Qua phân tích 210 đợt bùng phát dịch bệnh tại 49 quốc gia có thu nhập thấp trong khoảng thời gian 23 năm, nghiên cứu do Gavi phối hợp Viện Burnet công bố trên Tạp chí Y khoa toàn cầu BMJ của Anh chỉ ra rằng, việc triển khai vaccine nhanh chóng trong các đợt bùng phát dịch tả, Ebola, sởi, viêm màng não và sốt vàng da đã giúp giảm trung bình khoảng 60% số ca mắc bệnh và tử vong.
Nghiên cứu cũng cho thấy, đối với các bệnh như sốt vàng da và Ebola, việc tiêm vaccine kịp thời còn mang lại hiệu quả đáng kể hơn. Cụ thể, số ca tử vong do sốt vàng da giảm 99%, trong khi số ca tử vong do Ebola giảm 76%.
Không chỉ nhấn mạnh hiệu quả từ tiêm chủng khẩn cấp, kết quả nghiên cứu cũng khẳng định vai trò quan trọng của công tác chuẩn bị và tốc độ ứng phó với các mối đe dọa mới nổi. Theo Giám đốc điều hành Gavi, nghiên cứu mới đã mang lại cơ sở để định lượng toàn diện các mặt lợi ích cả về con người lẫn kinh tế từ việc triển khai vaccine kịp thời trong ứng phó các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Ngoài việc giảm đáng kể thiệt hại về người, các chiến dịch tiêm chủng khẩn cấp trong 210 đợt bùng phát dịch bệnh được nghiên cứu kể trên cũng giúp tạo ra gần 32 tỷ đô-la lợi ích kinh tế từ việc ngăn ngừa số ca tử vong và các hệ lụy từ khuyết tật do dịch bệnh.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, con số 32 tỷ đô-la thực tế có thể lớn hơn rất nhiều, do nghiên cứu chưa tính đến các tác động xã hội và kinh tế vĩ mô rộng hơn từ các đợt bùng phát dịch bệnh. Thí dụ, đợt bùng phát Ebola năm 2014 ở Tây Phi xảy ra trước khi có vaccine được phê duyệt đã gây thiệt hại ước tính 53 tỷ đô-la cho khu vực này; trong khi các đợt bùng phát sau đó được ứng phó bằng vaccine khẩn cấp đã ghi nhận số ca tử vong giảm 3/4 và mối đe dọa lây lan trong khu vực giảm đáng kể.
Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra chi tiết về hiệu quả vaccine đối với từng bệnh. Cụ thể, đối với sởi, một trong những dịch bệnh có độ lây nhiễm mạnh nhất, nhờ các chiến dịch ứng phó khẩn cấp, vaccine đã giúp giảm 59% số ca mắc và 52% số ca tử vong. Với sốt vàng da, tiêm chủng khẩn cấp giúp giảm số ca tử vong tới 99%.
Đối với bệnh tả và viêm màng não, vốn thường tấn công các cộng đồng dân cư có cơ sở hạ tầng và khả năng tiếp cận chăm sóc sức khỏe hạn chế cũng ghi nhận số ca mắc và tử vong giảm. Cụ thể, tiêm chủng đã giúp giảm số ca mắc và tử vong do bệnh tả lần lượt là 28% và 36% trong 40 đợt bùng phát từ năm 2011 đến năm 2023. Đối với viêm màng não, số ca mắc và tử vong lần lượt giảm 27% và 28% trong 10 năm.
Theo Tạp chí Y khoa Lancet, đại dịch Covid-19 là lời nhắc nhớ rõ ràng về giá trị của vaccine, khi chỉ riêng trong năm đầu tiên triển khai, ước tính đã cứu được khoảng 20 triệu người trên toàn cầu. Tuy nhiên, đại dịch cũng làm gián đoạn việc tiêm chủng định kỳ, dẫn đến “sự thụt lùi nguy hiểm” về tỷ lệ bao phủ vaccine đối với các bệnh như sởi và bại liệt. Do vậy, Gavi nhấn mạnh rằng, cần phối hợp giữa tiêm chủng khẩn cấp và tiêm chủng định kỳ để ngăn ngừa hiệu quả các đợt lây lan dịch bệnh.
Trước nguy cơ bùng phát dịch bệnh ngày càng gia tăng mà thế giới đang đối mặt, Liên minh vaccine Gavi đã nêu bật chiến lược giai đoạn 2026-2030. Theo đó, tập trung mở rộng kho dự trữ, đẩy nhanh tiếp cận vaccine đối với các bệnh như sởi và viêm gan E, đồng thời tích cực hỗ trợ các chiến dịch phòng ngừa ở các khu vực có nguy cơ cao.
