KINH NGHIỆM TỪ XÃ THANH LONG HỘI
Ông Nguyễn Triệu Long (xã Thanh Long Hội, tỉnh Tây Ninh) đã có hơn 20 năm gắn bó với cây thanh long. Những năm ông áp dụng phương thức canh tác thông thường, vườn cây sinh trưởng nhanh, cho trái to nhưng thường xuyên phát sinh bệnh hại, chi phí thuốc bảo vệ thực vật cao, đầu ra bấp bênh.
10 năm trước, ông Long chuyển sang sản xuất thanh long theo hướng hữu cơ, sinh học. Theo ông, so với phương thức trồng truyền thống, chi phí phân thuốc giảm khoảng 20- 30%. Trái thanh long hữu cơ giòn, ngọt, trọng lượng vượt trội, bán giá cao hơn.
Cùng ở xã Thanh Long Hội, chị Phạm Thị Ngọc Thu canh tác hơn 1,7 ha thanh long hữu cơ. Chị nhận định với chi phí sản xuất khoảng 5.000 đồng/kg (vụ chính), 10.000 đồng/kg (vụ nghịch) thì trồng thanh long hữu cơ có lợi nhuận cho nên yên tâm mở rộng vườn.
Theo chị, cây thanh long canh tác theo hướng hữu cơ vẫn đối mặt nhiều loại bệnh khó trị như đốm nâu, đốm trắng, nấm tắc kè hay ung thư cành. Giải pháp duy nhất là tăng cường phòng ngừa bằng chế phẩm sinh học, nấm đối kháng, giữ vườn thông thoáng, giảm áp lực lây lan; đồng thời thường xuyên tham khảo nhà khoa học, trung tâm khuyến nông…
Theo các nhà vườn, việc thiết kế vườn, làm mương rãnh thoát nước rất cần thiết cho cây thanh long hữu cơ. Ở giai đoạn đầu, người trồng nên bón phân hữu cơ vi sinh định kỳ 1 tháng/lần, liều bón 0,3-0,5 kg/trụ và tưới chế phẩm vi sinh để cây phát triển tốt, ngừa nấm bệnh (nhà vườn tuyệt đối không sử dụng phân chuồng chưa xử lý).
Đối với thanh long ra hoa tự nhiên, sau khi thu hoạch cần bón 4-5 kg phân hữu cơ vi sinh và 0,8-0,9 kg NPK /trụ, giúp cây mau hồi phục, phân hóa mầm hoa sớm, hoa to, trái lớn, cứng râu, đẹp mã. Với thanh long xử lý đèn (song đèn), áp dụng tương tự cách bón phân cho thanh long mùa tự nhiên nhưng khi cây ra nụ, cần bón phân hữu cơ vi sinh giúp nụ to và ngừa bệnh. Trái sau thụ phấn thì bón phân hữu cơ vi sinh từ 1,5-2 kg/trụ và 200g NPK.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho biết, cần đẩy mạnh sản xuất thanh long hữu cơ cũng như nông sản khác an toàn, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu chính ngạch. Song song, ngành chức năng tiếp tục tăng cường tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật giúp nông dân nâng cao năng suất, chất lượng thanh long hữu cơ.
Đồng thời các đơn vị chức năng đang tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác để có sản phẩm hữu cơ ổn định, giảm phụ thuộc thương lái. Kiên trì con đường canh tác hữu cơ, người trồng thanh long tại Tây Ninh sẽ đi đúng xu thế nông nghiệp sạch, mở tương lai cho nông sản Việt trên thị trường quốc tế.
HIỆU QUẢ TỪ MÔ HÌNH LIÊN KẾT
Phần lớn nông dân đã quen với quy trình VietGAP nhưng tại Tây Ninh, nhiều nông hộ chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ để đáp ứng yêu cầu từ doanh nghiệp xuất khẩu sang Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU).
Theo ông Trần Hồng Cường (xã An Lục Long), sản xuất thanh long hữu cơ đòi hỏi thời gian chuyển đổi từ sáu tháng đến một năm để cây thích nghi. Người trồng có thể bắt đầu bằng sử dụng xen kẽ phân hóa học rồi tăng dần tỷ lệ phân hữu cơ theo lộ trình. Nếu tính cả thuê nhân công, giá thành sản xuất thanh long hữu cơ khoảng 10.000 đồng/kg, trong khi giá bán tại vườn hiện hơn 20.000 đồng/kg, lợi nhuận khoảng 50%.
Tại Hợp tác xã thanh long Thu Nguyên, có 100 xã viên canh tác hơn 100 ha thanh long hữu cơ. Lãnh đạo đơn vị cho biết, khi sản phẩm đạt tiêu chuẩn EU, nhiều doanh nghiệp nước ngoài đã tìm đến. Chẳng hạn để vào thị trường Hà Lan, thanh long hữu cơ phải vượt qua hơn 500 chỉ tiêu kiểm nghiệm.
Vì thế hợp tác xã thành lập ban pháp chế nhằm kiểm soát chặt chẽ, ràng buộc trách nhiệm xã viên. Xã viên nào không tuân thủ quy trình sẽ không được thu mua. Cơ chế này vừa là biện pháp kỷ luật, vừa là động lực để người dân sản xuất đúng “nguyên tắc vàng” ngành nông nghiệp đề ra.
Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh, tỉnh đã ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp trên hầu hết sản phẩm chủ lực như lúa, thanh long, rau, cây ăn quả,... Tây Ninh có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp công nghệ cao như hỗ trợ lãi vay phát triển thực hành sản xuất nông nghiệp tốt, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và nông nghiệp hữu cơ; hỗ trợ liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp;… Điều này đã góp phần thu hút nhiều nhà nông, hợp tác xã tham gia, trong đó thanh long hữu cơ là mặt hàng quan trọng.
Tỉnh hỗ trợ cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói trái cây tươi (trong đó có thanh long hữu cơ) xuất khẩu sang Hoa Kỳ, EU, Australia, Trung Quốc, New Zealand; hỗ trợ chứng nhận VietGAP cho nhiều cơ sở sản xuất gồm hợp tác xã, tổ hợp tác sản xuất thanh long.
Gần đây, Tây Ninh xây dựng “Đề án Vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tỉnh Tây Ninh” định hướng quy hoạch các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, làm cơ sở đầu tư, phát triển hạ tầng phục vụ chuyển đổi sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu (trong đó có thanh long). Mỗi vùng sản xuất được chứng nhận vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ hình thành ít nhất một chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, trong đó có thanh long hữu cơ.
