Khơi dậy giá trị văn hóa dân tộc thiểu số vì phát triển bền vững và nâng cao đời sống đồng bào

Sáng 17/4, tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, thành phố Hà Nội), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc và tuyên dương những già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín. 

Chương trình văn nghệ chào mừng hội nghị.
Chương trình văn nghệ chào mừng hội nghị.

Đây là sự kiện nằm trong chuỗi các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4). Tham dự hội nghị có đại diện 54 dân tộc đến từ 34 tỉnh, thành phố; đội ngũ già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín giữ vai trò nòng cốt trong trao truyền và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh: Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nền tảng vững chắc đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong đó, văn hóa các dân tộc thiểu số là một trong những trụ cột quan trọng, vừa tôn vinh bản sắc văn hóa các dân tộc vừa góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh việc đánh giá kết quả giai đoạn 2021-2025, các đại biểu cần thảo luận, trao đổi sâu về thực tiễn địa phương, qua đó đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc trong thời gian tới. Bên cạnh việc đề xuất các giải pháp với Đảng và Nhà nước, ngành văn hóa, thể thao và du lịch có trách nhiệm nghiên cứu, tham mưu xây dựng các kế hoạch phù hợp với thực tiễn, góp phần triển khai hiệu quả các nhiệm vụ trong bối cảnh tăng trưởng mới.

Giai đoạn 2021-2025, công tác văn hóa dân tộc đạt nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; các chương trình mục tiêu quốc gia tạo lập nền tảng pháp lý và nguồn lực tương đối đồng bộ. Hoạt động bảo tồn, phục dựng lễ hội, xây dựng mô hình văn hóa gắn với du lịch được tổ chức bài bản; nhiều giá trị truyền thống được khôi phục, lan tỏa và từng bước đi vào đời sống đương đại.

Đáng chú ý, tư duy phát triển đã chuyển từ “bảo tồn đơn thuần” sang “bảo tồn gắn với phát triển” từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống nhân dân. Vai trò của cộng đồng đặc biệt là nghệ nhân, già làng, trưởng bản, người có uy tín ngày càng được khẳng định và phát huy.

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác văn hóa dân tộc gặp một số hạn chế: Tiến độ giải ngân nguồn vốn đặc biệt là vốn sự nghiệp tại một số địa phương còn chậm so với kế hoạch đề ra; một số mô hình thiếu bền vững; chuyển đổi số chưa đồng bộ giữa các địa phương; đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa tại cơ sở hiện nay còn mỏng, chưa được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về quản lý văn hóa dân tộc, chủ yếu là kiêm nhiệm, năng lực chuyên môn chưa đồng đều...

ndo_br_tempimagexzil8m-4687.jpg
Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy phát biểu khai mạc.

Tại hội nghị, các đại biểu đánh giá toàn diện kết quả giai đoạn 2021-2025 và xác định nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030. Các tham luận tập trung một số nội dung: Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc qua bảo tồn lễ hội; chia sẻ mô hình bảo tồn văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch sau sáp nhập đơn vị hành chính; phát huy giá trị di tích lịch sử-văn hóa; vai trò người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số gắn với mục tiêu bảo tồn và phát triển bền vững…

Với mục tiêu “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số phải trở thành động lực phát triển, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia đồng thời trực tiếp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào”, quan điểm văn hóa các dân tộc thiểu số là nền tảng tinh thần và là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước; lấy cộng đồng làm trung tâm, là chủ thể của bảo tồn, phát huy và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống; gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, nhất là du lịch văn hóa và kinh tế văn hóa; đổi mới quản lý theo hướng hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số... công tác văn hóa dân tộc giai đoạn 2026-2030 tập trung một số nhiệm vụ cụ thể:

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, coi đây là khâu đột phá để tháo gỡ điểm nghẽn và dẫn dắt phát triển; triển khai đồng bộ Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống chính sách theo hướng đồng bộ, thống nhất, khả thi và phù hợp với thực tiễn; tập trung xây dựng các đề án trọng điểm, có tính chiến lược dài hạn như: Đề án “Bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với du lịch và phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới”; Đề án tổ chức định kỳ các ngày hội, giao lưu văn hóa; Đề án giáo dục trải nghiệm văn hóa trên nền tảng số; cùng các đề án phát triển sản phẩm văn hóa và chuyển đổi số, tạo nền tảng cho phát triển bền vững lĩnh vực văn hóa dân tộc.

Tập trung xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành các cơ chế, chính sách đột phá về phát triển văn hóa trong đó có Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam; xây dựng và hoàn thiện Nghị định về quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số; ban hành chính sách đặc thù đối với nghệ nhân dân gian, người thực hành di sản; cơ chế hỗ trợ truyền dạy văn hóa, bảo tồn các giá trị có nguy cơ mai một; tăng cường xã hội hóa, huy động các nguồn lực hợp pháp cho phát triển văn hóa.

