“Tham gia để ủng hộ người quen, không đúng nhu cầu”
Đó là trường hợp của anh Lê Văn Hoàng (42 tuổi, Hà Nội), khi phải tự chi trả chi phí mổ dây chằng đầu gối, dù có bảo hiểm nhân thọ.
Anh Hoàng cho biết, năm 2019, anh mua một hợp đồng bảo hiểm qua người bạn, cho bố và hai con trai, với tổng phí hơn 40 triệu đồng/năm và đã đóng đều đặn 6 năm. Việc mổ dây chằng là lần đầu tiên anh dùng tới quyền lợi bảo hiểm, nhưng xem lại hợp đồng thì quyền lợi được chi trả cho chi phí phẫu thuật lần này duy nhất được 500.000 đồng/ ngày nằm viện, 5 ngày được chi trả 2,5 triệu đồng.
“Trong khi tổng chi phí hết hơn 140 triệu đồng, hợp đồng mua ủng hộ là vậy, nhưng nhiều năm không xem lại hợp đồng, không rõ quyền lợi, lúc nghe tư vấn cũng không hỏi rõ nhu cầu, chỉ biết là muốn mua bảo hiểm và gửi bảng quyền lợi, chủ quan đưa là ký. Giờ đành phải bỏ tiền túi ra chi trả”, anh Hoàng nói.
Khoảng trống bảo vệ tồn tại ngay cả khi đã có bảo hiểm
Đó là thực trạng hiện nay khi nhiều người dân đã tham gia bảo hiểm nhân thọ, mua ủng hộ nhưng không nắm rõ được quyền lợi, đến khi phát sinh nhu cầu y tế, mới mở hợp đồng ra xem và “tá hỏa” khi đi viện vì ốm đau, phẫu thuật, bệnh hiểm nghèo sẽ không nhận được chi trả do không tham gia quyền lợi đó hoặc quyền lợi không đủ để bù chi phí. Đây chính là vấn đề “Protection Gap” - khoảng trống bảo vệ vẫn tồn tại ngay cả khi rất nhiều người “tự tin” đã có bảo hiểm.
Ông Kevin Kwon, CEO Prudential Việt Nam đánh giá, “Protection Gap” là một trong những thách thức mà Việt Nam cũng như một số nước Đông Nam Á khác phải đối mặt. Cụ thể, báo cáo Bảo hiểm Toàn cầu của Allianz năm 2026 cho thấy, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm của Việt Nam chỉ đạt 1,8% GDP, chỉ cao hơn Indonesia (1,3%) và Lào (0,4%), thấp hơn nhiều so với Malaysia (3,7%), Thái Lan (5,1%) hay như Philippines (1,9%).
Ông Ngô Trung Dũng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cho rằng, các kế hoạch tài chính của người Việt hiện đang phụ thuộc vào thu nhập của một hoặc hai thành viên trong gia đình. Hãy thử hình dung nếu chẳng may một biến cố lớn xảy ra, những dự định dài hạn ấy sẽ rất chông chênh nếu không được bảo vệ đúng cách. Bảo hiểm nhân thọ chính là để cung cấp một tấm khiên bảo vệ các khoảng trống này.
“Khoảng trống bảo vệ” tại Việt Nam chia ra 2 nhóm chính: nhóm chưa nhận thức được rõ vai trò của bảo hiểm là bảo vệ tài chính trước những rủi ro không lường trước, và nhóm còn lại là chưa tham gia bất kỳ sản phẩm bảo hiểm nào. Khảo sát của IFM chỉ rõ, khi có biến cố, 67% chọn sử dụng tiền tiết kiệm trước tiên.
Nhóm thứ hai đã có bảo hiểm và nhận thức được vai trò bảo vệ tài chính nhưng không biết mức bảo vệ đủ và phù hợp, hoặc đánh giá nhu cầu không căn cứ trên rủi ro thực tế. Điều này dẫn đến việc khi có rủi ro xảy ra (tai nạn, bệnh hiểm nghèo,…) chi phí y tế thực tế phải chi trả vượt xa mức quyền lợi tham gia, như trường hợp của anh Hoàng nêu trên. Nhiều trường hợp, gia đình vẫn có thể rơi vào áp lực tài chính dù đã “có bảo hiểm”.
Hiểu đúng nhu cầu, bảo đảm an toàn tài chính bền vững
Vì thế, người tiêu dùng cần hiểu rõ nhu cầu của họ khi chọn sản phẩm bảo hiểm để “tấm khiên bảo vệ" thật sự phát huy tác dụng.
Nếu đã có bảo hiểm, cần “thăm khám” lại hợp đồng xem mình đang được bảo vệ những quyền lợi gì, ai đang được bảo vệ với hạn mức bao nhiêu. Có thẻ sức khỏe chi trả thực tế không hay chỉ có trợ cấp nằm viện?
Tiếp theo, rà soát quá trình tham gia xem đã tuân thủ nguyên tắc trung thực tuyệt đối hay chưa? Nếu từng quên kê khai tiền sử bệnh lý, hãy chủ động liên hệ công ty bảo hiểm để bổ sung hồ sơ. Có thể bị tăng phí hoặc loại trừ một bệnh nhỏ ngay lúc này, còn hơn “mất trắng” toàn bộ quyền lợi khi rủi ro xảy ra bởi công ty bảo hiểm có quyền từ chối nếu người mua vi phạm nguyên tắc này.
Cuối cùng, tìm người đồng hành đó là đại lý dám "nói thật". Hãy chọn một chuyên viên tư vấn dám phân tích rõ điểm yếu của hợp đồng, dám chỉ ra những bệnh, rủi ro không được chi trả, điều khoản loại trừ và tư vấn đúng với tình hình tài chính, thay vì một người chỉ biết nhanh chóng chốt hợp đồng. Họ không chỉ giúp người tham gia xác định nhu cầu mà còn đưa ra các giải pháp phù hợp nhất.
