Thời Nay có cuộc trao đổi ý kiến với ThS Vũ Phương Thảo, Giám đốc miền trung Dự án TEENYEEU (do Trung tâm Trẻ em và phát triển (CCD) thuộc Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam triển khai) để hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Phóng viên (PV): Chị nhìn nhận thế nào về thực trạng GDGT hiện nay, nhất là trong gia đình và nhà trường?
ThS Vũ Phương Thảo: Có thể nói, GDGT tại Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển mình, nhưng chưa đồng bộ và hiệu quả. Chúng ta có Thông tư số 06/2019/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra những quy tắc ứng xử trong trường học nhằm xây dựng môi trường học đường văn minh, tôn trọng sự đa dạng và ngăn chặn các hành vi phân biệt đối xử, trong đó, có yếu tố liên quan đến giới; Quyết định số 4834/QĐ-BGDĐT ngày 17/12/2019 của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn cụ thể về giáo dục giới tính và tình dục toàn diện trong cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông… Nhưng thực tế, việc triển khai vẫn còn khoảng cách lớn, với nhiều rào cản, nhất là trong nhận thức của phụ huynh và nhà trường. Một quan niệm phổ biến rất dễ gây hiểu lầm là GDGT đồng nghĩa với việc "nói với trẻ về quan hệ tình dục". Chính điều này khiến nhiều bố mẹ e ngại, từ đó chọn cách né tránh hoặc nói chung chung mà bỏ qua vai trò then chốt: phải là người thầy đầu tiên cho con về GDGT. Trong khi đó, vì chưa phải là môn học chính thức ở trường nên GDGT thường được lồng ghép vào các môn khác, dẫn đến thiếu tính hệ thống và chưa thật sự chạm tới những vấn đề cốt lõi.
PV: Nhiều phụ huynh khi nhắc đến GDGT thường nghĩ ngay đến quan hệ nam nữ. Phải chăng giáo dục giới tính chỉ có mỗi khía cạnh này?
ThS Vũ Phương Thảo: Theo khung hướng dẫn quốc tế về Giáo dục giới tính toàn diện (CSE) của UNESCO, GDGT là một quá trình học tập có cơ sở khoa học, được thiết kế phù hợp độ tuổi và mức độ phát triển của trẻ. Mục tiêu là giúp trẻ có kiến thức, kỹ năng, thái độ và giá trị đúng đắn để đưa ra các quyết định lành mạnh, có trách nhiệm về sức khỏe, các mối quan hệ và đời sống giới tính. Thí dụ, ở độ tuổi mầm non và tiểu học, trẻ cần được dạy những bài học nền tảng góp phần hình thành lòng tự trọng, giúp trẻ nhận diện ranh giới cá nhân và có kỹ năng tự bảo vệ. Bước vào tuổi dậy thì với nhiều thay đổi cả về sinh lý lẫn cảm xúc, GDGT lúc này không chỉ là “biết”, mà phải giúp trẻ hiểu, suy nghĩ và lựa chọn đúng. Đó là một nền tảng cần thiết để hình thành nhân cách, trở thành những công dân trưởng thành, tự tin và nhân văn.
PV: Chị nhìn nhận thế nào về thực tế GDGT tại TP Đà Nẵng nói riêng, khu vực miền trung nói chung?
ThS Vũ Phương Thảo: Trong bối cảnh cả gia đình lẫn nhà trường chưa đủ sẵn sàng và dũng cảm để nói chuyện với trẻ về giới tính một cách đầy đủ và thẳng thắn thì đến năm 2020, Giáo dục Quốc tế iYES và Viện Đào tạo kỹ năng, tâm lý TrueLife là một trong những đơn vị đầu tiên chủ động tổ chức các workshop GDGT dành cho phụ huynh và các lớp học GDGT miễn phí. Đây chính là “hạt mầm” để Trung tâm Trẻ em và phát triển (CCD) lựa chọn miền trung nói chung, TP Đà Nẵng nói riêng cho hành trình triển khai Dự án TEENYEEU.
PV: Mong chị chia sẻ rõ hơn về Dự án TEENYEEU đang triển khai?
ThS Vũ Phương Thảo: Năm học 2024-2025, CCD bắt đầu triển khai chương trình giáo dục phi lợi nhuận: giáo dục giới tính TEEN tại khu vực miền trung. Điểm đến đầu tiên là 10 trường THCS, THPT tại TP Đà Nẵng thông qua sự phối hợp, hỗ trợ của Sở Giáo dục và Đào tạo. Chúng tôi không chỉ hướng đến việc “dạy về giới tính”, mà sâu xa hơn là xây dựng văn hóa học đường an toàn, tôn trọng và nhân văn - nơi học sinh được trang bị những kỹ năng cần thiết để hiểu bản thân, bảo vệ chính mình và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh.
TEENYEEU không đơn thuần là một khóa học, mà là một mô hình tổng thể với các hạng mục đồng bộ: đào tạo giáo viên, tổ chức workshop cho học sinh, phụ huynh. Đặc biệt là thành lập CLB TEENYEEU tại các trường, nơi học sinh có không gian an toàn để lên tiếng, chia sẻ, học hỏi và trưởng thành. Chúng tôi tin rằng, chỉ khi nhà trường, gia đình và học sinh cùng được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng thì GDGT mới có thể phát huy đúng vai trò: phòng ngừa bạo lực và xâm hại tình dục.
PV: Xin cảm ơn chị về cuộc trò chuyện!
