Thách thức không nhỏ
Theo báo cáo từ Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tỉnh Cà Mau, sau sáp nhập, lượng trụ sở làm việc dôi dư toàn tỉnh lên đến 335 cơ sở nhà, đất. Khối tài sản này bao trùm tổng diện tích đất hơn 660.210 m2, tổng diện tích nhà 175.190 m2.
Tính đến cuối tháng 2/2026, dù địa phương đã rất nỗ lực sắp xếp, bố trí sử dụng được 323 cơ sở, nhưng trên thực tế tỉnh vẫn còn 12 trụ sở dôi dư chưa xử lý xong. Thử thách tiếp tục gia tăng khi Cà Mau còn phải chuẩn bị tiếp nhận thêm 59 cơ sở nhà, đất do các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn và đơn vị liên quan bàn giao lại.
Bên cạnh đó, bức tranh về quỹ đất công và đầu tư công cũng đang đặt ra những thách thức không nhỏ. Theo ông Tăng Vũ Em, Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Cà Mau, đơn vị này đang quản lý quỹ đất công chưa sử dụng lên tới hơn 523 ha, bao gồm 75 khu đất.
“Dù đã rất nỗ lực để đưa một số diện tích vào khai thác tạo nguồn thu, nhưng hiện vẫn còn hơn 59 ha đất công (gồm 11 khu đất) đang bị lấn chiếm hoặc sử dụng sai mục đích”, ông Vũ Em nêu thực trạng.
Ở lĩnh vực đầu tư công, trong tổng số 1.657 công trình và dự án của tỉnh Cà Mau (với tổng mức đầu tư hơn 39.000 tỷ đồng), hiện đang có tới 22 dự án bị chậm tiến độ, tổng mức đầu tư hơn 10.480 tỷ đồng. Thực trạng này xuất phát từ hàng loạt khó khăn và hạn chế trong thực tiễn cơ sở.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lâm Văn Bi, tại nhiều xã, phường, các trụ sở làm việc dôi dư đang rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, diện tích chật hẹp không còn đáp ứng được yêu cầu hoạt động. Trong khi đó, nguồn kinh phí cần thiết để cải tạo, sửa chữa lại các trụ sở cũ sau khi tiếp nhận lại đang rơi vào cảnh thiếu hụt.
Hơn thế, quy trình điều chỉnh quy hoạch khi xử lý trụ sở, nhà đất sau sắp xếp còn phức tạp, phải trải qua nhiều tầng lớp trung gian, dẫn đến kéo dài thời gian và làm chậm tiến độ đưa tài sản vào vận hành. “Một bộ phận cán bộ quản lý cấp cơ sở vẫn còn tâm lý chưa coi trọng việc quản lý tài sản công, xem đó là “của chung” cho nên không có cá nhân nào đứng ra chịu trách nhiệm cụ thể.
Trong khi đó, việc khai thác quỹ đất công thường gặp khó khăn, quá trình bàn giao và tiếp nhận kéo dài do phần lớn các khu đất khi bàn giao chưa có mặt bằng sạch. Thậm chí, nhiều khu đất được giao cho cơ quan chức năng tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất trong khi chưa có quy hoạch phù hợp”, ông Lâm Văn Bi nêu rõ thực trạng tồn tại.
Nhiệm vụ cấp bách
Để giải quyết triệt để những vấn đề tồn tại nêu trên, tỉnh Cà Mau đã hoạch định nhiều giải pháp đồng bộ nhằm đưa hệ thống tài sản công trở thành động lực phát triển bền vững. Yêu cầu tiên quyết đặt ra là phải hoàn thiện cơ chế, chính sách và khẩn trương tháo gỡ vướng mắc nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc xử lý trụ sở dôi dư.
Về chiến lược phòng ngừa lãng phí dài hạn, tỉnh Cà Mau chủ trương đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công, đồng thời áp dụng trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu để thống kê, kiểm tra, cũng như đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản.
Tại hội nghị chuyên đề “Quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công”, đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tỉnh Cà Mau yêu cầu toàn hệ thống chính trị cần phải thống nhất nhận thức về ý nghĩa của việc quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công chính là góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực Nhà nước. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng, thu hút đầu tư, tránh việc gây thất thoát, lãng phí ngân sách của Nhà nước.
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lãng phí, đồng chí Nguyễn Hồ Hải đề nghị các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh khẩn trương rà soát tổng thể việc quản lý, sử dụng đất công, tài sản công và các dự án đầu tư công một cách nghiêm túc, khách quan, qua đó làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị có liên quan.
Đồng thời, tập trung xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ kéo dài, kiên quyết không để xảy ra tình trạng dự án “treo”, công trình dở dang gây lãng phí nguồn lực của Nhà nước; đẩy nhanh việc sắp xếp, bố trí và khai thác hiệu quả tài sản công. Mục tiêu cao nhất là không để đất công, tài sản công bị bỏ không, xuống cấp hoặc sử dụng sai mục đích.
Các đơn vị liên quan cần tăng cường thanh tra, kiểm toán chuyên đề và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là phải làm rõ và xử lý nghiêm trách nhiệm của người đứng đầu nếu thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý để xảy ra lãng phí kéo dài. Cần nâng cao chất lượng công tác tham mưu để chủ động phát hiện và ngăn chặn nguy cơ lãng phí ngay từ đầu, thay vì chỉ phát hiện sai phạm khi việc đã xảy ra.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy cùng các đơn vị liên quan sẽ trực tiếp theo dõi, kiểm tra và xem xét trách nhiệm cụ thể đối với từng trường hợp. “Nguồn lực của tỉnh còn hạn chế, trong khi đó yêu cầu phát triển ngày càng cao, mỗi đồng ngân sách, mỗi mét vuông đất công phải được sử dụng hiệu quả, đúng mục đích, vì lợi ích chung của nhân dân”, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau nhấn mạnh thông điệp hành động.
