Giáo dục di sản bảo tàng thời kỳ công nghệ số

Theo Thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nước ta hiện có 162 bảo tàng cả công lập và ngoài công lập, lưu trữ hơn 3 triệu hiện vật, phản ánh toàn bộ tiến trình phát triển của lịch sử văn hóa con người Việt Nam.
Các học sinh tìm hiểu về lịch sử tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Ảnh: THÀNH ĐẠT
Các học sinh tìm hiểu về lịch sử tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Tuy vậy, các bảo tàng mới chỉ dừng lại ở nhiệm vụ lưu giữ bảo tồn các giá trị mà chưa phát huy mạnh mẽ trong đời sống như gắn kết với du lịch, trở thành không gian học tập, mở rộng hiểu biết về lịch sử văn hóa dân tộc cho các tầng lớp nhân dân, nhất là học sinh, sinh viên.

Riêng với công tác giáo dục di sản, thời kỳ công nghệ số đang mở ra nhiều cơ hội mà nếu tận dụng tốt, sẽ giúp cho việc học lịch sử của học sinh, sinh viên trở nên dễ dàng hơn, sinh động và cuốn hút hơn. Từ thực tế này, cuối năm 2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Công văn số 3089 về đẩy mạnh công tác chuyển đổi số và xây dựng chương trình phối hợp với ngành giáo dục và đào tạo trong hoạt động bảo tàng.

Bên cạnh chú trọng ưu tiên bố trí các nguồn lực cho các bảo tàng vào công tác chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu số để thuận tiện cho nhu cầu tiếp cận, tìm hiểu của nhân dân, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu các sở, các bảo tàng phối hợp với Sở Giáo dục và Ðào tạo địa phương tổ chức các chương trình phù hợp, qua đó giáo dục cho học sinh kiến thức về lịch sử dân tộc, phát huy truyền thống yêu nước, thấm nhuần tư tưởng “dân ta phải biết sử ta” như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nhìn vào thực tế giáo dục hiện nay không khó để nhận ra, nhiều trường học còn ít chú trọng trang bị kiến thức lịch sử văn hóa cho học sinh. Việc đưa kiến thức di sản vào chương trình giảng dạy chính thức, thậm chí là ngoại khóa còn bị xem nhẹ, hoặc nếu có thì vẫn dừng lại ở mức độ sơ sài, hình thức, kiểu làm cho có.

Có một thực tế là chúng ta từ lâu đã để lãng phí nguồn học liệu đa dạng phong phú về di sản văn hóa từ bảo tàng. Do đó, sự phối hợp giữa các bảo tàng với trường học là thật sự cần thiết, giúp cho các bảo tàng phát huy, lan tỏa sâu rộng được các giá trị lưu trữ vào đời sống, góp phần giáo dục thế hệ tương lai tình yêu và lòng tự hào với các di sản văn hóa của đất nước.

Ngược lại, ngành giáo dục cũng đạt được các mục tiêu mới trong giáo dục con người hoàn thiện, không chỉ cung cấp kiến thức cho việc thi cử mà còn giúp học sinh mở rộng tầm nhìn, kiến thức về văn hóa lịch sử, khơi gợi lòng tự tôn dân tộc trong lớp trẻ.

Ðể đạt được những mục tiêu này đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, trước tiên các bảo tàng cần thực hiện tốt công tác chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng các thành tựu khoa học-công nghệ để làm cơ sở dữ liệu cung cấp đến các đối tượng một cách tiện lợi, nhanh chóng, phù hợp, hấp dẫn. Thời gian qua ở một số địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Ðà Nẵng, nhiều trường học có những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc đưa di sản văn hóa vào chương trình giảng dạy, sử dụng cơ sở dữ liệu từ các bảo tàng.

Trong các giờ học về di sản văn hóa, các em học sinh được đến thăm bảo tàng, nghe các nhà văn hóa nói chuyện về lịch sử, trải nghiệm không gian văn hóa qua công nghệ thực tế ảo. Từ những buổi học như vậy, các em có ý thức giữ gìn di sản văn hóa của địa phương, của đất nước. Những điển hình làm tốt cần được nhân rộng, để ngày càng có nhiều trường học chú trọng vào việc đầu tư, phối hợp với các bảo tàng góp phần nâng cao hiểu biết cho giới trẻ về di sản văn hóa.

Cùng với đó, các bảo tàng cần chủ động và linh hoạt mang di sản văn hóa đến nhà trường thông qua nhiều kênh, xây dựng các chương trình dành riêng cho từng đối tượng học sinh, sinh viên gắn với khung kiến thức, kỹ năng các em được học.

Xây dựng môi trường văn hóa cơ sở là một trong những nội dung quan trọng được Ðảng và Nhà nước ta đề ra tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc tổ chức tháng 11/2021. Ðẩy mạnh công tác giáo dục di sản bảo tàng thông qua việc áp dụng các thành tựu công nghệ số là một đòi hỏi thực tiễn, cũng là một nhiệm vụ cấp bách được đặt ra trong quản lý hệ thống bảo tàng ở mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Bằng cách xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản, việc giới thiệu và lan tỏa các giá trị văn hóa lịch sử của bảo tàng sẽ đến được rộng rãi và phù hợp với từng đối tượng, đặc biệt là giới trẻ. Việc giáo dục di sản văn hóa trong trường học, với sự hỗ trợ, phối hợp của các bảo tàng - thiết chế văn hóa lưu trữ đậm đặc các giá trị di sản văn hóa là góp phần xây dựng các thế hệ tương lai người Việt hội nhập với thế giới nhưng vẫn luôn biết trân trọng, tự hào về di sản văn hóa của dân tộc mình.

