Giáo dục di sản bảo tàng thời kỳ công nghệ số

Theo Thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nước ta hiện có 162 bảo tàng cả công lập và ngoài công lập, lưu trữ hơn 3 triệu hiện vật, phản ánh toàn bộ tiến trình phát triển của lịch sử văn hóa con người Việt Nam.
Các học sinh tìm hiểu về lịch sử tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Ảnh: THÀNH ĐẠT
Các học sinh tìm hiểu về lịch sử tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Tuy vậy, các bảo tàng mới chỉ dừng lại ở nhiệm vụ lưu giữ bảo tồn các giá trị mà chưa phát huy mạnh mẽ trong đời sống như gắn kết với du lịch, trở thành không gian học tập, mở rộng hiểu biết về lịch sử văn hóa dân tộc cho các tầng lớp nhân dân, nhất là học sinh, sinh viên.

Riêng với công tác giáo dục di sản, thời kỳ công nghệ số đang mở ra nhiều cơ hội mà nếu tận dụng tốt, sẽ giúp cho việc học lịch sử của học sinh, sinh viên trở nên dễ dàng hơn, sinh động và cuốn hút hơn. Từ thực tế này, cuối năm 2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Công văn số 3089 về đẩy mạnh công tác chuyển đổi số và xây dựng chương trình phối hợp với ngành giáo dục và đào tạo trong hoạt động bảo tàng.

Bên cạnh chú trọng ưu tiên bố trí các nguồn lực cho các bảo tàng vào công tác chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu số để thuận tiện cho nhu cầu tiếp cận, tìm hiểu của nhân dân, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu các sở, các bảo tàng phối hợp với Sở Giáo dục và Ðào tạo địa phương tổ chức các chương trình phù hợp, qua đó giáo dục cho học sinh kiến thức về lịch sử dân tộc, phát huy truyền thống yêu nước, thấm nhuần tư tưởng “dân ta phải biết sử ta” như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nhìn vào thực tế giáo dục hiện nay không khó để nhận ra, nhiều trường học còn ít chú trọng trang bị kiến thức lịch sử văn hóa cho học sinh. Việc đưa kiến thức di sản vào chương trình giảng dạy chính thức, thậm chí là ngoại khóa còn bị xem nhẹ, hoặc nếu có thì vẫn dừng lại ở mức độ sơ sài, hình thức, kiểu làm cho có.

Có một thực tế là chúng ta từ lâu đã để lãng phí nguồn học liệu đa dạng phong phú về di sản văn hóa từ bảo tàng. Do đó, sự phối hợp giữa các bảo tàng với trường học là thật sự cần thiết, giúp cho các bảo tàng phát huy, lan tỏa sâu rộng được các giá trị lưu trữ vào đời sống, góp phần giáo dục thế hệ tương lai tình yêu và lòng tự hào với các di sản văn hóa của đất nước.

Ngược lại, ngành giáo dục cũng đạt được các mục tiêu mới trong giáo dục con người hoàn thiện, không chỉ cung cấp kiến thức cho việc thi cử mà còn giúp học sinh mở rộng tầm nhìn, kiến thức về văn hóa lịch sử, khơi gợi lòng tự tôn dân tộc trong lớp trẻ.

Ðể đạt được những mục tiêu này đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, trước tiên các bảo tàng cần thực hiện tốt công tác chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng các thành tựu khoa học-công nghệ để làm cơ sở dữ liệu cung cấp đến các đối tượng một cách tiện lợi, nhanh chóng, phù hợp, hấp dẫn. Thời gian qua ở một số địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Ðà Nẵng, nhiều trường học có những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc đưa di sản văn hóa vào chương trình giảng dạy, sử dụng cơ sở dữ liệu từ các bảo tàng.

Trong các giờ học về di sản văn hóa, các em học sinh được đến thăm bảo tàng, nghe các nhà văn hóa nói chuyện về lịch sử, trải nghiệm không gian văn hóa qua công nghệ thực tế ảo. Từ những buổi học như vậy, các em có ý thức giữ gìn di sản văn hóa của địa phương, của đất nước. Những điển hình làm tốt cần được nhân rộng, để ngày càng có nhiều trường học chú trọng vào việc đầu tư, phối hợp với các bảo tàng góp phần nâng cao hiểu biết cho giới trẻ về di sản văn hóa.

