[Hỏi-đáp] Sáng chế là gì?

Báo Nhân Dân xin trân trọng giới thiệu Playboook về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam với những nội dung cập nhật mới nhất về khuôn khổ pháp lý và điều ước quốc tế, tình hình xử lý xâm phạm bản quyền, đào tạo-nâng cao nhận thức, hoạt động hợp tác quốc tế, cũng như số liệu chi tiết về đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ.

Đưa các làn điệu dân ca cổ vào nhạc Pop hiện đại có vi phạm bản quyền dân gian không?

Metadata chính là "Thông tin quản lý quyền" được bảo vệ nghiêm ngặt bằng pháp luật.

Việc phân chia tiền bản quyền trước hết dựa trên thỏa thuận của các đồng chủ sở hữu.

Nếu trích dẫn hợp lý, bạn sẽ không bị coi là vi phạm bản quyền.

Có. Người biểu diễn và nhà tổ chức có độc quyền cho phép hoặc ngăn cấm việc phát sóng, truyền đạt đến công chúng cuộc biểu diễn chưa được định hình của họ. Khán giả tự ý livestream buổi biểu diễn là hành vi xâm phạm quyền liên quan nếu không có sự đồng ý của họ.

Đối với tác phẩm điện ảnh, thời hạn bảo hộ quyền tài sản là 75 năm kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên.

Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (chủ quản mạng xã hội, nền tảng số) có trách nhiệm pháp lý bắt buộc.

Thương mại hóa tài sản trí tuệ chính là chìa khóa hình thành một thị trường sở hữu trí tuệ sôi động, qua đó trở thành bệ phóng cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nền kinh tế tri thức tại Việt Nam.

Luật pháp cho phép sử dụng văn bản, dữ liệu đã công bố hợp pháp để huấn luyện AI. Tuy nhiên, hành vi này tuyệt đối không được ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền lợi của tác giả/chủ sở hữu.

Việc "remix", cải biên, hoặc chuyển thể nhạc được coi là làm tác phẩm phái sinh.

Biên kịch, đạo diễn, quay phim, diễn viên chỉ được hưởng các quyền nhân thân (đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm).

Những điều kiện bảo hộ giúp bảo đảm chỉ những sáng tạo xứng đáng mới được trao quyền độc quyền.

Để được bảo hộ, một nhãn hiệu phải có khả năng phân biệt, không trùng hoặc gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã đăng ký trước.

Việc nộp đơn chỉ là bước khởi đầu của quá trình thẩm định, không phải cứ nộp đơn là sẽ được cấp bằng bảo hộ.

Một trận đấu không chỉ là thi đấu, mà còn là logo đội bóng, công nghệ hỗ trợ, trang phục và bản quyền truyền hình.

Hiểu đơn giản, sáng chế phải là giải pháp kỹ thuật mới, chưa từng công bố và có thể áp dụng được trong thực tế.

Kiểu dáng công nghiệp phải có tính mới, tính sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp.

Nhãn hiệu là tên gọi hoặc logo giúp nhận diện nguồn gốc của sản phẩm hay dịch vụ.

Việc sử dụng các bản ghi âm, ghi hình đã công bố trong hoạt động kinh doanh, thương mại (như nhà hàng, quán cà phê, quán bar) không phải xin phép nhưng bắt buộc phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền theo thỏa thuận hoặc theo quy định của Chính phủ.

Việc tăng thẩm quyền cho Tòa án trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ không chỉ giúp xử lý kịp thời các vi phạm trên môi trường mạng, mà còn mở ra cách tiếp cận mới trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trước thách thức từ các nền tảng xuyên biên giới.

Giai đoạn 2021-2025, ngành bao bì liên tục giữ vai trò chủ đạo trong cơ cấu cấp bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp với tỷ lệ trên 30%. Cùng sự vươn lên của ngành xây dựng, bức tranh sở hữu trí tuệ đang phản ánh sinh động nỗ lực đổi mới sáng tạo của các lĩnh vực kinh tế trọng điểm.

Trong bối cảnh kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực then chốt của tăng trưởng, sở hữu trí tuệ không chỉ là công cụ bảo hộ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể sáng tạo mà còn là nền tảng thúc đẩy năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh chuyển đổi số bùng nổ, dữ liệu không chỉ là tài nguyên mà đã trở thành tài sản chiến lược. Tuy nhiên, sự gia tăng của các cuộc tấn công ransomware và rò rỉ dữ liệu đang đặt doanh nghiệp Việt Nam trước những rủi ro nghiêm trọng, đòi hỏi cách tiếp cận mới trong bảo vệ tài sản số.

Trong bối cảnh kinh tế số và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng, tài sản trí tuệ ngày càng giữ vai trò then chốt trong cấu trúc giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, hoạt động định giá và thẩm định giá vẫn gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt từ thị trường và dữ liệu.

Khi tài sản trí tuệ chuyển sang môi trường số, ranh giới bảo vệ không còn nằm ở không gian vật lý mà phụ thuộc vào khả năng kiểm soát truy cập và dữ liệu. Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Đức Dũng, CEO Techcity, cho rằng năng lực bảo vệ tài sản số đang trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp.

Trong những năm gần đây, tình trạng in lậu, in giả và việc lợi dụng hoạt động in để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật ngày càng diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn tinh vi và khó kiểm soát hơn trước.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 đánh dấu bước siết chặt quản lý trong kỷ nguyên số với hàng loạt quy định mới về trách nhiệm của chủ quản nền tảng số, hoàn thiện khái niệm và tăng chế tài xử lý vi phạm.