Đưa mặt nạ xuống phố
Huyền Trang là con gái của nghệ nhân Nguyễn Hưng, người có hơn 30 năm miệt mài giữ nghề thủ công làm đầu lân và mặt nạ. Bắt đầu cầm cọ từ năm 14 tuổi, khi bạn bè cùng trang lứa còn mải mê với những chuyến rong chơi, Trang lại chọn cách vùi mình bên những phôi mặt nạ thô, tỉ mẩn với từng đường nét nhỏ nhất.
Sau khi tốt nghiệp đại học, giữa nhiều hoài bão của tuổi trẻ, thì quê nhà và những nét cọ điêu luyện, mùi hương của nước sơn đã “níu” chị về làm cùng gia đình.
Hiền Trang tâm sự: “Ban đầu tôi cũng định theo nghề giáo, nhưng nhìn công việc gia đình bề bộn, lại sẵn năng khiếu và tình yêu với những nét vẽ từ bé, tôi cứ thế bị cuốn vào nghề lúc nào không hay”.
Hiện nay, gia đình nghệ nhân Nguyễn Hưng là một trong số ít các hộ còn làm mặt nạ và đầu lân tại Hội An. Hai chị em Trang cũng tiếp tục nối nghề gia đình, tuy nhiên, chị mở rộng hơn ở hướng vẽ mặt nạ.
Điều làm nên thương hiệu ở những chiếc mặt nạ của Hiền Trang chính là sự không trùng lặp, mỗi mặt nạ là một cảm xúc, một gam màu khác nhau. Bởi, mỗi ngày đều có tinh thần, câu chuyện và tâm trạng riêng. Khi vẽ, cô gái đưa hết cảm xúc của mình vào từng nét cọ, nên dù khách hàng đặt số lượng lớn, mỗi mặt nạ vẫn là một độc bản.
Chị cũng chia sẻ bí quyết rằng mặt nạ trang trí thường không cắt mắt để giữ được cái “thần”. Phần mắt luôn được tô sắc đen sâu thẳm, tạo nên thần thái mạnh mẽ và hút hồn, một chi tiết khiến nhiều du khách cực kỳ tâm đắc và đánh giá cao.
Với khát vọng để nghề truyền thống không chỉ nằm trong bảo tàng mà phải sống động giữa đời thường, Trang đã chọn cho mình một lối đi táo bạo: “trẻ hóa” di sản bằng cách kết hợp giữa sản xuất và trải nghiệm du lịch thực tế. Chị không đợi khách tìm đến mình mà chủ động đưa di sản đến với du khách. Hiện nay, chị đang sở hữu một không gian nhỏ trưng bày và trải nghiệm làm mặt nạ tại Bảo tàng Văn hóa Dân gian Hội An.
Những chiếc mặt nạ ấy đã theo chân du khách vượt trùng khơi đi khắp thế giới. Chúng trở thành những “đại sứ văn hóa” nhỏ bé nhưng đầy sức nặng, mang theo câu chuyện về một Việt Nam đậm đà bản sắc và một thế hệ trẻ đầy sáng tạo.
Hồi sinh giữa nhịp sống hiện đại
Nhận thức được tầm quan trọng của việc thương mại hóa bền vững để nuôi sống nghề, chị còn đẩy mạnh quảng bá thông qua các kênh phân phối sỉ tại các khu du lịch lớn, giúp sản phẩm tiếp cận hàng nghìn lượt khách mỗi ngày.
Những chiếc mặt nạ độc đáo của Trang đã xuất hiện sang trọng tại các resort và khách sạn cao cấp. Chị còn mở thêm các lớp dạy nghề ngắn hạn ngay tại các điểm lưu trú, giúp du khách từ những người vốn xa lạ với văn hóa Việt có thể tự tay trở thành những “nghệ nhân” nghiệp dư chỉ sau vài giờ đồng hồ.
Những chiếc mặt nạ mang đậm dấu ấn nghệ thuật tuồng giờ đây không chỉ đơn thuần là vật trang trí thẩm mỹ mà còn được chị lồng ghép vào đó những ý nghĩa tâm linh tốt đẹp, như một lời chúc bình an và xua đuổi những điều không may cho gia chủ.
Mỗi tác phẩm của Trang có giá dao động từ 350 nghìn đồng đến hàng triệu đồng tùy theo kích thước và độ phức tạp của họa tiết. Tuy nhiên, với một người nặng lòng với văn hóa như Trang, giá trị lớn nhất không nằm ở những con số doanh thu. Niềm hạnh phúc thật sự của chị là khi được thuyết minh, giải thích về ý nghĩa của từng họa tiết, từng nhân vật trong nghệ thuật tuồng cho du khách. Khi nhìn thấy những vị khách nước ngoài thích thú tự tay phối màu, nắn nót vẽ nên chiếc mặt nạ mang dấu ấn cá nhân dưới sự hướng dẫn của mình, Trang càng thêm tin tưởng rằng con đường “vị nhân sinh” cho di sản mà mình đang đi là hoàn toàn đúng đắn.
Hằng ngày Trang và cả gia đình vẫn miệt mài trong xưởng nhỏ, biến các vật liệu đơn giản thành những tác phẩm nghệ thuật có linh hồn, để mạch ngầm văn hóa tuồng vẫn mãi tuôn chảy giữa lòng phố cổ Hội An hiện đại.
