Vượt khỏi vòng xoáy cũ
Sinh ra và lớn lên ở bản Bắc 2, phường Mường Lay của tỉnh Điện Biên, cô gái Lò Chúc Chi (sinh năm 2003) cũng như nhiều chị em phụ nữ khác phải lấy chồng sớm, làm nương rẫy và quẩn quanh những việc nhà, không có nhiều ước mơ hay dự định cho tương lai.
Tuy nhiên, với khát khao vươn lên, Lò Chúc Chi tìm thấy được lối đi khi tham gia một buổi tập huấn du lịch địa phương vào năm 2023. Cô nộp đơn tham gia khóa học nghề 6 tháng của tổ chức KOTO ở Hà Nội dành cho phụ nữ nghèo và phụ nữ dân tộc thiểu số.
Mặc dù bị gia đình ngăn cản, song với quyết tâm, Chi mang theo hành trang xuống Hà Nội học là hai thứ bánh đặc sản của người dân tộc Thái: bánh khẩu xén và chí chọp. Đây là loại bánh được làm từ sắn, lúa nếp nương và thường được dùng trong dịp đón Tết của người Thái.
Được mọi người đánh giá cao và động viên khởi nghiệp, Chi đã mạnh dạn tham dự cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp và giành Giải ba cấp vùng khu vực miền bắc với ý tưởng “Lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc qua sản phẩm bánh khẩu xén, chí chọp”. Sau đó, với 18 triệu đồng tiền thưởng, Chi đã quyết định thành lập HTX Hoa Ban Trắng, quyết tâm thay đổi cuộc đời mình cũng như những chị em phụ nữ tại địa phương. Cũng trong năm 2023, Chi đã giành Giải khuyến khích chung kết toàn quốc cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp phát huy tài nguyên bản địa” do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức.
“HTX được hình thành với mục tiêu tạo việc làm cho phụ nữ dân tộc thiểu số, giúp chị em có công việc và thu nhập ổn định, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thái”, Chi cho biết.
Biến món quê thành đặc sản
Từ những nguyên liệu quen thuộc của núi rừng Tây Bắc như nếp nương, gấc, hoa bó phón, cẩm tím, Lò Chúc Chi đã cùng các chị em hồi sinh lại món bánh khẩu xén, chí chọp - món ăn tượng trưng cho sự ấm no, đoàn kết và hạnh phúc của người Thái. Sản phẩm không chỉ là món quà quê mộc mạc, mà còn là thông điệp về tình yêu văn hóa truyền thống, lòng tự hào dân tộc và khát vọng vươn lên của người phụ nữ vùng cao.
Nhờ sự nỗ lực không ngừng, sản phẩm của HTX Hoa Ban Trắng đã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2024, đạt danh hiệu Sản phẩm nông thôn tiêu biểu năm 2024. Đặc biệt, vào tháng 11/2024, nghề làm bánh khẩu xén, chí chọp của người Thái trắng được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Đây không chỉ là niềm tự hào của đồng bào người Thái mà còn tiếp thêm động lực cho HTX gìn giữ và bảo tồn nghề truyền thống của dân tộc.
“Hiện nay HTX đang liên kết sản xuất với hơn 30 hộ nông dân trong xã Mường Lay, năm ngoái chúng tôi đã sản xuất và tiêu thụ hơn 35 tấn bánh, thu nhập của bà con tăng rõ rệt, đời sống kinh tế được cải thiện. Bên cạnh đó, ngôi nhà sàn của gia đình tôi còn được sửa sang lại thành homestay đón khách đến trải nghiệm cách làm bánh truyền thống, khu chăn nuôi được thay thế bằng xưởng sản xuất, cả gia đình đều ủng hộ và chung tay phát triển HTX”, Chi cho biết.
Đúng lúc HTX đi vào hoạt động ổn định thì Chi mang thai đôi. Song cô gái trẻ làm việc không ngừng nghỉ. Cô vẫn livestream bán hàng mỗi ngày và mang sản phẩm đến các hội chợ, đại lý để tiêu thụ. “Chỉ sau một tháng ở cữ, tôi lại trở lại với công việc. Các con còn nhỏ chỉ theo mẹ nên đi đâu tôi cũng mang con theo”, Chi cho biết.
Song song với phát triển kinh tế, cô gái Thái còn tích cực tổ chức và tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, du lịch cộng đồng; khuyến khích đoàn viên, thanh niên cùng chung tay gìn giữ bản sắc dân tộc, xây dựng hình ảnh con người Mường Lay năng động, thân thiện, sáng tạo và mến khách. Chi tin rằng, mỗi việc làm dù nhỏ nhưng nếu được thực hiện bằng trái tim chân thành thì sẽ lan tỏa những giá trị tích cực, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Lò Chúc Chi vinh dự chính thức được đứng trong hàng ngũ của Đảng vào tháng 8/2024. Năm 2025, Chi được nhận bằng khen của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về tấm gương khởi nghiệp thành công vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