Nâng cao hiệu quả triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia đặc biệt là Chương trình phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; ưu tiên bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp gắn với xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch đặc thù; chú trọng công tác truyền dạy cho thế hệ trẻ, bảo tồn ngôn ngữ, chữ viết, phong tục, tập quán đặc sắc của các dân tộc thiểu số; phát triển kinh tế văn hóa, du lịch cộng đồng, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống với tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; gắn văn hóa với phát triển du lịch, dịch vụ, xây dựng sản phẩm đặc thù; góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Phát triển nguồn nhân lực và phát huy vai trò cộng đồng; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở; phát huy vai trò của nghệ nhân dân gian, người có uy tín, trưởng thôn bản trong bảo tồn và truyền dạy, gìn giữ và lan tỏa văn hóa; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa dân tộc: Tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu về văn hóa dân tộc; đẩy mạnh số hóa các giá trị văn hóa truyền thống; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, bảo tồn, trình diễn và quảng bá di sản văn hóa; phát triển các sản phẩm văn hóa số phục vụ nhân dân và du khách; tăng cường phối hợp, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện; rà soát, phân công rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh xã hội hóa.

Nhân dịp này, hội nghị đã tôn vinh, biểu dương các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín... có nhiều đóng góp trong gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Gốc đa của Báo Nhân Dân sẽ trở thành sân khấu của chuỗi hoạt động văn hóa nghệ thuật "Tán Đa". (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Báo Nhân Dân ra mắt không gian nghệ thuật cộng đồng với chương trình âm nhạc “Tán Đa”

Ngày 19/9, Báo Nhân Dân phối hợp cùng BEAT Network tổ chức số đầu tiên của Show “Tán Đa” tại 71 Hàng Trống, Hà Nội. Chương trình mở đầu cho chuỗi hoạt động được định hướng trở thành một điểm hẹn văn hóa-sáng tạo, nơi âm nhạc, nghệ thuật và những chất liệu ký ức của Hà Nội được kể lại bằng ngôn ngữ gần gũi với thế hệ trẻ.

Sắp diễn ra Ngày hội ngôn ngữ châu Âu 2026 tại Hà Nội

Sắp diễn ra Ngày hội ngôn ngữ châu Âu 2026 tại Hà Nội

Ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là nhịp cầu văn hóa bền chặt kết nối các cộng đồng. Với thông điệp đầy cảm hứng “Ngôn ngữ kết nối”, Ngày hội Ngôn ngữ châu Âu 2026 sẽ chính thức khai mạc 26/9 tới đây tại Hà Nội, hứa hẹn một hành trình khám phá đa sắc màu ngay giữa lòng thủ đô.

Ảnh thiết kế có sử dụng AI.

Giữ hồn Việt trong Tết Trung thu thời hiện đại

Trung thu đang cận kề, Hà Nội những ngày này đã rộn ràng sắc màu mùa trăng tháng Tám. Trên phố Lương Văn Can, Hàng Mã..., dòng người tấp nập mua sắm, chụp ảnh giữa những gian hàng ngập tràn đồ chơi và bánh Trung thu.

Tác phẩm nhiếp ảnh ghi lại hình ảnh gia đình người Xơ Đăng chăm sóc sâm Ngọc Linh. (Ảnh KIM LIÊN)

Nhiếp ảnh kể chuyện núi rừng

Ở vùng núi cao tây nam Đà Nẵng, nơi sinh sống từ bao đời của đồng bào: Xơ Đăng, Ca Dong, Mơ Nông, Cơ Tu... nghệ thuật nhiếp ảnh đang được sử dụng như một phương thức kể chuyện về đất và người.

Trẻ em đọc sách tại Bệnh viện Nhi đồng 1, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Phương Huyền)

Mở rộng không gian tiếp cận sách

Bên cạnh đổi mới nội dung, chuyển đổi số, bảo vệ bản quyền, những mô hình đưa sách đến gần cộng đồng đang mở thêm không gian cho văn hóa đọc và đặt ra yêu cầu đổi mới thị trường xuất bản, phát hành Thành phố Hồ Chí Minh để xuất bản từng bước trở thành ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo hướng dẫn các thành viên Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Cao Lan xã Phú Lương đánh trống sành.

Lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo ở thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương (Tuyên Quang) đã dành gần 20 năm gìn giữ văn hóa Cao Lan. Từ những giá trị được tiếp nhận trong cộng đồng, anh lặng lẽ học hỏi, sưu tầm và tìm cách trao truyền để những nét văn hóa của dân tộc mình không bị lãng quên theo thời gian.

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm và Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan trao giải nhất cho tác giả Hoàng Hà Lê. (Ảnh: VIỆT HÙNG/MCST)

Trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay”

Tối 17/9, tại Viện Phim Hà Nội đã diễn ra lễ trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức.

Khu mộ gạch cổ được phát hiện vào tháng 5 vừa qua, trong quá trình người dân trồng cây tại đường liên thôn thuộc xóm Rú Bụt, xã Kim Liên (Nghệ An). (Ảnh: TH)

Kết quả khai quật mộ gạch cổ ở Nghệ An

Chiều 16/9, Bảo tàng Nghệ An-Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp với Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt, xã Kim Liên.

Lễ hội truyền thống làng Ô Trình được tổ chức với quy mô lớn. (Ảnh MAI TÚ)

Rộn ràng lễ hội truyền thống làng Ô Trình

Ngày 16/9, tại cụm di tích lịch sử, văn hóa Đình, Từ, Miếu làng Ô Trình thuộc xã Thái Thụy (tỉnh Hưng Yên) đã diễn ra Lễ hội truyền thống làng Ô Trình. Đây là lễ hội độc đáo của cư dân ven biển, còn bảo tồn vẹn nguyên bản sắc truyền thống.