Động lực chiến lược đưa Quảng Trị bứt phá trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh được xác định là động lực chiến lược để phát huy tiềm năng, lợi thế, nâng cao năng lực cạnh tranh và vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.

Báo Nhân Dân trân trọng giới thiệu bài viết của đồng chí Trương An Ninh, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Trị.

Mục tiêu và những định hướng chiến lược

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I đã xác định mục tiêu: “Xây dựng Quảng Trị trở thành cực tăng trưởng mới trong khu vực miền trung; phấn đấu đến năm 2045 trở thành tỉnh phát triển khá, là trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước”.

Đồng chí Trương An Ninh, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Trị

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I đã xác định mục tiêu: “Xây dựng Quảng Trị trở thành cực tăng trưởng mới trong khu vực miền trung; phấn đấu đến năm 2045 trở thành tỉnh phát triển khá, là trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước”.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Đảng bộ tỉnh đề ra 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, 3 khâu đột phá chiến lược và 4 trụ cột phát triển. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là: "Phát triển kinh tế-xã hội xanh, bền vững, toàn diện và hội nhập với 4 trụ cột: Năng lượng-Logistics-Du lịch-Nông nghiệp xanh. Lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm đột phá…"^.

Quyết tâm của tỉnh được định lượng bằng các chỉ tiêu cụ thể, nhất là việc bảo đảm ít nhất 3% tổng chi ngân sách hàng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Thực hiện chuyển đổi số trên ba trụ cột "chính quyền số", "kinh tế số", "xã hội số". Mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 35%, tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân đạt trên 80%.

Quảng Trị xác định ưu tiên chiến lược đối với công nghiệp năng lượng xanh, phát thải thấp; phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Định vị Quảng Trị là một trong các điểm đến du lịch hấp dẫn nhất Việt Nam, trung tâm du lịch mạo hiểm của khu vực châu Á. Đồng thời, chú trọng phát triển hạ tầng dịch vụ logistics chất lượng và hiệu quả, từng bước hình thành các trung tâm logistics, cảng cạn, khu thương mại tự do; phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu...

Định hướng trên không chỉ nhằm phát huy, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, mà còn giúp Quảng Trị tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên.

Yêu cầu khách quan của thực tiễn

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động sâu sắc đến mọi mặt của kinh tế-xã hội. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) khiến lợi thế cạnh tranh của các nền kinh tế không đơn thuần là tài nguyên thiên nhiên, lực lượng lao động giá rẻ, mà quan trọng là năng lực làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo. Song song với đó, những tác động từ thách thức an ninh phi truyền thống buộc các quốc gia phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng trên "nền tảng" là khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phát triển xanh.

Với tầm nhìn chiến lược, Đảng ta đã sớm nhận diện các xu thế phát triển, xác định: "Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia; là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới".

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng chỉ rõ: "lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính"; "Thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất và phương thức sản xuất mới, trọng tâm phát triển kinh tế số, kinh tế xanh…".

Cơ hội mở ra với Quảng Trị

Quảng Trị bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ và thách thức đan xen. Xuất phát điểm kinh tế thấp, cơ sở hạ chưa đồng bộ, thiên tai, biến đổi khí hậu…tạo ra lực cản đối với sự phát triển của tỉnh. Ở chiều ngược lại, với tầm vóc, không gian địa lý và vị thế mới, Quảng Trị hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để tái cấu trúc mô hình phát triển, cơ cấu lại nền kinh tế với trục phát triển là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh.

Với vị trí cầu nối giữa hai miền đất nước, cửa ngõ của hành lang kinh tế đông-tây kết nối Việt Nam với Lào, Thái Lan và tiểu vùng Mê Kông mở rộng, cùng hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại như cao tốc bắc-nam, sân bay Đồng Hới, sân bay Quảng Trị, cảng Hòn La, cảng nước sâu Mỹ Thủy, có điều kiện thuận lợi để hình thành trung tâm logistics, trung chuyển hàng hóa, công nghiệp phụ trợ.

Nông nghiệp xanh từng bước hình thành và phát triển với gần 700ha lúa hữu cơ, trên 1.000ha lúa theo hướng hữu cơ; độ che phủ của rừng trên 61%, nhiều nông sản được chứng nhận hữu cơ.

Tiềm năng du lịch đa dạng với gần 200km đường bờ biển, hệ sinh thái du lịch biển, đảo, sinh thái và văn hóa-lịch sử đặc sắc. Với 22 dự án điện gió, 4 dự án điện mặt trời và hơn 1.200 công trình điện mặt trời mái nhà đã đi vào vận hành. Nhiều dự án điện gió gần bờ và ngoài khơi đang được triển khai, hứa hẹn tạo ra những bứt phá để trở thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực miền trung.

Về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hạ tầng số từng bước hoàn thiện; mạng cáp quang, 4G phủ rộng, 5G đã được triển khai. Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) kết nối dữ liệu đến các sở, ngành và từng bước mở rộng tới các xã, phường, đặc khu. Chỉ số chuyển đổi số (DTI) cải thiện rõ rệt, kinh tế số đóng góp ngày càng lớn. Đến cuối năm 2025, Quảng Trị đã làm chủ và sẵn sàng chuyển giao gần 200 kết quả nghiên cứu khoa học để ứng dụng, nhân rộng.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh là yêu cầu tất yếu, phù hợp với thực tiễn của Quảng Trị, vấn đề cốt lõi hiện nay là tập trung nguồn lực, tháo gỡ "điểm nghẽn", tận dụng tốt cơ chế, chính sách để hiện thực hóa mục tiêu phát triển.