Cùng với đó, các bảo tàng cần chủ động và linh hoạt mang di sản văn hóa đến nhà trường thông qua nhiều kênh, xây dựng các chương trình dành riêng cho từng đối tượng học sinh, sinh viên gắn với khung kiến thức, kỹ năng các em được học.

Xây dựng môi trường văn hóa cơ sở là một trong những nội dung quan trọng được Ðảng và Nhà nước ta đề ra tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc tổ chức tháng 11/2021. Ðẩy mạnh công tác giáo dục di sản bảo tàng thông qua việc áp dụng các thành tựu công nghệ số là một đòi hỏi thực tiễn, cũng là một nhiệm vụ cấp bách được đặt ra trong quản lý hệ thống bảo tàng ở mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Bằng cách xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản, việc giới thiệu và lan tỏa các giá trị văn hóa lịch sử của bảo tàng sẽ đến được rộng rãi và phù hợp với từng đối tượng, đặc biệt là giới trẻ. Việc giáo dục di sản văn hóa trong trường học, với sự hỗ trợ, phối hợp của các bảo tàng - thiết chế văn hóa lưu trữ đậm đặc các giá trị di sản văn hóa là góp phần xây dựng các thế hệ tương lai người Việt hội nhập với thế giới nhưng vẫn luôn biết trân trọng, tự hào về di sản văn hóa của dân tộc mình.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Thời sự 24h ngày 5/10/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Mọi lựa chọn phải đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân lên trên hết

[Video] Thời sự 24h ngày 5/10/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Mọi lựa chọn phải đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân lên trên hết

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Khai mạc Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Khoảng 2,5 triệu người cao tuổi nhận mức trợ cấp hưu trí xã hội mới từ hôm nay; El Nino rất mạnh, nguy cơ thiếu nước lan rộng trong mùa khô 2026-2027.

Bài 1: Những người cuối cùng rời tàu C235

Bài 1: Những người cuối cùng rời tàu C235

LTS: Trong hệ thống chi viện chiến lược Bắc – Nam thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, Đường Hồ Chí Minh trên biển là một tuyến vận tải đặc biệt, thể hiện tầm nhìn và nghệ thuật chỉ đạo quân sự tài tình của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.

Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026.

Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026

Từ ngày 5 đến 7/10, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức thực hiện Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026, với chủ đề “Quản trị bao trùm trong kỷ nguyên phát triển mới: Chuyển đổi hệ thống, đổi mới sáng tạo và chính phủ sẵn sàng trước tương lai”.

Hoạt động nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Trường đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới

Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam chỉ rõ, về kinh tế, xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ảnh minh họa.

Tiêu chuẩn mới về định mức sử dụng xe ô-tô công

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 379/2026/NĐ-CP quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô-tô gồm: Xe ô-tô phục vụ công tác các chức danh; xe ô-tô phục vụ công tác chung; xe ô-tô chuyên dùng; xe ô-tô phục vụ lễ tân nhà nước. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 16/11/2026.

Tuần tra thực hiện Tháng cao điểm IUU. (Ảnh: ĐỨC TĨNH)

Ngăn chặn từ sớm, từ xa tàu cá vi phạm IUU

Trước tình hình vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Ban Chỉ đạo về IUU Cảnh sát biển Việt Nam đã mở Tháng cao điểm từ ngày 15/8 đến 15/9/2026, quyết liệt ngăn chặn tàu cá vi phạm từ sớm, từ xa.

[Video] Thời sự 24h ngày 4/10/2026: Đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm UAV phục vụ phát triển kinh tế không gian tầm thấp

[Video] Thời sự 24h ngày 4/10/2026: Đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm UAV phục vụ phát triển kinh tế không gian tầm thấp

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Bộ Chính trị xác định: Đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm UAV phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp; Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026; 5 năm tới, TP Hồ Chí Minh dành hơn 142.000 tỉ đồng chống ngập; 9 tháng, xuất khẩu gạo đạt trên 3,1 tỷ USD.

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư phát biểu tại Phiên họp lần thứ 5 Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số trong các cơ quan đảng. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đẩy mạnh triển khai hiệu quả chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng

Văn phòng Trung ương Đảng-Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng ban hành Thông báo số 09-TB/CQTTBCĐ ngày 30/9/2026 về kết luận của Ban Chỉ đạo chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng tại Phiên họp lần thứ 5 đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ quý III và triển khai nhiệm vụ trọng tâm quý IV/2026.