Có thể bạn quan tâm

Thiếu tướng Trương Sơn Lâm, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Tổng công ty Viễn thông MobiFone trao cờ lưu niệm tặng các đơn vị Cụm thi số 4 tham gia Hội thi Báo cáo viên giỏi.

Lan tỏa tinh thần đổi mới trong công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị thông qua Hội thi Báo cáo viên giỏi

Sáng 30/6, tại Tổng Công ty Viễn thông MobiFone, các thí sinh Cụm thi số 4 đại diện 13 tổ chức đảng trực thuộc Đảng bộ Công an Trung ương đã tham dự Hội thi Báo cáo viên giỏi tuyên truyền Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025-2030.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ công bố các nghị quyết, quyết định về sáp nhập đơn vị hành chính tại TP Hồ Chí Minh, ngày 30/6/2025. Ảnh: TTXVN

Một năm chính quyền ba cấp: Khẳng định tính đúng đắn của cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy

Đối với một cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy có quy mô lớn nhất kể từ sau công cuộc đổi mới, khoảng thời gian một năm bước đầu cho phép nhìn nhận và đánh giá một vấn đề quan trọng: Mô hình mới đã vận hành trong thực tiễn như thế nào, những kết quả ban đầu đạt được ra sao và còn những vấn đề gì cần tiếp tục hoàn thiện.

Đồng chí Nguyễn Tiến Đạt, Giám đốc Sở Nội vụ, Phó Ban Tổ chức Tỉnh ủy Điện Biên kiểm tra việc vận hành tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Mường Ảng.

Điện Biên hỗ trợ công chức, viên chức, người lao động làm việc tại Trung tâm phục vụ hành chính công các cấp

Nhằm hỗ trợ cụ thể cho đội ngũ trực tiếp thực hiện làm việc tại bộ phận một cửa các cấp, Hội đồng nhân dân tỉnh Điện Biên vừa thông qua Nghị quyết ban hành chính sách hằng tháng cho công chức, viên chức, người lao động làm việc tại Trung tâm phục vụ hành chính công các cấp.

Phi hành đoàn chuyến bay đặc biệt VN68.

Chuyến bay đặc biệt thứ hai chở 46,8 tấn hàng hỗ trợ Venezuela

Chỉ chưa đầy một ngày sau chuyến bay đầu tiên, hãng hàng không Vietnam Airlines tiếp tục thực hiện chuyến bay đặc biệt thứ hai, vận chuyển 46,8 tấn hàng hóa cùng trang thiết bị, vật tư phục vụ lực lượng tìm kiếm cứu nạn của Việt Nam tới Venezuela, bảo đảm hoạt động hỗ trợ nhân đạo được triển khai liên tục sau trận động đất.

Ký kết Bản ghi nhớ giữa Bộ Quốc phòng hai nước về hợp tác công nghiệp quốc phòng. (Ảnh: ĐỨC VŨ)

Hội đàm giữa hai Đoàn Đại biểu Quân sự cấp cao Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất

Sáng 30/6, tại Hà Nội, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Quốc phòng và Trung tướng Ibrahim Nasser Mohammed Al Alawi, Thứ trưởng Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đồng chủ trì hội đàm giữa hai Đoàn Đại biểu Quân sự cấp cao Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất.

Quang cảnh kỳ họp.

Lâm Đồng: Xem xét, thảo luận 24 nghị quyết về các cơ chế, chính sách quan trọng

Sáng 30/6, Hội đồng nhân dân tỉnh Lâm Đồng khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, tổ chức Kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 nhằm đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 6 tháng đầu năm, đề ra nhiệm vụ, giải pháp 6 tháng cuối năm 2026 và xem xét, thảo luận 24 nghị quyết về các cơ chế, chính sách quan trọng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. (Ảnh: DUY LINH)

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị

Sáng 30/6, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Báo Nhân Dân trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại hội nghị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. (Ảnh: DUY LINH)

[Ảnh] Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Sáng 30/6, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo hội nghị.

Đưa bản sắc vào "kể chuyện" trong nghệ thuật biểu diễn là một hướng đi của công nghiệp văn hóa. (Ảnh: QUANG HƯNG)

Bài 2: Xây dựng thương hiệu, tăng sức cạnh tranh

Bước vào thế kỷ XXI, khi toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ số làm thay đổi sâu sắc cách thức các quốc gia cạnh tranh và khẳng định vị thế, văn hóa ngày càng được nhìn nhận như một nguồn lực chiến lược.

[Video] Thời sự 24h ngày 29/6/2026: Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Quy hoạch tầm nhìn 100 năm mở ra cơ hội lịch sử để Hà Nội bứt phá mạnh mẽ

[Video] Thời sự 24h ngày 29/6/2026: Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Quy hoạch tầm nhìn 100 năm mở ra cơ hội lịch sử để Hà Nội bứt phá mạnh mẽ

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ kỷ niệm 80 năm Bộ đội Pháo binh-Tên lửa; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Hội nghị Công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và Xúc tiến đầu tư năm 2026; Nhiều chính sách kinh tế nổi bật có hiệu lực từ tháng 7/2026.

Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: DUY LINH)

Đảng bộ Quốc hội vận hành thông suốt, kỷ cương, hiệu quả trong mô hình mới

Chiều 29/6, tại Nhà Quốc hội, đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội chủ trì Hội nghị lần thứ 5, Ban Chấp hành Đảng bộ Quốc hội nhiệm kỳ 2025-2030, tập trung xem xét nhiều nội dung có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác lãnh đạo của Đảng bộ trong năm 2026 và cả nhiệm kỳ.