Đối ngoại nhân dân cần chủ động thích ứng, đột phá, sáng tạo, thiết thực, hiệu quả

Kính thưa đồng chí Bùi Thanh Sơn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,

Kính thưa các đồng chí Ủy viên, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và các địa phương,

Kính thưa lãnh đạo Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam qua các thời kỳ,

Kính thưa các vị Đại sứ, đại diện các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam,

Thưa các quý vị đại biểu, khách quý,

Thưa các đồng chí và các bạn,

Hôm nay, tôi rất vui mừng được tham dự Lễ kỷ niệm 75 năm ngày Truyền thống và Đại hội Thi đua yêu nước của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030.

Trước tiên, tôi trân trọng gửi tới các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đồng chí lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và các địa phương; các vị khách quốc tế; các vị đại biểu cùng toàn thể các đồng chí lời chào thân ái, lời thăm hỏi ân cần và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Đặc biệt, tôi chúc mừng và biểu dương các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công chức, người lao động và toàn thể những người làm công tác đối ngoại nhân dân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam về những thành tựu đáng tự hào trong suốt 75 năm qua; chúc mừng Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam vừa được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất về những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong công tác đối ngoại nhân dân, huy động sự ủng hộ đoàn kết và nguồn lực quốc tế, góp phần tích cực phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

Thưa các đồng chí, các quý vị đại biểu

Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta, người đặt nền móng cho nền ngoại giao hiện đại của Việt Nam dựa trên nền tảng sức mạnh to lớn của nhân dân, đã khẳng định: Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân. Với tầm nhìn chiến lược, nhãn quan chính trị đối ngoại sắc bén và giàu tính nhân văn, kế thừa tư tưởng “dân là gốc”, truyền thống quý báu của ông cha ta, Người đã sớm nhận thấy cần phải gắn việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân ở trong nước với thúc đẩy phong trào nhân dân thế giới đoàn kết, ủng hộ sự nghiệp cách mạng chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Ngay sau khi nước nhà giành được độc lập, Người đã chỉ đạo thành lập những tổ chức thân hữu đầu tiên của nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước Hoa Kỳ, Trung Quốc, Liên Xô cũng như Ủy ban Bảo vệ Hòa bình thế giới của Việt Nam.

Trong suốt hai cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, với nền tảng “ngoại giao tâm công”, “chinh phục bằng lẽ phải, chiến thắng bằng đạo lý”, các tổ chức hữu nghị song phương và đa phương, tiền thân và là thành viên của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam ngày nay, cùng với các lực lượng làm công tác đối ngoại nhân dân cả nước, đã “bắc những cây cầu đoàn kết, hữu nghị” giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo dựng nền tảng chính trị - xã hội quốc tế thuận lợi, đưa cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam đến với nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới, biến Việt Nam thành biểu tượng lương tri của thời đại, ngọn cờ của phong trào giải phóng dân tộc, từ đó huy động được sự ủng hộ to lớn của nhân dân thế giới đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam. Các phong trào phản đối các cuộc chiến tranh phi nghĩa của thực dân, đế quốc và ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam lan tỏa khắp năm châu, trở thành mặt trận nhân dân quốc tế rộng lớn chưa từng có trong thế kỷ XX.

Khi hòa bình lập lại, đối ngoại nhân dân một lần nữa thể hiện hiệu quả hoạt động của mình trong vận động bạn bè đối tác, các nước xã hội chủ nghĩa anh em và nhân dân tiến bộ trên thế giới ủng hộ Việt Nam khắc phục hậu quả của chiến tranh, phá thế bao vây cấm vận, vượt qua khó khăn thách thức, củng cố, thúc đẩy quan hệ của Việt Nam với các nước, các tổ chức quốc tế và góp phần bình thường hoá, thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều nước cũng như tham gia hiệu quả vào các cơ chế quốc tế đa phương.

Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng, với vai trò là lực lượng nòng cốt, chuyên trách về đối ngoại nhân dân, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, cùng với các tổ chức thực hiện công tác đối ngoại nhân dân trong cả nước, đã tiếp tục phối hợp chặt chẽ với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước triển khai có hiệu quả đường lối đối ngoại “độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển” của Đảng. Với hàng ngàn đối tác trên thế giới, từ các tổ chức hữu nghị nhân dân, tổ chức phi chính phủ, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, đến các cơ quan của chính phủ và quốc hội, đảng phái các nước, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên đã tích cực, chủ động triển khai nhiều hoạt động hòa bình, đoàn kết, hữu nghị và hợp tác nhân dân, giao lưu văn hóa, giáo dục truyền thống, kết nối hợp tác doanh nghiệp, trường đại học, địa phương…, góp phần quan trọng xây dựng nền tảng chính trị-xã hội quốc tế vững chắc, giúp thúc đẩy quan hệ hữu nghị của Việt Nam với các nước và các tổ chức quốc tế ngày càng đi vào chiều sâu, có hiệu quả thiết thực.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cũng đã làm tốt vai trò vận động nguồn viện trợ phi chính phủ nước ngoài. Hơn 6 tỷ USD viện trợ phi chính phủ nước ngoài tính từ cuối thập niên 1980 đến nay là nguồn lực to lớn, có ý nghĩa, đóng góp vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo, khắc phục hậu quả chiến tranh, giải quyết các vấn đề xã hội, nâng cao chất lượng hạ tầng y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, qua đó phục vụ thiết thực cho phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Tôi đặc biệt đánh giá cao những nỗ lực của các đồng chí thời gian gần đây trong cuộc vận động các tổ chức phi chính phủ nước ngoài hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, Chính phủ và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hỗ trợ nhiều trăm tỷ đồng khắc phục hậu quả dịch bệnh, thiên tai, xây dựng hàng ngàn căn nhà cho người nghèo và góp phần xây dựng trường học tại các xã vùng biên giới.

Lịch sử hình thành và phát triển của đối ngoại nhân dân Việt Nam là minh chứng rõ nét về tiềm năng, sức mạnh của đối ngoại nhân dân trong xây dựng, thúc đẩy mối quan hệ hòa bình, hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc trên thế giới, cũng như vận động, hình thành mặt trận nhân dân thế giới đoàn kết ủng hộ Việt Nam. Những kết quả mà những người làm công tác đối ngoại nhân dân của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên đã đạt được là kết quả của việc thấm nhuần sâu sắc tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh, quán triệt sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, phát huy truyền thống hòa hiếu, nhân văn của dân tộc Việt Nam và tập hợp được sự tham gia của các lực lượng trong nước.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi nhiệt liệt biểu dương và chúc mừng những thành tích xuất sắc mà các thế hệ làm công tác đối ngoại nhân dân, trong đó có lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên đã đạt được trong 75 năm xây dựng và trưởng thành.

Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, tôi cũng bày tỏ tình cảm và sự tri ân sâu sắc đến các thế hệ bạn bè, đối tác quốc tế vì những tình cảm chân thành, tình đoàn kết quốc tế cao cả, sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu, chí tình chí nghĩa cả về tinh thần và vật chất đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước trước đây cũng như trong công cuộc đổi mới, xây dựng, bảo vệ đất nước và hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay.

Thưa các đồng chí, các quý vị đại biểu,

Thế giới hiện đang trải qua những biến động hết sức nhanh chóng và phức tạp. Hòa bình, hợp tác và phát triển là nguyện vọng thiết tha của toàn nhân loại, nhưng đang đứng trước những thách thức vô cùng lớn: cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn đang diễn ra hết sức gay gắt; chính trị cường quyền và xu hướng sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế ngày càng gia tăng; tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ, xung đột quân sự, chạy đua vũ trang diễn biến ngày càng phức tạp; chủ nghĩa dân tộc, dân túy, bảo hộ nổi lên gay gắt,… Bên cạnh đó, sự gia tăng vai trò của các thiết chế phi nhà nước, trong đó có các tổ chức, phong trào nhân dân, phong trào xã hội trên thế giới, sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ đang mở ra những thời cơ thuận lợi mới cho phát triển, nhưng cũng xuất hiện những thách thức không thể xem nhẹ đối với đời sống nhân loại nói chung và sự ổn định, phát triển của Việt Nam nói riêng.

Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của tình hình thế giới và yêu cầu của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kỷ nguyên phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, trong bối cảnh đó, các tổ chức làm công tác đối ngoại nhân dân thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nói chung, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên nói riêng cần thực sự có sự chuyển mình, đột phá, đổi mới mạnh mẽ hơn nữa để xứng đáng với truyền thống của cha anh, để giữ vững vai trò nòng cốt trong trụ cột đối ngoại nhân dân, một trong ba trụ cột của nền ngoại giao Việt Nam toàn diện hiện đại như Đảng ta đã khẳng định và kỳ vọng.

