Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, chiều tối 9/9 (giờ địa phương), tại Điện Kremlin, thủ đô Moskva, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã dự Lễ trao Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev Tolstoy năm 2026.
Trong không khí trang trọng và hữu nghị, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng đã trao Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev Tolstoy năm 2026 tặng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhằm ghi nhận những đóng góp to lớn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với sự nghiệp củng cố hòa bình, tăng cường hợp tác và hiểu biết giữa các dân tộc; những đóng góp trong thúc đẩy công bằng, tôn trọng luật pháp quốc tế, đồng thời lan tỏa ra thế giới truyền thống yêu chuộng hòa bình, tinh thần nhân văn và đối thoại của đất nước, con người Việt Nam.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhấn mạnh: Lễ trao giải lần này diễn ra vào đúng ngày sinh của Lev Tolstoy. Chính vì vậy, Tổng thống Putin cho rằng Lễ trao giải ngày hôm nay mang một ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.
Theo Tổng thống Nga, mọi người đều công nhận rằng tác phẩm của Lev Tolstoy là di sản chung của toàn thế giới, có sức lan tỏa mạnh mẽ vượt thời gian cũng như vượt qua bất kỳ ranh giới nào về ý thức hệ, đã và đang tiếp tục có ảnh hưởng lớn đến thế giới quan và tư tưởng của các chính trị gia, các nhà hoạt động chính trị, hoạt động xã hội, những người mang các quốc tịch khác nhau và nhiều thế hệ trên toàn thế giới.
Tổng thống Putin nhấn mạnh, Tổng thống hiểu rằng Việt Nam coi trọng di sản văn học và tinh thần của Lev Tolstoy.
Trong bài phát biểu của mình, Tổng thống Putin cũng nhắc lại: Trong bài báo của người đồng chí Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước đầu tiên của Việt Nam xuất bản trên tờ Literaturnaya Gazeta năm 1960 tại Liên Xô (trước đây), đồng chí cho biết đã làm quen với các tác phẩm của Lev Tolstoy khi còn trẻ. Đồng chí viết rằng các tác phẩm đã để lại một ấn tượng không thể phai mờ và là nguồn cảm hứng, kinh nghiệm về viết lách.
Tổng thống Putin nhấn mạnh, đồng chí Hồ Chí Minh đã tự coi mình là một người học trò khiêm nhường của nhà văn vĩ đại người Nga. Đồng chí Hồ Chí Minh đặc biệt ấn tượng với tinh thần bác ái trong tác phẩm của Lev Tolstoy với mong muốn bảo vệ quyền của người bị áp bức, cùng những lý tưởng cao đẹp về đạo đức, lòng lương thiện và nhân ái, đấu tranh chống cái ác và bạo lực.
Tất cả những điều này có sức ảnh hưởng đối với nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng Việt Nam, thúc đẩy đồng chí đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, vì tự do và độc lập của Tổ quốc.
Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Nga đã tiếp cận được tờ Literaturnaya Gazeta, bản gốc đăng ngày 19/11/1960, trong đó đăng trang trọng bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở trang 1. Literaturnaya Gazeta là Cơ quan của Ban Chấp hành Hội Nhà văn Liên Xô (trước đây). Xin trân trọng giới thiệu đến độc giả bản dịch tác phẩm.
NHỚ VỀ NGƯỜI
Hồ Chí Minh
Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Kính gửi đồng chí Tổng biên tập!
Đồng chí đề nghị tôi viết vài dòng nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày mất của Lev Tolstoy. Nhân dịp này, tôi muốn kể về một câu chuyện khá đặc biệt, đó là tôi đã trở thành học trò của nhà văn Nga vĩ đại như thế nào.
Điều này có thể nghe có vẻ lạ, phải không? Nhưng đó hoàn toàn là sự thật. Chuyện là thế này.
Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, tôi làm nghề thợ ảnh-chỉnh sửa ảnh ở Paris. Hằng ngày tôi đến xưởng, buổi tối tham dự các cuộc họp của Đảng hoặc các cuộc mít-tinh của công nhân. Cuối ngày làm việc, tôi đọc vài trang tiểu thuyết, vừa để nâng cao vốn tiếng Pháp, vừa để giải trí đôi chút.
