Ngày 31/7, tại phường Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Trung ương (NIMPE) tổ chức Hội nghị vận động chính sách bảo đảm bền vững chương trình phòng, chống, loại trừ sốt rét ở Việt Nam.
Hội nghị tập trung thảo luận về bối cảnh dịch tễ mới, thách thức trong giai đoạn chuyển giao và quyết tâm tiến tới mục tiêu Việt Nam được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công nhận loại trừ sốt rét vào năm 2030.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Đình Cảnh, Viện trưởng NIMPE khẳng định bảo vệ sức khỏe cho nhân dân, phòng bệnh cho nhân dân là chủ trương lớn, việc làm xuyên suốt của Đảng, Nhà nước ta. Và vai trò của ngành y tế rất quan trọng trong thực hiện chủ trương này. Do đó, ngành dịch tễ phải dùng tổng lực để phòng chống sốt rét, phải có kế hoạch dài hạn, nhân lực, vật tư và cơ chế phối hợp.
Theo báo cáo của NIMPE, tính đến hết 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã đạt được những kết quả khả quan trong phòng chống bệnh sốt rét. Cụ thể 26/34 tỉnh, thành phố được chính thức công nhận loại trừ sốt rét; số ca mắc sốt rét trên toàn quốc đã giảm tới 97,76% trong giai đoạn 2014-2024, đạt mức thấp kỷ lục là 246 ca vào năm 2025.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Ngô Đức Thắng, Trưởng khoa Dịch tễ NIMPE hiện Việt Nam đang đối mặt với “nguy cơ kép” trong phòng chống bệnh sốt rét với nguy cơ nội địa và ngoại lai. Trong những tháng đầu năm 2026, ca bệnh sốt rét đến từ bên ngoài chiếm đến 77%, với chủ yếu là người trở về từ các nước châu Phi. Bên cạnh đó, còn có tình trạng sốt rét kháng thuốc và muỗi truyền bệnh thay đổi tập tính cũng là những nguy cơ, rào cản trong phòng chống bệnh sốt rét. Kinh phí, nguồn viện trợ quốc tế dành cho phòng chống bệnh này cũng đang bị thu hẹp.
Để duy trì thành quả và tiến tới loại trừ sốt rét hoàn toàn vào năm 2030, nhu cầu kinh phí giai đoạn 2026-2030 là khoảng 3.658,5 tỷ đồng, với định hướng đầu tư sẽ tập trung vào việc duy trì hệ thống phòng chống sốt rét các cấp, tăng cường nghiên cứu đổi mới và đặc biệt là phòng ngừa sốt rét quay trở lại tại các vùng đã loại trừ. Bên cạnh đó, vai trò của chính quyền địa phương và y tế số được xem là giải pháp hỗ trợ hữu hiệu.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thúy Vân-đại diện WHO tại Việt Nam cho biết để được xác nhận loại trừ sốt rét, Việt Nam phải không có ca sốt rét nội địa trong ít nhất 36 tháng liên tiếp và cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, từ kế hoạch hành động quốc gia đến cơ sở dữ liệu chi tiết trong vòng 5-10 năm trước khi gửi yêu cầu chính thức cho WHO.
Các đại biểu dự hội nghị đã tập trung thảo luận các giải pháp để giữ được mục tiêu loại trừ hoàn toàn bệnh sốt rét tại Việt Nam vào năm 2030. Trong đó có các giải pháp như: can thiệp tại vùng sốt rét trọng điểm, ứng dụng kỹ thuật PCR trong phát hiện ca bệnh tiềm ẩn; điều trị dự phòng cho nhóm nguy cơ cao. Cũng như đề ra các giải pháp phòng ngừa sốt rét quay trở lại sau khi được công nhận loại trừ và định hướng bảo đảm nguồn lực tài chính cho công tác phòng, chống sốt rét sau khi nguồn tài trợ quốc tế kết thúc.
Hội nghị cũng ghi nhận các ý kiến đến từ các tỉnh: Đắk Lắk, Khánh Hòa, Quảng Trị với những kiến nghị liên quan hỗ trợ nhân lực, thuốc, sinh phẩm, trả kết quả xét nghiệm nhanh, thống nhất về chuyên môn, kỹ thuật…
