Tại Vĩnh Long, xu hướng ứng dụng điện mặt trời đang lan tỏa mạnh mẽ nhờ những lợi ích cả về kinh tế lẫn thương hiệu. Nhiều đơn vị, doanh nghiệp lớn trên địa bàn đã tiên phong đầu tư và ghi nhận kết quả quan.
Hiệu quả rõ rệt từ mô hình thực tiễn
Một trong những dự án tiên phong ứng dụng năng lượng tái tạo tại Đồng bằng sông Cửu Long là Nhà máy điện năng lượng mặt trời trực thuộc Trường đại học Cửu Long. Dự án do Công ty TNHH Năng lượng sạch Cửu Long quản lý, vận hành, có tổng công suất thiết kế 980 kWp, khởi công từ tháng 2/2019 và chính thức đi vào vận hành từ ngày 28/6/2019.
Đánh giá hiệu quả sau bảy năm vận hành, ông Trần Minh Nhựt, Trưởng phòng Quản lý thiết bị tài sản Trường đại học Cửu Long cho biết: “Với điều kiện bức xạ nhiệt rất tốt tại khu vực Vĩnh Long, hệ thống 980 kWp đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trên ba phương diện chính là kinh tế, môi trường, cùng giáo dục và nghiên cứu. Về kinh tế, nhờ số giờ nắng trung bình tại Đồng bằng sông Cửu Long đạt mức cao (khoảng 4-4,5 giờ nắng đỉnh/ngày), hệ thống ước tính sản xuất khoảng 1,1-1,3 triệu kWh điện mỗi năm. Nguồn năng lượng sạch này được hòa trực tiếp vào lưới điện nội bộ của trường, cung cấp ngay cho các khu vực giảng đường, nhà điều hành. Với thời điểm hệ thống điện mặt trời đạt hiệu suất phát điện cao nhất đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng tỷ đồng mỗi năm, giảm việc mua điện từ EVN vào khung giờ cao điểm. Về môi trường, hệ thống giúp nhà trường giảm phát thải hàng trăm tấn CO₂ mỗi năm, khẳng định định hướng phát triển bền vững và tiêu chuẩn “Đại học Xanh”.
Trong khối sản xuất công nghiệp, làn sóng xanh hóa cũng diễn ra mạnh mẽ. Là một trong những đơn vị đi đầu, ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH sản xuất-thương mại Phước Thành IV chia sẻ: “Đơn vị hoạt động đa ngành từ chế biến lúa gạo, may mặc đến đông lạnh rau củ quả - những ngành có nhu cầu sử dụng điện năng rất lớn phục vụ dây chuyền vận hành liên tục. Việc chủ động nguồn năng lượng sạch tại chỗ giúp chúng tôi giảm tối đa rủi ro khi nguồn điện lưới gặp sự cố hoặc thiếu hụt trong các tháng cao điểm nắng nóng”.
Ông Thành khẳng định lợi ích kinh tế rõ rệt. Việc giảm chi phí tiền điện hằng tháng giúp hạ giá thành sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm. Dù chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn nhưng thời gian thu hồi vốn nhanh, chỉ 5-7 năm. Quan trọng hơn, hệ thống tạo giá trị thương hiệu vượt trội, là “điểm xanh” pháp lý giúp hàng hóa của công ty thâm nhập các thị trường xuất khẩu khó tính như châu Âu, Nhật Bản hay Mỹ. Sắp tới, đơn vị sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 thông qua việc tiếp tục mở rộng quy mô lắp đặt điện mặt trời và nghiên cứu các giải pháp lưu trữ năng lượng ban đêm.
Nỗ lực chung tay vượt khó
Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, doanh nghiệp nào quản trị năng lượng tốt hơn, ứng dụng công nghệ xanh nhanh hơn sẽ giành được lợi thế, mở rộng cánh cửa tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Theo đánh giá của Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, Viện trưởng Nghiên cứu và Phát triển kinh tế xanh, dịch chuyển năng lượng hiện nay đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu. Rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) là áp lực tài chính và chi phí đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, xét về lâu dài, lợi ích kinh tế và thương hiệu rất lớn. Do đó, các đơn vị cần xây dựng lộ trình chiến lược linh hoạt chia làm ba giai đoạn: Ngắn hạn (1-3 năm), trung hạn (khoảng 5 năm) và dài hạn (từ 10 năm trở lên). Trong đó, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà là giải pháp thực tiễn tối ưu, giúp doanh nghiệp đáp ứng trực tiếp trụ cột “Môi trường” trong bộ tiêu chuẩn Môi trường-Xã hội-Quản trị doanh nghiệp (ESG), giảm sự phụ thuộc vào điện lưới quốc gia và giảm phát thải khí nhà kính ngay lập tức.
Thực tế tại Vĩnh Long cho thấy rõ rào cản này. Mỗi hệ thống điện mặt trời mái nhà đủ cung cấp cho toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp có chi phí lên tới hàng chục tỷ đồng. Đơn cử, Công ty TNHH sản xuất-thương mại Phước Thành IV đầu tư khoảng 50 tỷ đồng, mới đáp ứng khoảng 30% số nhu cầu điện phục vụ sản xuất. Ngoài ra, việc lắp đặt còn đòi hỏi đầu tư kết cấu mái nhà cao hơn, bảo đảm giá trị sử dụng từ 20-30 năm để đồng bộ với tuổi thọ các tấm pin.
Tính đến giữa năm 2026, toàn tỉnh Vĩnh Long có 4.285 khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà theo cơ chế biểu giá điện hỗ trợ (FIT) với tổng công suất đạt 162,68 MWp. Thực hiện Nghị định số 58/2025/NĐ-CP của Chính phủ, toàn tỉnh đã phát triển 701 khách hàng lắp đặt hệ thống theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Giám đốc Sở Công thương Vĩnh Long Trần Quốc Tuấn cho biết: “Để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận sâu với công nghệ tiên tiến, sở đã mời các chuyên gia đầu ngành trực tiếp hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và giới thiệu các giải pháp kỹ thuật, kiểm toán năng lượng hiện đại. Điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu là “tấm thẻ thông hành” pháp lý quan trọng để hàng hóa Vĩnh Long thâm nhập thị trường quốc tế. Sở Công thương cam kết luôn đồng hành, lắng nghe, kết nối các nguồn lực tài chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp đầu tư”.
