Vào thời điểm nguy cơ tầng nước ngọt cạn kiệt đã cận kề, chuyến thám hiểm quốc tế Expedition 501 được thực hiện suốt mùa hè năm nay, ngoài khơi Cape Cod (tiểu bang Massachusetts, Mỹ), đã mang đến tia hy vọng mới. Trong suốt ba tháng, tàu Robert đã khoan sâu 400m dưới đáy biển, thu về hàng nghìn mẫu lõi và gần 50 nghìn lít nước.
Thực tế, cách đây gần 50 năm, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) từng khoan thử trên đảo Nantucket (cũng nằm ở khu vực Cape Cod) và phát hiện nước ngọt ở độ sâu bất ngờ. Một thập kỷ trước, công nghệ chụp điện từ cũng phát hiện tầng ngậm nước khổng lồ dưới Đại Tây Dương, có diện tích tương đương tầng ngậm nước Ogallala (trải dài qua tám tiểu bang nước Mỹ). Sau đó, các khảo sát từ Georgia đến Georges Bank cũng liên tục phát hiện nước ngọt dưới thềm lục địa.
Với kinh phí 25 triệu USD từ Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ và châu Âu, các nhà khoa học trên tàu Robert đã phát hiện nước ngọt và những bằng chứng rõ ràng về sự tồn tại của tầng nước ngầm dưới lòng đại dương. Ước tính, tầng chứa nước có thể đáp ứng đủ nhu cầu cho một đô thị lớn như New York trong nhiều thế kỷ.
Đầu năm nay, nghiên cứu do nhóm các nhà khoa học tại Đại học Arizona (Mỹ) thực hiện cho thấy rõ mức độ suy giảm nguồn nước trên khắp các lục địa. 70% lượng nước trên thế giới đã bị mất đi trong quá trình khai thác nước ngầm không kiểm soát và bốc hơi do biến đổi khí hậu.
Tác giả nghiên cứu Hrishikesh Chandanpurkar cảnh báo: Con người đã tiêu xài “quỹ tín thác” cổ xưa là nước ngầm và băng, tích lũy qua hàng nghìn năm, mà không bù đắp lại... Cùng với tư duy khai thác tài nguyên đến kiệt quệ, chúng trở thành nguyên nhân dẫn đến tình trạng “phá sản nước ngọt” hiện nay.
Theo các nhà khoa học, các tầng nước ngầm còn xuất hiện ở Nam Phi, Canada, Hawaii, Indonesia và nhiều vùng ven biển khác. Expedition 501 chỉ là dự án đầu tiên có quy mô lớn nhằm khoan thăm dò, lấy mẫu và lập bản đồ hệ thống cho mục đích nghiên cứu nguồn nước. Hành trình khai thác phục vụ đại chúng, nếu khả thi, chắc chắn cũng sẽ mất thêm nhiều năm nữa.
Rõ ràng, phát hiện từ chuyến thám hiểm quốc tế tại Mỹ đã mang đến tia hy vọng bất ngờ cho nhân loại. Song, câu hỏi được các nhà khoa học đặt ra: Liệu chúng ta sẽ ứng xử thế nào trước cơ hội thứ hai này? Hay sẽ lại tăng tốc khai thác triệt để đến giọt nước cuối cùng?
