Ưu tiên quy hoạch mảng xanh và không gian công cộng
Đây không chỉ là một điều chỉnh về chủ trương đầu tư, mà còn thể hiện cách tiếp cận mới của Thành phố trong quản lý và phát triển không gian đô thị trung tâm: ưu tiên bảo tồn giá trị lịch sử, mở rộng không gian công cộng và tái cấu trúc cảnh quan ven sông.
Cuối năm 2025, Dự án Khu phức hợp Nhà Rồng-Khánh Hội tại phường Xóm Chiếu đã được Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất bãi bỏ chủ trương đầu tư dự án tại Kết luận số 193-KL/TU ngày 24/12/2025. Theo chính quyền Thành phố, việc ngừng dự án nhà ở để mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, làm công viên kết hợp mở rộng đường Nguyễn Tất Thành và phát triển các dịch vụ công cộng khác là nhiệm vụ chính trị hết sức quan trọng, cần thiết, cấp bách và nhận được sự đồng thuận rất cao của người dân Thành phố.
Theo đó, phương án quy hoạch tổng mặt bằng Khu vực Cảng Nhà Rồng-Khánh Hội, mở rộng Khu di tích-Bảo tàng Hồ Chí Minh được thông qua trên tổng diện tích khu đất khoảng 39,51ha.
Cụ thể: Mở rộng diện tích Khu di tích-Bảo tàng Hồ Chí Minh với quy mô khoảng 11ha; mở rộng lộ giới đường Nguyễn Tất Thành tối thiểu 8 làn xe (mở lộ giới về phía khu vực cảng); diện tích còn lại bố trí công viên cây xanh đa chức năng với các tiện tích công cộng, không gian công cộng, vui chơi giải trí phục vụ người dân; văn hóa, bảo tàng; cảng hành khách và khu tái định cư; đồng thời xây dựng mới thay thế cầu Tân Thuận 1 hiện hữu.
Sở Quy hoạch-Kiến trúc đánh giá: Hiện nay tỷ lệ diện tích công viên cây xanh trong khu vực nội đô thành phố còn rất thấp so với tiêu chuẩn quy hoạch, đồng thời các tiện tích công viên, không gian công cộng, sân chơi cho cộng đồng tại khu vực chưa đáp ứng nhu cầu phục vụ người dân.
Do đó việc đề xuất phương án quy hoạch để ưu tiên bố trí quỹ đất phát triển mảng xanh ở khu vực cảng Nhà Rồng-Khánh Hội chiếm 50% diện tích khu đất, hình thành công viên đa chức năng phục vụ cộng đồng sẽ góp phần cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và hướng tới mục tiêu phát triển đô thị bền vững.
Đối với chủ trương xây dựng mới thay thế cầu Tân Thuận 1 hiện hữu, đại diện Sở Xây dựng Thành phố cho biết, tuyến đường Nguyễn Tất Thành dài khoảng 2,5km, từ cầu Khánh Hội đến cầu Tân Thuận, sẽ được mở rộng từ 4 làn hiện hữu lên 6-8 làn xe. Dự án đồng thời xây hầm chui tại nút giao Hoàng Diệu (ít nhất 4 làn) và xây mới cầu Tân Thuận 1 thay cầu hiện hữu nhằm giải quyết tình trạng ùn tắc nhiều năm ở khu vực này do lưu lượng phương tiện quá tải. Tổng vốn đầu tư xây mới cầu Tân Thuận 1 dự kiến khoảng 2.950 tỷ đồng.
Sở cũng đề nghị Thành phố giao Sở Quy hoạch-Kiến trúc tổ chức thi tuyển ý tưởng kiến trúc khu vực bờ tây sông Sài Gòn (đoạn từ cầu Ba Son đến cảng container quốc tế) bao gồm công viên công cộng đa chức năng và 3 cảng thủy nội địa hành khách, khu công viên bến Bạch Đằng, cảng hành khách quốc tế,...
Chú trọng lưu giữ giá trị lịch sử-văn hóa
Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh mới đây có kết luận đề nghị chính quyền Thành phố tăng cường hỗ trợ, hướng dẫn chuyên môn, củng cố năng lực và tháo gỡ khó khăn cho cấp cơ sở, nhất là trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng để khởi công Dự án Công viên Cảng Nhà Rồng Khánh Hội vào dịp 2/9 năm nay.
Đặc biệt việc chỉnh trang Khu vực Cảng Nhà Rồng-Khánh Hội cũng gắn với định hướng lớn hơn là tái cấu trúc không gian đô thị dọc sông Sài Gòn. Nếu được chỉnh trang theo hướng không gian mở với quảng trường ven sông, công viên, bến đi bộ và các công trình văn hóa, khu vực này có thể trở thành một điểm nhấn cảnh quan mới của đô thị trung tâm. Không gian ven sông sẽ được trả lại cho cộng đồng, thay vì bị giới hạn bởi các hàng rào cảng hoặc các dự án bất động sản khép kín.
Theo Thạc sĩ, Kiến trúc sư Ngô Anh Vũ, Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, nếu dự án chỉnh trang được triển khai theo hướng mở rộng công viên, quảng trường và không gian công cộng ven sông, người dân tại đây sẽ có thêm nhiều tiện ích đô thị. Đây cũng là cơ hội để cải thiện môi trường sống, tăng giá trị cảnh quan và thúc đẩy phát triển du lịch-dịch vụ của khu vực. Tuy nhiên, nhất thiết Thành phố phải tổ chức cuộc thi thiết kế để lựa chọn phương án quy hoạch tốt nhất với “đầu bài” chính vẫn là ưu tiên cho Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.
Đây được xem là khu vực “đất vàng” có giá trị cả trăm năm do đó không nên nóng vội, cần thiết hơn phải lấy ý kiến rộng rãi từ cộng đồng và người dân Thành phố trước khi bắt tay thực hiện.
Trong khi đó Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Bảo Thành, Trường đại học Văn Lang lưu ý, khi Thành phố quy hoạch và chuyển đổi công năng Cảng Sài Gòn-Khánh Hội thành cảng du lịch nên lưu ý xây dựng một tổ hợp “bảo tàng biển” bằng hiện vật đã có trong lịch sử nhằm “ghi dấu” giá trị lịch sử của Bến Nhà Rồng, Cảng Sài Gòn.
Cùng với đó thiết kế và xây dựng cụm 4 bãi đỗ xe ngầm cực lớn tại khu vực lõi đô thị ven sông. Bãi đậu xe này cần bảo đảm chức năng kép phục vụ cộng đồng: Vừa là nơi đậu đỗ xe cho các sự kiện, lễ hội kết hợp giải quyết triệt để bài toán giao thông tĩnh cho khu trung tâm. Đồng thời, việc chuyển đổi chức năng khu cảng cũ được nhiều chuyên gia cho là phù hợp với xu hướng phát triển đô thị hậu công nghiệp, khi nhiều thành phố trên thế giới đã biến các bến cảng cũ thành không gian văn hóa và du lịch.
Nếu được triển khai thực hiện nghiêm túc, khu vực Bến Nhà Rồng và cảng Khánh Hội không chỉ là nơi lưu giữ ký ức lịch sử gắn với hành trình ra đi tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn trở thành một biểu tượng đô thị mới của Thành phố Hồ Chí Minh bên bờ sông Sài Gòn trong tương lai.
