Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cà-phê Việt Nam đạt kỷ lục, 8,6 tỷ USD, tăng 52,5% so năm 2024. Đây cũng là năm đầu tiên chúng ta vượt mốc 8 tỷ USD. Mặc dù quy mô nhỏ, nhưng cà-phê Arabica đang có những bước chuyển mình đáng chú ý.
Vùng Arabica đặc biệt
Sau sáp nhập, Lâm Đồng trở thành tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước với hơn 24 nghìn km2. Mỗi năm tỉnh sản xuất trên 1 triệu tấn cà phê. 90% sản lượng xuất khẩu là cà phê Robusta. 10% còn lại là cà phê Arabica, chủ yếu trồng ở cao nguyên Lâm Viên.
Nếu chỉ xét về mặt diện tích, Sơn La dẫn đầu cả nước về diện tích trồng cà-phê Arabica, với khoảng 26 nghìn ha. Tuy nhiên cây Arabica ở Lâm Đồng, cụ thể hơn như Cầu Đất, phường Xuân Trường (Đà Lạt), lại có những điểm khác biệt. Vùng đất này nằm ở độ cao trung bình khoảng 1.500 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ luôn dao động từ khoảng 15 -20 ºC, rất hợp với loại cây trồng ưa mát và phát triển chậm như Arabica.
Chất thổ nhưỡng địa phương tạo cho Arabica Lâm Đồng vị chua thanh, hương hoa và trái cây khá rõ, khác biệt so nhiều vùng trồng Arabica khác trong khu vực. Tuy nhiên, để thực sự biến Arabica thành một cây trồng thế mạnh, còn nhiều việc phải làm. Theo đánh giá của chuyên gia, hương vị Arabica Việt Nam phần lớn nằm ở mức khá, chưa thực sự nổi bật so các vùng cà-phê nổi tiếng trên thế giới. Theo thang điểm của Viện Chất lượng Cà-phê, các hạt tốt nhất cũng chỉ đạt 85-86 điểm, trong khi cà-phê trên thế giới có thể vượt mốc 90 điểm. Tại các quốc gia như Ethiopia, độ cao trên 2.000 m giúp cây tích lũy dưỡng chất, tạo ra hương vị phức tạp hơn.
Bước ngoặt thúc đẩy cây Arabica Lâm Đồng
Ngày 10/10/2025, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã ban hành Quyết định số 636/QĐ-SHTT, cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý “Lâm Đồng” cho hai dòng cà-phê Arabica và Robusta, gồm cà-phê nhân, cà phê hạt rang và cà-phê bột. Quyết định này tiếp tục khẳng định giá trị và danh tiếng của cà-phê Arabica Lâm Đồng.
Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã tại Lâm Đồng dần chuyển sang chế biến sâu cà-phê Arabica. Một số hình thức chế biến mới đang được ưu tiên, như rang xay ngay tại vùng nguyên liệu hay các phương pháp lên men tự nhiên. Thị trường tiêu thụ chủ yếu vẫn đến từ các quốc gia phương Tây. Khẩu vị của họ đối với hạt cà-phê đóng vai trò quyết định. Không ít doanh nghiệp đã có những hướng đi bài bản nhằm tìm hiểu cũng như nắm bắt khẩu vị của thị trường quan trọng này.
Cuối năm 2025, thị trường cà-phê thế giới chứng kiến tình trạng thiếu hụt nguồn cung do mất mùa tại một số quốc gia xuất khẩu lớn. Tình hình khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp trong khi lượng cà-phê tiêu thì gần như không thay đổi. Thêm vào đó các tiêu chuẩn quốc tế như EUDR (quy định chống phá rừng của EU) dần xiết chặt. Chính những thay đổi này lại mở ra cơ hội cho Arabica Lâm Đồng. Tuy diện tích còn nhỏ nhưng lại ổn định, vùng trồng tập trung và dễ truy xuất nguồn gốc. Bà Lê Hoàng Diệp Thảo, CEO TNI King Coffe, cho rằng điểm khác biệt lớn nhất của Lâm Đồng nằm ở hệ sinh thái giống cà-phê đa dạng hiếm có từ Robusta, Arabica đến Catimor, Bourbon, Cherry. Đặc biệt, Arabica Cầu Đất (Đà Lạt), theo bà đánh giá “thuộc nhóm ngon nhất thế giới".
Những lợi thế tự nhiên cùng với định hướng phát triển phù hợp hoàn toàn có thể giúp Arabica trở thành một hướng đi quan trọng của cà-phê Lâm Đồng trong thời gian tới. Thậm chí, Arabica Lâm Đồng có thể trở thành một mắt xích đáng chú ý trong chuỗi giá trị cà-phê toàn cầu.
Trên thị trường, Arabica luôn có giá trị cao hơn Robusta từ 1,5 - 2 lần. Trong giai đoạn 2024-2025, có những thời điểm giá Arabica xuất khẩu lên đến hơn 6.000 USD/tấn.
