có thể bán. Trường hợp không bán con bê này thì tiếp tục nuôi thêm khoảng 10-12 tháng nữa thì sẽ bán bò thịt hoặc bò cái sinh sản hoặc bò giống. Bên cạnh đó, các hộ tham gia vào dự án định kỳ báo cáo về tổ trưởng tình hình chăn nuôi bò, nhu cầu bán sản phẩm bò, kế hoạch bán bò. Từ đó, tổ trưởng phối hợp Ủy ban nhân dân xã giới thiệu đơn vị thu mua.
Dự án sẽ giúp cho các hộ dân nâng cao năng lực sản xuất, được tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật, sản xuất hiệu quả, hạn chế được dịch bệnh, giảm chi phí đầu tư, mang lại nguồn thu nhập cao hơn cho các hộ gia đình, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, góp phần giảm nghèo bền vững, xây dựng được một mô hình tổ sản xuất chăn nuôi bò sinh sản đạt hiệu quả cao tại địa phương. Người dân được tham gia các lớp tập huấn hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, theo hướng an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ môi trường. Sau khi nắm rõ quy trình chăn nuôi, hộ dân tận dụng được diện tích đồng cỏ, giảm thiểu tối đa chi phí đầu vào, tối đa lợi nhuận cũng như xây dựng được mô hình sản xuất chăn nuôi bò sinh sản kiểu mẫu đạt hiệu quả cao.
Ông Khuê Khúc Kỷ Nguyên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sông Lũy cho biết, dự án mở ra hướng sản xuất mới, sử dụng được tiềm năng lao động nhàn rỗi, sẵn có tại địa phương, góp phần giải quyết vấn đề việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Việc chăn nuôi bò quy mô nhỏ, hộ dân chăn nuôi chủ yếu theo hình thức chăn thả trên các cánh đồng cỏ hoặc nuôi trong chuồng trại của mình với lượng chất thải phát sinh ít, hạn chế gây ảnh hưởng đến môi trường chung quanh. Trong thời gian tới, xã kiến nghị tỉnh hỗ trợ những vật nuôi, cây trồng phù hợp địa phương hơn như nuôi gà thiến nhằm hướng đến phát triển sản phẩm OCOP.
