Cơ hội và thách thức của thế giới đa cực

Báo cáo An ninh Munich 2025 với chủ đề “Đa cực hóa” được công bố nhân dịp Hội nghị An ninh Munich 2025 vừa qua khẳng định: Một thế giới đa cực là xu thế tất yếu. Bên cạnh cơ hội, xu hướng này cũng được cho là mang đến không ít thách thức.
Khai mạc Hội nghị An ninh Munich 2025 tại Munich (Đức), tháng 2/2025. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)
Khai mạc Hội nghị An ninh Munich 2025 tại Munich (Đức), tháng 2/2025. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Theo Thời báo Hoàn Cầu, đa cực nghĩa là quyền lực và quản trị toàn cầu được tham khảo, đóng góp bởi tất cả các bên vì lợi ích chung. Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc vào đầu những năm 1990, thế giới đã tiến nhanh tới đa cực. Mọi quốc gia và khu vực đều nỗ lực tìm kiếm vai trò lớn hơn một cách độc lập và tự chủ trong các vấn đề quốc tế.

Khi nghiên cứu về xu thế đa cực, sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế trong việc định hình các quyết định địa chính trị là một trong những yếu tố được đưa ra xem xét. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho biết, năm 2023, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển chiếm khoảng 58,9% nền kinh tế toàn cầu. Báo cáo An ninh Munich 2025 nhấn mạnh, các quốc gia Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) đóng góp khoảng 40% thương mại toàn cầu. Điều đáng nói, đây không chỉ là vấn đề phát triển kinh tế, mà còn là cơ sở cho sự thay đổi cơ cấu trong trật tự toàn cầu.

Ngoài kinh tế, báo cáo cũng xem xét nhiều yếu tố khác, trong đó có sự chia rẽ nội bộ giữa các nước lớn, chiến lược thay đổi của các cường quốc mới nổi và tương lai của hệ thống quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị leo thang. Từ những cơ sở đó, báo cáo khẳng định, đa cực không còn là lý thuyết mà đang trở thành hiện thực. Điều này thể hiện rõ qua vai trò ngày càng tăng của nhiều quốc gia tại châu Á và châu Mỹ, cũng như các quốc gia khác đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng trên trường quốc tế. Tuy vậy, quá trình này không hề suôn sẻ.

Lý do, bởi đi kèm sự chuyển đổi sang đa cực là cạnh tranh quyền lực và căng thẳng gia tăng giữa các bên tham gia chính. Nhiều nước đến nay vẫn còn có quan điểm trái chiều về đa cực. Chỉ số an ninh Munich 2025 cho thấy, nhìn chung, các quốc gia thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) ít lạc quan hơn về một thế giới đa cực so với các nước nam bán cầu. Điều này gây khó khăn cho các nỗ lực hướng tới một trật tự hòa bình, tránh chạy đua vũ trang, ngăn ngừa xung đột bạo lực cũng như khiến các nước khó đạt tăng trưởng kinh tế toàn diện và cản trở phối hợp giải quyết các mối đe dọa chung.

Được nhận định là xu thế tất yếu, tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng tác động của đa cực đối với sự ổn định toàn cầu cũng không nhỏ. Nếu như quan điểm lạc quan xem đa cực là cơ hội để xây dựng một hệ thống quốc tế toàn diện và công bằng hơn, cho phép các quốc gia khác tham gia vào quá trình ra quyết định toàn cầu, thúc đẩy sự đa dạng hóa kinh tế…; thì những người bi quan lại bày tỏ, đa cực có thể dẫn đến nhiều hỗn loạn và xung đột hơn khiến việc đạt được các thỏa thuận quốc tế trở nên khó khăn hơn do những khác biệt từ chương trình nghị sự giữa các cường quốc mới nổi. Ngoài ra, cạnh tranh đa cực cũng có thể làm tăng nguy cơ xung đột quân sự, chiến tranh thương mại và bất ổn khu vực, nhất là ở các khu vực dễ xảy ra xung đột.

Báo cáo kết thúc với câu hỏi mang tính trọng tâm: Liệu đa cực có mang đến một hệ thống bao trùm và hợp tác hơn, hay sẽ dẫn đến sự phân cực và xung đột gia tăng? Theo giới quan sát, quỹ đạo tương lai của trật tự toàn cầu sẽ phụ thuộc việc các cường quốc mới nổi và các quốc gia khác có thể tìm được tiếng nói chung hay không về các vấn đề chính như thương mại, an ninh, công nghệ và biến đổi khí hậu? Cùng những cơ hội mới cho quản trị toàn cầu, đa cực được cho là còn mang đến những rủi ro đáng kể, yêu cầu thế giới thúc đẩy các giải pháp thông qua ngoại giao, hợp tác đa phương và cam kết duy trì các chuẩn mực quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Cử tri Nga tại điểm bầu cử số 2170 ở thủ đô Moskva. (Ảnh: THANH THỂ)

Nga bắt đầu bầu cử Duma Quốc gia khóa IX

Ngày 18/9, cử tri Nga bắt đầu đi bỏ phiếu bầu Duma Quốc gia (Hạ viện) khóa IX. Diễn ra trong ba ngày, từ ngày 18 đến 20/9, cuộc bầu cử với quy mô từ cấp liên bang tới địa phương được xem là một trong những sự kiện chính trị quan trọng nhất của Nga năm 2026.

