Giảm tuổi thọ do ô nhiễm không khí

Trong đại dịch Covid-19, nền kinh tế thế giới tăng trưởng chậm lại, nhưng mức ô nhiễm vật chất dạng hạt-bụi mịn (PM2.5) trung bình hằng năm trong không khí gần như không thay đổi so mức năm 2019 trên toàn cầu. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy ô nhiễm không khí, ngay cả khi tiếp xúc ở mức thấp, vẫn gây tổn hại lâu dài cho sức khỏe con người.

Khói mù ô nhiễm bao phủ dày đặc tại New Delhi, Ấn Độ. (Nguồn: AFP/TTXVN)
Khói mù ô nhiễm bao phủ dày đặc tại New Delhi, Ấn Độ. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Hiện Chính sách năng lượng (EPIC) thuộc Đại học Chicago (Mỹ), mới đây công bố báo cáo cảnh báo, ô nhiễm không khí, chủ yếu do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, khiến tuổi thọ trung bình của mỗi người trên toàn thế giới giảm 2,2 năm. Các thống kê của chỉ số Chất lượng không khí sống (AQLI) ước tính, ô nhiễm không khí làm mất đi 17 tỷ năm tuổi thọ tập thể của dân số thế giới. Song, nếu mức ô nhiễm không khí đáp ứng các hướng dẫn y tế quốc tế, tuổi thọ trung bình toàn cầu có thể tăng từ khoảng 72 lên 74,2 tuổi. Theo ước tính, 60% ô nhiễm không khí dạng hạt là do đốt nhiên liệu hóa thạch, 18% đến từ các nguồn tự nhiên (như bụi, muối biển hay cháy rừng) và 22% đến từ các hoạt động khác của con người.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ô nhiễm không khí có thể dẫn đến đột quỵ, bệnh tim, ung thư phổi và các bệnh đường hô hấp. So với các nguyên nhân gây tử vong sớm khác, tác động của ô nhiễm bụi mịn PM2.5 có thể được so sánh với việc hút thuốc lá, cao gấp ba lần so với sử dụng rượu và nước không vệ sinh, gấp sáu lần so với bệnh HIV/AIDS. Theo báo cáo, khói thuốc lá trực tiếp làm giảm tuổi thọ trung bình 1,9 năm; sử dụng rượu và ma túy làm giảm tuổi thọ trung bình 9 tháng; nguồn nước không an toàn và thiếu vệ sinh làm giảm tuổi thọ 7 tháng; HIV/AIDS giảm 4 tháng; bệnh sốt rét làm giảm tuổi thọ trung bình 3 tháng; còn xung đột và khủng bố giảm 7 ngày tuổi thọ. Tuy nhiên, không giống như khói thuốc lá, ô nhiễm không khí tác động đến tất cả mọi người và gần như không thể tránh khỏi.

Năm 2013, Liên hợp quốc đã xếp bụi mịn PM2.5 vào danh sách các tác nhân gây ung thư. WHO khuyến cáo mật độ bụi mịn PM2.5 trong không khí không được vượt 15 microgam/m3 trong bất kỳ khoảng thời gian 24 giờ nào, hoặc 5 microgam/m3 tính trung bình trong cả năm. Trước những bằng chứng cho thấy tác động nghiêm trọng đến sức khỏe của ô nhiễm không khí, năm 2021, WHO đã siết chặt các tiêu chuẩn an toàn, thay đổi tiêu chuẩn hướng dẫn (từ 10microgam/m3 xuống 5 microgam/m3) cho mức phơi nhiễm ô nhiễm dạng hạt an toàn, xếp khoảng 97,3% dân số toàn cầu vào mức phơi nhiễm không an toàn.

Theo báo cáo, mật độ bụi mịn tại hầu hết tất cả các khu vực đông dân trên thế giới đều vượt quá tiêu chuẩn của WHO, trong đó châu Á ghi nhận mức cao nhất. Mật độ bụi mịn tại Bangladesh cao gấp 15 lần tiêu chuẩn của WHO, ở Ấn Độ gấp 10 lần, trong khi ở Nepal và Pakistan gấp 9 lần. Khu vực Trung và Tây Phi, cùng với phần lớn Đông Nam Á và một phần của Trung Mỹ, cũng phải đối mặt với mức độ ô nhiễm cao hơn mức trung bình toàn cầu.

Các nhà nghiên cứu tại EPIC đánh giá, tác động tồi tệ nhất của việc phơi nhiễm PM2.5 được ghi nhận ở khu vực Nam Á, nơi chiếm hơn một nửa gánh nặng ô nhiễm trên toàn thế giới. Nếu các quốc gia duy trì mức độ ô nhiễm cao như hiện nay, cư dân khu vực này dự kiến sẽ mất trung bình khoảng 5 năm tuổi thọ. Theo nghiên cứu, cư dân sinh sống tại các thành phố lớn của Đông Nam Á có thể mất trung bình 3 đến 4 năm tuổi thọ.

Hơn 97% khu vực Trung và Tây Phi cũng thuộc diện không an toàn theo khuyến cáo mới của WHO. Mặc dù các biện pháp mạnh mẽ đã giúp giảm ô nhiễm dạng hạt ở cả Mỹ và châu Âu, nhưng khoảng 95,5% dân số không được đáp ứng theo tiêu chuẩn của WHO. Tại Mỹ, mức ô nhiễm bụi mịn trung bình là 7,1microgam/m3, cao hơn mức 5microgam/m3 tiêu chuẩn, trong khi ở châu Âu là 11,2 microgam/m3.

