Không dừng thực thi
Tại phiên điều trần trước Nghị viện châu Âu (EP), Giám đốc phụ trách dữ liệu của EC Yvo Volman khẳng định sẽ không có quyết định hoãn thực thi đối với Đạo luật AI. Tuyên bố của ông Volman được đưa ra trong bối cảnh Thủ tướng Italy Mario Draghi tuần trước đề nghị EC xem xét việc tạm dừng áp dụng Đạo luật AI do những rủi ro chưa xác định. Trước đó, nhiều doanh nghiệp kêu gọi dừng thực thi hai năm đối với Đạo luật AI để họ dần làm quen với việc tuân thủ quy định của đạo luật. Đạo luật AI của EU, gồm các quy định quản lý các công cụ AI tùy theo rủi ro mà chúng gây ra cho xã hội, có hiệu lực vào năm 2024 và sẽ được áp dụng theo từng giai đoạn.
Trong một động thái liên quan, ông Volman cho biết gói đơn giản hóa kỹ thuật số của EC, dự kiến ra mắt vào tháng 12, cũng sẽ không bao gồm một cuộc đại tu hoàn toàn Đạo luật AI. Trước đó, EC thông báo sẽ thực hiện một cuộc kiểm tra tính phù hợp kỹ thuật số, mà kết quả sẽ là một gói đơn giản hóa nhằm mục đích cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà và bãi bỏ các yêu cầu về tính minh bạch.
Tuần trước, EC đã mở một cuộc trưng cầu ý kiến về gói đơn giản hóa này. Giai đoạn lấy ý kiến phản hồi sẽ kết thúc vào giữa tháng 10. Về mối liên hệ giữa Đạo luật AI và các văn bản pháp luật kỹ thuật số khác, ông Volman cho biết, EC sẽ công bố một báo cáo về Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số (DSA) và mối liên hệ với các quy tắc kỹ thuật số khác, cũng dự kiến vào cuối năm nay.
Đối phó mặt trái của AI
Bên lề phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng LHQ khóa 80 diễn ra tại New York (Mỹ), các nhà lập pháp châu Âu cùng những người đoạt giải Nobel, các cựu nguyên thủ quốc gia và các nhà nghiên cứu hàng đầu về AI cùng tham gia một chiến dịch kêu gọi áp đặt các quy tắc quốc tế ràng buộc để đối phó mặt trái của nền tảng công nghệ này. Chiến dịch kêu gọi các chính phủ đồng thuận trước năm 2026 về các biện pháp ngăn ngừa những tính năng tiêu cực của AI. Không đưa ra những biện pháp cụ thể, nhưng chiến dịch gợi ý một số lệnh cấm cơ bản như ngăn chặn các hệ thống AI phát động các cuộc tấn công hạt nhân, tiến hành giám sát hàng loạt hoặc mạo danh con người…
Phạm vi của chiến dịch này là chưa từng có, với hơn 200 nhân vật nổi tiếng và 70 tổ chức từ chính trị, khoa học, xã hội và công nghiệp tham gia ủng hộ đề xuất quản lý, ngăn chặn tác động xấu của AI. Trong số những người ký tên vào đề xuất trên có cựu Thủ tướng Italy Enrico Letta, cựu Tổng thống Ireland Mary Robinson (hiện là Cao ủy Nhân quyền LHQ), các nghị sĩ EP, cùng 10 người đoạt giải Nobel và các nhà lãnh đạo công nghệ như đồng sáng lập của Công ty OpenAI và giám đốc kỹ thuật của Tập đoàn Google. Những người ký tên khẳng định nếu không có các tiêu chuẩn toàn cầu, nhân loại có nguy cơ phải đối mặt các mối đe dọa do AI gây ra, từ các đại dịch được tạo ra bằng công nghệ và các chiến dịch tung tin giả đến các vi phạm nhân quyền quy mô lớn và việc con người mất quyền kiểm soát đối với các hệ thống tiên tiến.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về tác động của AI đối với thế giới thực. Một số trường hợp tự tử được xác định có liên quan các cuộc trò chuyện với AI. Ông Yoshua Bengio, một trong người được coi là “cha đỡ đầu” của AI nhấn mạnh, cuộc chạy đua để phát triển các nền tảng công nghệ ngày càng mạnh mẽ đã tạo ra những rủi ro mà xã hội chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng để đối phó.
Theo những người ủng hộ sáng kiến trên, các quy định của EU về AI là đáng hoan nghênh, nhưng các quy tắc AI cấp quốc gia và EU không đủ để quản lý một công nghệ vốn được thiết kế để vượt qua các biên giới. Họ kêu gọi thành lập một cơ quan hoặc tổ chức độc lập để đảm nhiệm việc thực thi các quy định đó, cho rằng chỉ có một thỏa thuận toàn cầu mới có thể bảo đảm các tiêu chuẩn chung được áp dụng và thực thi công bằng, minh bạch. Những người ủng hộ hy vọng các cuộc đàm phán về các lệnh cấm mang tính ràng buộc toàn cầu sẽ được áp dụng trong thời gian sớm nhất, nhằm ngăn chặn những mặt tiêu cực, tác động xấu của AI đối với con người.