Toàn cảnh Khu liên hợp Công nghiệp Hóa dầu Jose Antonio Anzoategui tại bang Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: THX/TTXVN)

Venezuela hoan nghênh thỏa thuận hợp tác dầu khí với Mỹ

Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodríguez ngày 17/9 (giờ địa phương) đã hoan nghênh việc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Venezuela (PDVSA) ký biên bản ghi nhớ (MOU) với tập đoàn dầu khí Mỹ Continental Resources nhằm khai thác và phát triển lô Ayacucho 2 thuộc Vành đai dầu mỏ Orinoco.

Khu vực Nuwakot, Nepal tan hoang sau trận lũ quét ngày 26/8/2027. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Biến đổi khí hậu góp phần gây ra thảm họa ở Nepal

Các nhà khoa học cho rằng, biến đổi khí hậu là một phần nguyên nhân thảm họa lũ quét ở khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc cuối tháng 8 vừa qua. Nhận định này được nhóm nghiên cứu thuộc Tổ chức phân tích thời tiết thế giới (WWA) đưa ra trong báo cáo công bố ngày 17/9.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phát biểu tại cuộc họp báo ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU tăng cường tự chủ chiến lược

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen vừa đưa ra một thông điệp rõ ràng về tăng cường năng lực tự chủ của Liên minh châu Âu (EU) trong bối cảnh thế giới thay đổi nhanh chóng. 

Các đại biểu cắt băng khai mạc Tuần lễ Việt Nam tại Thái Lan 2026. (Ảnh: XUÂN SƠN)

Khai mạc Tuần lễ Việt Nam tại Thái Lan năm 2026

Chiều tối 17/9, lễ khai mạc Tuần lễ Việt Nam tại Thái Lan 2026 với chủ đề khám phá vẻ đẹp Việt Nam diễn ra tại trung tâm thương mại Central World, thủ đô Bangkok, Thái Lan. Sự kiện do Bộ Công thương Việt Nam và Tập đoàn Central Group, Central Retail phối hợp tổ chức, kéo dài đến hết ngày 20/9/2026.

Khu gian hàng quốc gia Việt Nam được trang trí rực rỡ, nằm nổi bật giữa khu gian hàng quốc tế trong Trung tâm Hội chợ triển lãm Nam Ninh. (Ảnh: HỮU HƯNG)

Gian hàng Việt Nam nổi bật tại Hội chợ Trung Quốc-ASEAN

Sáng 17/9, tại thành phố Nam Ninh, thủ phủ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, đã diễn ra lễ khai mạc Hội chợ Trung Quốc-ASEAN (CAEXPO) lần thứ 23. Cùng với đó, khu gian hàng quốc gia Việt Nam với quy mô lớn nhất các nước ASEAN, cũng chính thức ra mắt công chúng Trung Quốc và quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada

Từ ngày 20-25/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada theo lời mời của Toàn quyền Canada.

Hội thảo “Kết nối cung cầu giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Thái Lan” diễn ra tại Bangkok. (Ảnh: XUÂN SƠN)

Hội thảo kết nối cung cầu doanh nghiệp Việt Nam và Thái Lan

Ngày 17/9, tại thủ đô Bangkok của Thái Lan, Bộ Công thương phối hợp Tập đoàn Central Retail tại Việt Nam tổ chức hội thảo “Kết nối cung cầu giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Thái Lan”. Đây là một trong những hoạt động trong khuôn khổ Tuần lễ Việt Nam tại Thái Lan 2026.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Hàn Quốc-Trung Á ở Seoul ngày 16/9/2026. (Ảnh: Yonhap/TTXVN)

Hàn Quốc đẩy mạnh hợp tác với Trung Á

Ngày 16/9, Hội nghị thượng đỉnh Hàn Quốc-Trung Á lần đầu tiên khai mạc tại Hàn Quốc, với sự tham dự của nhà lãnh đạo các nước Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kyrgyzstan, Tajikistan cùng Tổng thống nước chủ nhà Lee Jae Myung.