Các chuyên gia nhận định, việc tích hợp các tiêu chuẩn an toàn mới với chỉ số AQLI sẽ thúc đẩy nhận thức rõ hơn về chi phí thực sự mà toàn cầu phải trả khi hít thở không khí ô nhiễm. Kết luận báo cáo, giáo sư Michael Greenstone (M.Grin-xtôn), người đồng sáng tạo chỉ số AQLI nhấn mạnh, vấn đề ô nhiễm không khí cần được coi là một tình huống khẩn cấp toàn cầu ■

ĐOÀN HIẾU

Có thể bạn quan tâm

Khu du lịch biển Ba Động, phường Trường Long Hòa ngút ngàn rừng phòng hộ.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long chỉ đạo xử lý phản ánh đăng trên Báo Nhân Dân “Nhếch nhác khu du lịch biển Ba Động”

Sau khi Báo Nhân Dân đăng tải phản ánh “Nhếch nhác khu du lịch biển Ba Động” ngày 18/12/2025, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long chỉ đạo các sở, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân phường Trường Long Hòa, kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền, đúng quy định pháp luật.

Bốc xếp hàng hóa tại Cảng Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. (Ảnh ĐỨC TÙNG)

Thu gom rác từ tàu thuyền tại cảng biển

Mỗi con tàu cập bến, bên cạnh hàng hóa và thủ tục ra-vào cảng, luôn có lượng rác thải phát sinh cần xử lý. Nếu không được tiếp nhận kịp thời, rác thải sẽ trở thành nguồn gây ô nhiễm tại khu vực cảng. Thu gom rác ở cảng biển không chỉ là một dịch vụ hậu cần, mà là một mắt xích bắt buộc trong kỷ luật môi trường của cảng.

[Video] Không khí Hà Nội và nhiều địa phương tiếp tục ở mức xấu

[Video] Không khí Hà Nội và nhiều địa phương tiếp tục ở mức xấu

Hôm qua (25/1), các hệ thống quan trắc chất lượng không khí tại Hà Nội và một số địa phương khu vực đồng bằng sông Hồng tiếp tục cảnh báo diễn biến xấu, nhiều thời điểm ở ngưỡng có hại và rất có hại cho sức khỏe, đặc biệt đối với các nhóm đối tượng nhạy cảm.

Đỉnh Mẫu Sơn xuất hiện băng giá.

Sáng nay, 12 tỉnh, thành phố nhiệt độ xuống dưới 10 độ C, đặc biệt, đỉnh Mẫu Sơn -0,1 độ C

Từ 19 giờ tối qua (22/1) đến 7 giờ sáng nay, nhiều khu vực tại 12 tỉnh, thành phố trên cả nước ghi nhận nhiệt độ thực đo thấp nhất dưới 10 độ C, không khí lạnh tiếp tục gây rét đậm, rét hại ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Đặc biệt, đỉnh Mẫu Sơn, tỉnh Lạng Sơn, nhiệt độ có lúc xuống -0,1 độ C.

Toàn cảnh Hội thảo.

Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp hướng tới sản xuất xanh

Lĩnh vực công nghiệp hiện đang tiêu thụ năng lượng lớn và phát thải cao. Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp được xem là giải pháp quan trọng góp phần thúc đẩy sản xuất xanh, bền vững tại Việt Nam.

[Video] Mẫu Sơn rét gần 0 độ C

[Video] Mẫu Sơn rét gần 0 độ C

Không khí lạnh tăng cường khiến nhiệt độ tại Mẫu Sơn (Lạng Sơn) giảm sâu. Trước diễn biến rét đậm, rét hại, chính quyền địa phương đã cho học sinh mầm non, tiểu học nghỉ học để bảo đảm sức khỏe.

Buổi diễn tập phòng, chống thiên tai trong trường học ở Trường trung học cơ sở Tam Quan (Gia Lai).

Diễn tập phòng, chống thiên tai trong trường học ở Gia Lai

Ngày 21/1, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, đơn vị cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã phối hợp với Trường trung học cơ sở Tam Quan Bắc (Gia Lai) tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai cho học sinh và giáo viên.

(Ảnh minh họa: BẢO LONG)

Từ 22-23/1, trời rét đậm với nhiệt độ thấp nhất ban đêm 10-13 độ C

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày mai (22/1) không khí lạnh tăng cường và từ ngày 23/1 có cường độ ổn định sau suy yếu dần. Khu vực Hà Nội, sáng 22/1 có mưa nhỏ rải rác. Từ ngày 22-23/1, trời rét đậm với nhiệt độ thấp nhất ban đêm 10-13 độ C, cao nhất ban ngày khoảng 14-17 độ C; từ 24-25/1 trời rét.

[Video] Đêm nay Bắc Bộ trở rét

[Video] Đêm nay Bắc Bộ trở rét

Từ ngày 21/1, không khí lạnh tăng cường mạnh ảnh hưởng đến Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, gây mưa, trời chuyển rét; Bắc Bộ có khả năng xảy ra rét đậm, vùng núi có nơi rét hại, nhiệt độ thấp nhất xuống dưới 6°C.