Một hôm, một người bạn cùng làm đưa cho tôi cuốn truyện của Tolstoy. Tôi đã quên tên truyện, bởi từ đó đến nay đã gần 40 năm trôi qua. Tuy nhiên, tôi vẫn nhớ nội dung chính của câu chuyện, đại loại như sau:
Một sĩ quan trẻ người Nga thuộc tầng lớp quý tộc có một vị hôn thê rất xinh đẹp. Tất nhiên, họ yêu nhau. Một hôm, tại một buổi dạ hội, người vợ chưa cưới của anh được giới thiệu với nhà vua. Nhà vua say mê cô một cách điên cuồng và biến cô thành tình nhân của mình.
Từ ngày đó, người sĩ quan vô cùng đau khổ. Anh bị giày vò một mặt bởi tình yêu dành cho vị hôn thê; mặt khác, sự tận tụy mù quáng đối với nhà vua. Cuối cùng, anh rời Saint Petersburg, đến một vùng hẻo lánh để không còn phải nhìn thấy nhà vua cũng như người mình yêu nữa.
Kết luận: Lên án nền đạo đức phong kiến.
Văn phong của Tolstoy giản dị, rõ ràng và dễ hiểu đến mức cuốn hút tôi. Bị thôi thúc bởi một sự nhiệt tình của tuổi trẻ, tôi bật dậy khỏi giường, mặc dù mùa đông năm ấy trời rất lạnh, và trong căn phòng nhỏ không được sưởi ấm của tôi tại khách sạn thì lại càng lạnh hơn. Tôi nói thành lời: “Viết một truyện ngắn cũng chẳng khó đến thế. Tôi cũng có thể viết được”.
Ở Việt Nam chúng tôi có một câu thành ngữ: “Điếc không sợ súng”. Câu ấy rất đúng với tôi.
Sáng hôm sau, tôi bắt đầu viết. Công việc khá khó khăn. Mỗi ngày tôi phải viết từ 5 giờ đến 6 giờ 30 phút, bởi 7 giờ tôi phải có mặt tại xưởng. Nhiều khi các ngón tay tôi cứng đờ vì lạnh.
Sau một tuần miệt mài làm việc, tôi hoàn thành tác phẩm. Tôi mang bản thảo đến tòa soạn báo L’Humanité và nói với các đồng chí ở ban văn học của tòa soạn:
“Tôi sẽ rất vui nếu các đồng chí có thể đăng bài này. Dù các đồng chí có đăng hay không, tôi vẫn mong các đồng chí sửa giúp những lỗi tiếng Pháp trong bài”.
Các đồng chí ấy vui vẻ nhận bản thảo của tôi, trước hết là vì tình cảm bạn bè dành cho tôi, bởi tất cả đều biết tôi; và có lẽ cũng vì một chút tò mò, vì tôi là người công nhân Việt Nam đầu tiên thử viết một bài bằng tiếng Pháp.
Anh hãy hình dung niềm vui của tôi lớn đến thế nào khi vài ngày sau, mở tờ báo buổi sáng, tôi nhìn thấy bài viết quý giá của mình đã được đăng.
Niềm vui ấy còn lớn hơn nữa khi ban biên tập L’Humanité gửi cho tôi 50 franc tiền nhuận bút. 50 franc! Số tiền ấy đủ để tôi sống trong 10 ngày mà không phải đi làm; trong thời gian đó, tôi có thể dành cả ngày lục tìm sách trong thư viện. Thật hạnh phúc biết bao!
Trong bài viết của mình, tôi kể lại những gì tôi đã nhìn thấy, nghe thấy và trải qua trong khu phố của mình - một khu phố cực kỳ nghèo, nơi có rất nhiều công nhân và người thất nghiệp ở Paris. Thành công đầu tiên ấy đã khích lệ tôi viết bài về những tội ác của chính quyền thực dân Pháp ở Việt Nam và tại các thuộc địa khác.
Vậy xin đồng chí Tổng Biên tập đáng kính cho tôi được nói rằng: Tôi là một học trò khiêm nhường của nhà văn vĩ đại Lev Tolstoy, có được không?
Thân ái gửi tới đồng chí và bạn đọc của đồng chí lời chào đoàn kết./.
