Dự Hội thảo có đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước; đồng chí Nguyễn Hòa Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo Bộ Quốc phòng, lãnh đạo Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Viện Lịch sử Quân sự và các cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng, lãnh đạo các địa phương, các đồng chí lão thành cách mạng, các anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, các nhân chứng lịch sử, thân nhân các liệt sĩ, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu cùng 500 cán bộ, đảng viên, thân nhân cán bộ chiến sĩ Tiểu đoàn 59, Trung đoàn 803, Liên khu V.
Chiến thắng Đồn Nhất-Hải Vân quan là trận đánh của Đại đội 6, Tiểu đoàn 59, Trung đoàn 803, Liên khu V trong chiến dịch Hè Thu 1952-1954 của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
Tháng 9/1952, cùng với các chiến thắng giòn giã ở Túy Loan, Thượng Phước, Lệ Sơn làm khiếp sợ kẻ thù, để đánh lạc hướng địch, đồng thời gây tiếng vang làm xáo động hậu phương của chúng, Trung đoàn 803 được giao nhiệm vụ thọc sâu vào vùng địch ra hướng bắc Hòa Vang, trọng tâm là tiêu diệt Đồn Nhất trên đỉnh đèo Hải Vân.
Dù quân số địch không đông nhưng bên trong đồn, công sự, hầm lũy xây dựng từ thời chúa Nguyễn được thực dân Pháp củng cố, tu bổ và xây dựng thêm các lô cốt, nên hết sức kiên cố. Người xưa đã từng coi đây là một cửa ải vô cùng hiểm yếu với “Một người cố thủ, trăm người khó qua”.
Sau khi tiến hành trinh sát nắm địa hình và tình hình của kẻ địch, Đại đội 6 hạ quyết tâm dù khó khăn đến đâu cũng phải hoàn thành nhiệm vụ. Trải qua nhiều ngày đêm trèo đèo, lội suối, băng rừng trong mưa gió, mang vác trên vai trang bị vũ khí nặng nề của một đơn vị công đồn, cán bộ, chiến sĩ Đại đội 6 cùng du kích Hòa Vang xuyên rừng vượt dốc, tiếp cận đỉnh đèo. Đêm 24/9/1952, quân ta tổ chức tấn công tiêu diệt kẻ địch, quân địch chui vào các căn hầm cố thủ.
Sau hai giờ chiến đấu quyết liệt, Đồn Nhất - một căn cứ vô cùng hiểm yếu, xem như an toàn nhất của địch đã bị quân ta tiêu diệt, thu 4 trọng liên 20 ly, nhiều tiểu liên, súng trường và quân trang quân dụng. Chiến thắng Đồn Nhất-Hải Vân quan là một trong các chiến thắng quan trọng của Trung đoàn 803, lực lượng vũ trang Liên khu V, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi.
Các tham luận tại Hội thảo phân tích trên nhiều khía cạnh, cung cấp thêm nhiều cứ liệu, tư liệu lịch sử chính, làm rõ thêm ý nghĩa, tầm quan trọng và thành tích của các tập thể, cá nhân đóng góp vào thắng lợi của chiến thắng Đồn Nhất-Hải Vân quan, làm giàu thêm tư liệu về lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của quân dân cả nước nói chung và Đà Nẵng nói riêng, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho các tầng lớp nhân dân và thế hệ trẻ hôm nay hiểu thêm về lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của quân dân Quảng Nam-Đà Nẵng.
 |
| Đồn Nhất-Hải Vân quan trở thành điểm du lịch hấp dẫn, góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay. |
Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Hòa Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, là con trai của đồng chí Nguyễn Lựu, nguyên Tiểu đoàn trưởng đầu tiên của Tiểu đoàn 59, Trung đoàn 803, Liên khu V xúc động chia sẻ chiến thắng Lệ Sơn đêm 18/9/1952 và chiến thắng Đồn Nhất-Hải Vân quan đêm 25/9/1952 là hai trong số những chiến công vang dội của Tiểu đoàn 59.
Hội thảo Lịch sử, cuốn sách và phim tư liệu lịch sử về chiến thắng Đồn Nhất đã dựng lại quá trình thành lập, chiến đấu kiên cường, lập công xuất sắc của Tiểu đoàn 59 anh hùng, đơn vị đã đánh và đánh thắng hàng trăm trận, trong đó có những chiến công đã đi vào lịch sử quân sự Việt Nam và lịch sử Đảng bộ các tỉnh miền trung-Tây Nguyên. Nhân dân cảm phục về những chiến công đó, đã dựng bia chiến thắng nhiều nơi trận đánh diễn ra tại Đà Nẵng, Gia Lai, Kon Tum và nhiều địa phương khác. Chiến lợi phẩm của Tiểu đoàn 59 là khẩu pháo 155mm thu được của thực dân Pháp trong trận tiêu diệt cứ điểm Thượng An, tại An Khê, Gia Lai, ngày nay được đặt trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự, dưới chân cột cờ Hà Nội, như là bằng chứng của những chiến công vang dội.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Thượng tướng Lê Huy Vịnh,Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Quốc phòng nhấn mạnh: Hội thảo là một trong những hoạt động kỷ niệm 70 năm chiến thắng Đồn Nhất-Hải Vân quan. Những tham luận và ý kiến tại Hội thảo sẽ góp phần bổ sung thông tin, tư liệu để khẳng định thêm giá trị của chiến công; tôn vinh và tri ân công lao của cán bộ, chiến sĩ đã làm nên chiến thắng, củng cố niềm tin của nhân dân đối với công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo; giáo dục lý tưởng cách mạng, truyền thống yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc; khích lệ các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ noi gương thế hệ ông cha ra sức học tập, lao động và cống hiến sức lực, trí tuệ để xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Đại tá Đoàn Duy Tân, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng cho biết, cùng với các hoạt động khánh thành bia di tích, dâng hương, viếng nghĩa trang, thăm tặng quà gia đình chính sách, Hội thảo góp phần khơi dậy và tuyên truyền ý nghĩa của chiến thắng Đồn Nhất-Hải Vân quan một cách hiệu quả nhất, là đợt sinh hoạt chính trị tinh thần sâu sắc thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, trân trọng quá khứ, hướng tới tương lai của thế hệ hôm nay.