Trên cơ sở đó, tôi đề nghị các đồng chí đặc biệt quan tâm một số nội dung trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các chủ trương, đường lối, tầm nhìn, tư duy chiến lược của Đảng về các mục tiêu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Đối ngoại nhân dân phải đặt mình vào dòng chảy chung của đất nước, phải phục vụ công cuộc bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Thứ hai, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cần tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc tạo chuyển biến sâu sắc trong nhận thức về đối ngoại nhân dân. Cần phải thống nhất rất rõ về nhận thức cho cán bộ đối ngoại và các cấp, các ngành về vai trò, vị trí và mối quan hệ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Đối ngoại nhân dân phải phát huy được thế mạnh của mình, gắn kết chặt chẽ “ý Đảng với lòng dân”, kết nối “khối đại đoàn kết toàn dân tộc với tình đoàn kết quốc tế cao cả”. Đối ngoại nhân dân phải góp phần quan trọng cùng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước tiếp tục “kết hợp đa tầng sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại” để cùng cả nước “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới” như các chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm trong thời gian gần đây.

Thứ ba, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước trong tham mưu với Đảng, Nhà nước về xây dựng và triển khai có hiệu quả chủ trương, đường lối, chiến lược, kế hoạch đối ngoại và đối ngoại nhân dân; cần phát huy hơn nữa vai trò nòng cốt, chuyên trách của mình để tham mưu với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong tập hợp các lực lượng làm công tác đối ngoại nhân dân trong cả nước, hình thành một mặt trận đối ngoại nhân dân rộng lớn, hoạt động thực sự hiệu quả. Không được khoán trắng đối ngoại nhân dân cho các hội hữu nghị, mà phải xem đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, cấp ủy các cấp, của mọi tầng lớp nhân dân.

Thứ tư, cần đổi mới hơn nữa nội dung và phương thức, nâng cao chất lượng và hiệu quả các hoạt động đối ngoại nhân dân. Đối ngoại nhân dân nhất thiết phải phản ánh tiếng nói của các tầng lớp nhân dân. Vì vậy, cần chú trọng đưa các hoạt động đối ngoại nhân dân đến thực hiện ở cơ sở; coi trọng sự tham gia của các ngành, các giới, đặc biệt là của thế hệ trẻ, thanh niên, sinh viên, học sinh… Các hoạt động đối ngoại nhân dân phải có sự đa dạng về chủ thể thực hiện, về đối tác, về lĩnh vực hợp tác, nội dung và cách thức tiến hành, không gò bó về thể thức, lễ nghi. Đối ngoại nhân dân cần “chủ động thích ứng, đột phá, sáng tạo, thiết thực, hiệu quả”.

Thứ năm, hệ thống Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam phải có các bước đột phá: (1) Đột phá trong lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng, tổ chức triển khai các hoạt động đối ngoại nhân dân đảm bảo hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả; phân công rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; (2) Đột phá trong đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo vào công tác; (3) Đột phá trong xây dựng đội ngũ làm công tác đối ngoại nhân dân có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức cách mạng, có trình độ, năng lực, có đầy đủ kỹ năng cần thiết, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công việc.

Nhân đây, tôi trân trọng đề nghị các ban, bộ, ngành ở Trung ương và các địa phương tiếp tục dành sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ, chỉ đạo, hướng dẫn Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam trong tổ chức triển khai công tác đối ngoại nhân dân, tạo điều kiện tối đa trong phạm vi có thể đảm bảo các hoạt động đối ngoại nhân dân được tổ chức thiết thực, hiệu quả.

Thưa các đồng chí, các quý vị đại biểu,

Tôi tin tưởng rằng, với ý chí quyết tâm, với sự đồng lòng của hệ thống, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam sẽ cùng với các tổ chức làm công tác đối ngoại nhân dân kế thừa truyền thống vẻ vang 75 năm qua, tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt trong công tác đối ngoại nhân dân, là cầu nối hòa bình và hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước, cùng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước tạo nên sức mạnh tổng hợp của nền ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại; cùng toàn Đảng, toàn dân ta vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước; cùng nhân dân bè bạn khắp năm châu xây dựng một thế giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Xin chúc các đồng chí, các quý vị đại biểu, khách quý mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công.

Tôi xin trân trọng cảm ơn.