Toàn tỉnh Điện Biên có 112 km đường thủy nội địa; trong đó tuyến chính từ thị xã Mường Lay đi huyện Tủa Chùa dài 73 km; hai tuyến nhánh trên sông Nậm Lay từ cầu Nậm Cản (thuộc thị xã Mường Lay) đến ngã ba nối với sông Đà dài 7 km và tuyến trên sông Nậm Mức (từ đập thủy điện Nậm Mức đến ngã ba nối với sông Đà) dài 32 km. Tham gia giao thông thủy trên các tuyến này có 570 phương tiện, chủ yếu là người dân trên địa bàn thị xã Mường Lay và huyện Tủa Chùa. Hầu hết các phương tiện tham gia đường thủy nội địa tại Điện Biên đều là phương tiện thô sơ, do người dân tự chế để phục vụ đi lại, đánh bắt thủy sản, vận chuyển lương thực từ nương về nhà. Trong khi người điều khiển phương tiện không phải ai khác mà chính là các chủ thuyền, họ đều không có chứng chỉ chuyên môn, bằng lái; kinh nghiệm điều khiển phương tiện hoặc xử lý tình huống không nhiều...
Ngoài thực trạng nêu trên, cơ sở hạ tầng phục vụ giao thông thủy nội địa tại Điện Biên còn hạn chế. Việc đầu tư bến bãi, phân luồng tàu thuyền, hệ thống phao tiêu, biển báo hiệu giao thông đường thủy chưa được đầu tư nhiều vì các hạng mục này chủ yếu do các huyện cân đối đầu tư. Hiện tại toàn tuyến chỉ có một bến thuyền Cơ Khí-Nậm Cản (ở thị xã Mường Lay) và một bến thủy nội địa tại thôn Huổi Lóng, xã Huổi Só (huyện Tủa Chùa) đạt tiêu chuẩn. Còn lại là bến dân sinh, hoạt động tự phát, chưa được cấp phép và chưa được đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng.
Nhận thức đầy đủ thực trạng khách quan, chủ quan ảnh hưởng an toàn của người dân khi tham gia giao thông thủy nội địa, thời gian qua, các lực lượng chức năng mà chủ công là cán bộ, chiến sĩ Đội Cảnh sát Giao thông đường thủy (thuộc Phòng Cảnh sát Giao thông Công an tỉnh Điện Biên) đã quan tâm thực hiện tuyên truyền, phổ biến pháp luật giao thông đường thủy nội địa đến các chủ phương tiện, người dân.
Trung tá Nguyễn Đức Lượng, Đội trưởng Cảnh sát Giao thông đường thủy Điện Biên cho biết: Trong các nội dung tuyên truyền, cán bộ, chiến sĩ trong Đội luôn hướng dẫn chủ thuyền, nhân dân biện pháp phòng tránh tai nạn giao thông đường thủy; các biện pháp xử lý khi tàu thuyền gặp mưa dông, nước lên bất ngờ... Các mô hình “Bến đò tự quản”, “Bến đò an toàn”, phong trào “Văn hóa giao thông với bình yên sông nước” luôn được quan tâm thực hiện tại các địa bàn có nhiều người dân sống ven sông như ở thị xã Mường Lay, Huổi Só (Tủa Chùa)...
Trong quý I/2023, lực lượng cảnh sát giao thông Công an tỉnh Điện Biên đã tổ chức 18 buổi tuyên truyền tại các cụm dân cư, trường học, cơ quan, doanh nghiệp với gần 2.500 người tham gia; kêu gọi vận động và tổ chức tặng hàng trăm áo phao cứu sinh cho người dân, chủ phương tiện. Cùng với đó, lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, phát hiện sai phạm liên quan đến vận tải đường thủy. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng đã nhắc nhở và yêu cầu năm cơ quan, doanh nghiệp, 560 chủ phương tiện và 567 người lái phương tiện đường thủy ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định về an toàn giao thông đường thủy nội địa, không giao phương tiện cho những người không đủ điều kiện, khả năng điều khiển. Nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp, từ năm 2016 đến nay, trên địa bàn tỉnh Điện Biên không xảy ra vụ tai nạn giao thông đường thủy.
Tuy nhiên, hiện nay công tác tuần tra, kiểm tra xử lý các phương tiện thủy nội địa trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn do mạng lưới giao thông đường thủy nội địa nằm rải rác trên địa bàn các huyện, chủ yếu là phương tiện thô sơ có gắn động cơ. Trong khi đó, trang thiết bị phục vụ công tác tuần tra, kiểm soát còn thiếu, lực lượng thực hiện nhiệm vụ ngoài thực địa mỏng. Việc sửa chữa, khắc phục các phương tiện để phục vụ việc đăng ký, đăng kiểm của các chủ phương tiện chưa được tiến hành, gây khó khăn cho công tác đăng kiểm và đăng ký...
Vì vậy, để giúp chủ thuyền, người dân trên địa bàn nâng cao ý thức, bảo đảm an toàn khi tham gia giao thông đường thủy, lực lượng chức năng tỉnh tiếp tục kêu gọi, khuyến khích chủ thuyền tham gia các khóa đào tạo để được cấp bằng, chứng chỉ chuyên môn theo quy định. Cùng với đó, lực lượng cảnh sát giao thông cần tăng cường quản lý hoạt động vận tải hành khách trên đường thủy nội địa, nhất là các phương tiện chở khách du lịch; kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với các phương tiện không bảo đảm kỹ thuật, không đủ thiết bị an toàn cho hành khách, chở quá số người quy định, người điều khiển không được cấp chứng chỉ chuyên môn.