Đồng chí Trương An Ninh, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Trị

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh là yêu cầu tất yếu, phù hợp với thực tiễn của Quảng Trị, vấn đề cốt lõi hiện nay là tập trung nguồn lực, tháo gỡ "điểm nghẽn", tận dụng tốt cơ chế, chính sách để hiện thực hóa mục tiêu phát triển.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh là yêu cầu tất yếu, phù hợp với thực tiễn của Quảng Trị, vấn đề cốt lõi hiện nay là tập trung nguồn lực, tháo gỡ "điểm nghẽn", tận dụng tốt cơ chế, chính sách để hiện thực hóa mục tiêu phát triển.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh là yêu cầu tất yếu, phù hợp với thực tiễn của Quảng Trị, vấn đề cốt lõi hiện nay là tập trung nguồn lực, tháo gỡ "điểm nghẽn", tận dụng tốt cơ chế, chính sách để hiện thực hóa mục tiêu phát triển.

Những giải pháp đột phá

Thứ nhất, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế-xã hội tổng thể, hiện đại, có tầm nhìn dài hạn, phát huy được tiềm năng, lợi thế của tỉnh. Rà soát, điều chỉnh hệ thống quy hoạch theo hướng tích hợp, liên kết vùng, tổ chức không gian phát triển phù hợp. Tập trung phát triển kinh tế nhanh và bền vững, lấy công nghiệp năng lượng tái tạo, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số và logistics làm động lực tăng trưởng; tăng tỷ trọng dịch vụ chất lượng cao, phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn. Hình thành các cực tăng trưởng gắn với Khu kinh tế Hòn La và Khu kinh tế Đông Nam, phát huy vai trò hai cảng biển nước sâu, hai cảng hàng không, các cửa khẩu quốc tế và hệ thống giao; đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, nhất là hạ tầng giao thông, đô thị, công nghiệp, năng lượng, chuyển đổi số và logistics.

Thứ hai, tăng cường nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, số hóa quy trình sản xuất, kinh doanh. Hoàn thiện cơ chế, chính sách, khuyến khích đổi mới sáng tạo; hỗ trợ đầu tư công nghệ cao, công nghệ mới, công nghệ sinh học, công nghệ số, tự động hóa, vật liệu mới. Khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, quy trình sản xuất, nâng cao năng suất và giá trị gia tăng; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp số, gắn với chính sách hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Thứ ba, thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ, toàn diện trên cả ba trụ cột: chính quyền số, kinh tế số, xã hội số, gắn với cải cách hành chính, xây dựng đô thị thông minh và đổi mới quản trị theo hướng hiện đại. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên môi trường số; tăng cường chuyển đổi số gắn với cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy, vận hành có hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp. Khai thác hiệu quả tài nguyên số, gắn với bảo đảm an toàn, an ninh mạng và chủ quyền số quốc gia. Nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, người dân và doanh nghiệp, xây dựng xã hội số bao trùm, toàn diện.

Thứ tư, phát triển xanh theo hướng tích hợp, đồng bộ và dựa trên chuỗi giá trị, lấy logistics, năng lượng xanh, du lịch và nông nghiệp xanh làm 4 trụ cột trọng tâm. Trong đó, logistics xanh đóng vai trò kết nối, giảm chi phí và phát thải; năng lượng xanh trở thành lợi thế cạnh tranh chiến lược; du lịch được phát triển theo hướng xanh, bền vững, chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang chất lượng và giá trị gia tăng, khai thác hiệu quả lợi thế sinh thái, lịch sử và văn hóa; nông nghiệp xanh, sinh thái, tuần hoàn gắn với vùng nguyên liệu sạch, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, hình thành các chuỗi giá trị nông sản bền vững.

Thứ năm, với vị trí là cửa ngõ hành lang kinh tế đông tây, Quảng Trị cần đẩy mạnh liên kết vùng và hội nhập quốc tế trên các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh. Trọng tâm là tăng cường kết nối với các địa phương trong khu vực và các đối tác quốc tế (Lào, Thái Lan, tiểu vùng Mê Kông) trong phát triển hạ tầng số, logistics xanh, năng lượng tái tạo, du lịch bền vững và nông nghiệp công nghệ cao. Thông qua chia sẻ hạ tầng, dữ liệu, công nghệ và thị trường, Quảng Trị mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, đưa các sản phẩm, dịch vụ thế mạnh tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, tạo động lực chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh của tỉnh.

Thứ sáu, tập trung thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực năng lượng tái tạo, công nghiệp xanh, logistics, du lịch xanh và nông nghiệp công nghệ cao. Ưu tiên các dự án có hàm lượng khoa học, công nghệ cao; lan tỏa đổi mới sáng tạo, tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, thủ tục, đất đai và hạ tầng…; đẩy mạnh số hóa hoạt động xúc tiến đầu tư, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư phát triển.

Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, với niềm tin vững chắc vào tiền đồ tươi sáng của đất nước, Đảng bộ và nhân dân Quảng Trị khẳng định quyết tâm cao, khát vọng lớn và hành động quyết liệt. Chủ động nắm bắt thời cơ mới, vận hội mới, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh thực sự trở thành động lực nội sinh. Đó là đòn bẩy chiến lược để tỉnh Quảng Trị bứt phá vươn lên, hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của miền trung, cùng cả nước vững vàng tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.