Hành động vì “thế hệ xanh”
TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Giải thưởng “Trường học sinh thái ASEAN” (ASEAN Eco-schools Award) là một trong các hoạt động thuộc khuôn khổ Tổ chức Các quan chức cấp cao về môi trường ASEAN (ASOEN). Ban Thư ký ASEAN giao cho từng quốc gia tổ chức, các trường đoạt giải sẽ được vinh danh tại sự kiện bên lề nhân dịp Hội nghị ASOEN hoặc Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN. Với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa”, chương trình năm nay được kỳ vọng sẽ giải quyết điểm nghẽn lớn của khu vực về giáo dục môi trường.
Việt Nam được đề cử đảm nhiệm vai trò Chủ trì nhóm công tác ASEAN về Giáo dục môi trường trong giai đoạn 2025-2028. Trên cương vị này, các sáng kiến giáo dục môi trường đã được Hội nghị Bộ trưởng ASEAN thông qua là những hành động cụ thể nhằm thúc đẩy giáo dục vì môi trường, hành động vì “thế hệ xanh”, góp phần thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường trong kỷ nguyên phát triển mới, phù hợp các định hướng lớn đã được cụ thể hóa tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Trước bối cảnh đó, việc lựa chọn chủ đề này là bước đi tiên phong nhằm thiết lập các tiêu chuẩn cụ thể. Đây là cách Việt Nam đóng góp sáng kiến thực chất cho khu vực, chuyển hóa các cam kết vĩ mô thành hành động mẫu mực tại từng điểm trường. Với khoảng 25 triệu học sinh trên cả nước, trung bình mỗi em có ít nhất hai người thân trực tiếp là bố mẹ hoặc ông bà, các hoạt động giáo dục và thay đổi hành vi nói trên là con số rất lớn, cho thấy Việt Nam là một “không gian hành động” đầy tiềm năng trong thúc đẩy giáo dục bảo vệ môi trường.
Nền tảng cho phát triển bền vững, lâu dài
Về lý do chọn chủ đề "Trường học không rác thải nhựa", đại diện Ban tổ chức cho biết, nhựa là một trong những nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đặc biệt là rác thải nhựa đại dương và vi nhựa ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Số liệu của LHQ cho biết, mỗi năm có khoảng 300 triệu tấn nhựa được sản xuất, trong đó một phần lớn không được xử lý đúng cách, gây ra tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe. Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn nhất khu vực. Các thách thức môi trường hiện nay, đặc biệt là vấn đề rác thải nhựa, không chỉ đòi hỏi giải pháp công nghệ hay chính sách, mà cần bắt đầu từ thay đổi nhận thức và hành vi, trong đó trường học chính là nền tảng quan trọng nhất. Đặc biệt, năm 2025, Ngày Môi trường thế giới (5/6) do Chương trình Môi trường LHQ (UNEP) phát động có chủ đề "Chống ô nhiễm nhựa" càng nhấn mạnh tính thời sự, tính cam kết và sự hưởng ứng kịp thời của Việt Nam thông qua việc tổ chức giải thưởng năm nay.
Thống kê của Ban tổ chức cho biết, giải thưởng năm 2025 đã thu hút sự tham gia tích cực, nghiêm túc của các cơ sở giáo dục trên phạm vi cả nước với 294 hồ sơ tham dự giải thưởng, tăng gấp 3,5 lần so với mùa giải trước. Chất lượng hồ sơ tham gia được nâng cao. Các trường đạt giải thưởng được phân bố tại 20 tỉnh, thành phố, đầy đủ các vùng miền của đất nước. Kết quả này cho thấy mô hình “Trường học sinh thái” - “Trường học không rác thải nhựa” có khả năng thích ứng cao, có thể triển khai hiệu quả trong nhiều điều kiện kinh tế - xã hội và sinh thái khác nhau.
Theo đại diện Quỹ Vì tương lai xanh (Tập đoàn Vingroup), việc lựa chọn chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” thể hiện cách tiếp cận đúng đắn, lâu dài và có khả năng tạo tác động sâu rộng tới cộng đồng. Thời gian tới, Quỹ dự kiến sẽ cùng các bên xây dựng và dẫn dắt “Mạng lưới Trường học sinh thái toàn quốc”, một bước đi nhằm nuôi dưỡng các giá trị xanh một cách lâu dài và có hệ thống, góp phần hình thành một thế hệ công dân trẻ sống xanh, tiêu dùng có trách nhiệm, để các giá trị phát triển bền vững được lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội mai sau.
Lễ trao giải dự kiến diễn ra vào sáng 31/1 tại Cung Thiếu nhi Hà Nội (cơ sở 2), với khoảng 800-1.000 đại biểu tham dự, trong đó có khoảng 600 thầy, cô giáo và học sinh, cùng đại diện các tổ chức quốc tế, đại sứ quán các nước ASEAN.
