Một đồng vốn, nhiều thay đổi
Thoát nghèo đã khó, tránh tái nghèo lại càng khó hơn. Thực tiễn cho thấy, nếu thiếu đi những chính sách hỗ trợ kịp thời, người dân rất dễ rơi vào vòng xoáy đói nghèo chỉ sau một vài cú sốc bất ngờ trong đời sống. Chính vì vậy, chương trình tín dụng dành cho hộ mới thoát nghèo do Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai thực hiện đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi chính sách giảm nghèo đa chiều của Nhà nước.
Anh Nguyễn Văn Hùng (xã Bình Thanh, tỉnh Hưng Yên) từng là hộ nghèo, và cũng từng vay 20 triệu đồng vào năm 2016 theo chương trình cho vay hộ nghèo để phát triển chăn nuôi. Sau khi thoát nghèo vào năm 2021, anh tiếp tục được Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay 50 triệu đồng theo chương trình tín dụng hộ mới thoát nghèo.
Có vốn trong tay, anh mạnh dạn mở xưởng may gia công tại nhà. Không chỉ giúp kinh tế gia đình ổn định, cơ sở sản xuất của anh còn tạo việc làm thường xuyên cho gần 40 chị em trong thôn, với mức thu nhập từ 5–10 triệu đồng/người/tháng.
“Nhờ nguồn vốn ưu đãi, gia đình tôi không chỉ ổn định cuộc sống mà còn giúp nhiều lao động ở địa phương có thu nhập. Cuộc sống giờ khác hẳn trước kia”, anh Hùng chia sẻ.
Cũng tại xã Bình Thanh, bà Hoàng Thị My, một hộ dân cao tuổi, đã dùng vốn vay ưu đãi để cải tạo lại ao vườn, đầu tư chuồng trại, nuôi cá, chim bồ câu và lợn. Điều đặc biệt là bà được tiếp cận vốn vay mà không cần tài sản bảo đảm, điều gần như không thể thực hiện được nếu bà tìm đến các tổ chức tín dụng thương mại.
“Tôi được vay vốn mà thủ tục cũng vô cùng đơn giản, thuận tiện. Trong quá trình vay, tôi cũng thường xuyên được cán bộ ngân hàng và chị em trong Tổ vay vốn đến hướng dẫn, tư vấn và giúp tôi sử dụng đồng vốn sao cho hiệu quả. Nhờ đó tôi có thu nhập ổn định tuổi già, không phụ thuộc con cái”, bà My tâm sự.
Từ hàng trăm nghìn câu chuyện nhỏ như vậy, chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo đã thực sự trở thành điểm tựa cho những hành trình bền bỉ, tiếp sức cho người dân vượt qua giai đoạn sau khi thoát diện hộ nghèo, vốn luôn là thời kỳ dễ bị tổn thương nhất.
Lan tỏa vốn đến đúng người, đúng thời điểm
Theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Chính sách xã hội, doanh số cho vay từ khi thực hiện chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo (năm 2015) đến nay đạt hơn 118.089 tỷ đồng, doanh số thu nợ là hơn 71.426 tỷ đồng với hơn 2,75 triệu lượt khách hàng vay vốn. Đến nay, tổng dư nợ chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo đạt hơn 46.600 tỷ đồng với hơn 897.000 khách hàng còn dư nợ. Con số này cũng phần nào phản ánh sức lan tỏa sâu rộng và hiệu quả thiết thực của chính sách này.
Khác với tín dụng thương mại, chương trình cho vay hộ mới thoát nghèo không yêu cầu tài sản bảo đảm, không cần thủ tục rườm rà, nhưng vẫn bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm sử dụng vốn. Chỉ với đơn đề nghị vay vốn kèm xác nhận của địa phương và kế hoạch sử dụng vốn hợp lý, người dân có thể được vay tối đa 100 triệu đồng, thời hạn vay tối đa 5 năm, với lãi suất ưu đãi là 8,25%/năm cố định trong suốt thời gian vay.
“Thủ tục vay vốn được xử lý nhanh, thường chỉ trong vòng một tuần là có thể giải ngân, người dân không phải đi lại nhiều lần”, chị Nguyễn Thị Thu Phương, cán bộ Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Kiến Xương, tỉnh Hưng Yên cho biết.
Song hành với nguồn vốn là mạng lưới Tổ tiết kiệm và vay vốn phủ khắp thôn, xóm. Đây được coi là những cánh tay nối dài của Ngân hàng Chính sách xã hội trong việc hỗ trợ, giám sát và đồng hành cùng người dân từ khâu lập hồ sơ, hướng dẫn sử dụng vốn, đến đôn đốc trả nợ đúng hạn.
“Tổ vay vốn giúp bà con vay đúng, dùng đúng và trả đúng. Khi người dân dùng vốn đúng cách, có thu nhập đều thì vừa trả được nợ, vừa tái đầu tư sản xuất. Đó là cái gốc của giảm nghèo bền vững”, bà Nguyễn Thị Lụa, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn thôn Nguyện Giám (xã Bình Thanh, Hưng Yên) chia sẻ.
Có thể nói, chính sách cho vay hộ mới thoát nghèo là một trong những mô hình tín dụng chính sách đặc thù của Việt Nam, được quốc tế ghi nhận như một giải pháp “không cho không, nhưng hỗ trợ trúng", vừa tránh tạo tâm lý ỷ lại, vừa khuyến khích người dân vươn lên trong cuộc sống. Nhìn từ hiệu quả xã hội, chương trình này không chỉ là “bước tiếp nối” trong chuỗi chính sách giảm nghèo mà còn góp phần ổn định xã hội, ngăn ngừa tín dụng đen, tạo sinh kế, nhất là ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
Trong hành trình giảm nghèo bền vững này, việc hỗ trợ các hộ mới thoát nghèo là khâu then chốt nhưng cũng dễ bị bỏ quên. Nếu chỉ dừng lại ở “thoát nghèo” mà không tiếp tục đồng hành, nguy cơ tái nghèo sẽ luôn “rình rập” khi có thiên tai, dịch bệnh hay cú sốc kinh tế nhỏ nhất.
Vì vậy, chính sách tín dụng ưu đãi hộ mới thoát nghèo của Nhà nước được thực hiện thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội đang làm đúng, làm trúng và cần tiếp tục được tăng cường về quy mô, nguồn lực, nhất là sự vào cuộc của chính quyền cơ sở và tổ chức chính trị xã hội. Mỗi đồng vốn chính sách ưu đãi nếu đến đúng người, đúng thời điểm sẽ không chỉ là phương tiện sản xuất mà còn là niềm tin, là điểm tựa cho hành trình chống tái nghèo, vươn lên làm giàu của người dân.
