Trong ánh hào quang lần thứ ba liên tiếp đoạt Cúp và niềm vui của người hâm mộ nước nhà, bóng chuyền nữ Việt Nam một lần nữa chứng minh họ đang là đội mạnh nhất ở nhóm hai của châu Á, đồng thời mang lại kỳ vọng về tương lai vươn tầm ở một đẳng cấp cao hơn của châu lục.
Chiến thắng của bóng chuyền nước ta trước Philippines là một màn trình diễn ấn tượng về tổ chức, chiến thuật và tâm lý thi đấu. Các học trò của huấn luyện viên Nguyễn Tuấn Kiệt vào trận với sự tự tin và bản lĩnh, kiểm soát hoàn toàn thế trận qua ba séc đấu với tỷ số cách biệt 3-0.
Đội trưởng Thanh Thúy nổi bật, góp mặt ở mọi điểm nóng, từ tấn công đến phòng thủ, từ khích lệ tinh thần đồng đội cho đến là chốt chặn vững chắc trước mọi ý đồ phản công đối thủ và danh hiệu chủ công xuất sắc nhất tại giải là hoàn toàn xứng đáng.
Những đồng đội như cây đối chuyền xuất sắc và vận động viên xuất sắc nhất giải Bích Tuyền hay libero xuất sắc Khánh Đang… cũng cho thấy sự ổn định và tiến bộ rõ rệt.
Tập thể này đã trưởng thành, ăn ý và dày dạn hơn rất nhiều so với chính họ hai năm trước khi lần đầu vô địch AVC Cup tại Indonesia. Họ biết cách chơi theo thế trận, biết điều tiết cảm xúc, và quan trọng hơn biết khi nào cần bứt phá để dập tắt hy vọng của đối thủ.
Tuy nhiên, chức vô địch chưa nói lên tất cả. Các đối thủ mà Việt Nam phải đối mặt ở AVC Cup lần này, từ Australia, Hồng Công và Đài Loan (Trung Quốc), Kazakhstan hay Philippines đều là những đội chưa từng góp mặt ở tốp đầu châu Á, bị xếp vào nhóm dưới hoặc trung bình trong hệ thống của Liên đoàn Bóng chuyền châu Á (AVC).
Nói cách khác, Việt Nam đã chiến thắng thuyết phục nhưng là trong một sân chơi mà họ được đánh giá cao hơn hẳn các đội còn lại. Vì thế, thành công của đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam cũng đặt ra nhiều vấn đề, nhiều câu hỏi phía trước: Liệu chúng ta đã đủ mạnh để “ngang cơ” và thắng được tuyển nữ Thái Lan? Việc đánh bại những đối thủ yếu hơn có thật sự giúp đội tuyển nữ Việt Nam rút ngắn được khoảng cách với đội bóng từng nhiều năm thống trị Đông Nam Á?
Đặt trong bối cảnh hướng tới SEA Games 33 sắp tới, vấn đề trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Đội tuyển nữ Thái Lan - đối thủ số 1 của đội tuyển nữ Việt Nam suốt 30 năm qua vẫn đang ở một đẳng cấp khác. Thái Lan hiện thi đấu tại Volleyball Nations League (VNL) - giải đấu uy tín nhất của Liên đoàn Bóng chuyền thế giới (FIVB), nơi quy tụ những tên tuổi hàng đầu như Mỹ, Brazil, Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ.
Vừa qua, Thái Lan đã có chiến thắng thuyết phục 3-1 trước Pháp sau ba trận thua liên tiếp các đối thủ mạnh như Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Ba Lan. Ngay cả trong những thất bại, đội hình của họ vẫn thể hiện khả năng tổ chức lối chơi hiện đại, tốc độ tấn công nhanh và tâm lý vững vàng khi thi đấu xa nhà.
Điểm đáng nói là đội tuyển nữ Thái Lan không chỉ hơn Việt Nam ở trình độ kỹ thuật. Họ hơn cả ở hệ sinh thái bóng chuyền: Từ giải vô địch quốc gia chất lượng cao, hệ thống đào tạo trẻ đồng bộ, tới chiến lược xuất ngoại bài bản của các vận động viên trụ cột. Những cái tên như: Ajcharaporn Kongyot, Chatchu-on Moksri, Thatdao Nuekjang, Pimpichaya Kokram hay Pornpun Guedpard… không chỉ là ngôi sao khu vực mà đều từng thi đấu tại nhiều nước.
Họ tích lũy kinh nghiệm từ những giải đấu hàng đầu - điều mà hầu hết các tuyển thủ bóng chuyền nữ Việt Nam hiện nay chưa từng trải qua. Do đó, để biến ánh vàng AVC Cup thành vàng SEA Games 33, đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam cần được cọ xát nhiều hơn.
Họ cần trải qua “áp lực thực chiến” từ các đối thủ mạnh hơn mình. Những trận đấu với Philippines hay Kazakhstan - dù có thắng bao nhiêu vẫn không thể mô phỏng được cường độ, sức ép và sự đa dạng chiến thuật mà Thái Lan sẽ đem đến nếu chúng ta gặp lại họ tại SEA Games sắp tới ở Bangkok.
Các cô gái của chúng ta cần được thi đấu nhiều hơn với những đội như Nhật Bản, Hàn Quốc hay thậm chí là các câu lạc bộ mạnh của châu Âu để học cách thích nghi bóng chuyền tốc độ cao, tầm chắn vượt trội và khả năng đọc trận đấu phức tạp.
Đội tuyển nữ Việt Nam cần những chuyến tập huấn dài ngày hơn, ở môi trường có cường độ cao, và tốt nhất nên đưa cả đội hình chính ra quốc tế thay vì chỉ có một vài cá nhân xuất ngoại như vừa qua. Học hỏi phải đi cùng áp lực thực tế và áp lực thực tế chỉ đến khi được cọ xát với những đối thủ đủ mạnh để buộc ta mắc sai lầm rồi từ đó sửa sai và hoàn thiện.
Đội tuyển nữ bóng chuyền Việt Nam đã có có một đêm Đông Anh rực sáng chiến thắng, nhưng từ đó tới Bangkok sẽ còn đó một hành trình dài và nhiều thử thách.
Nếu không thay đổi tư duy và chiến lược, chúng ta có thể lại chỉ có Huy chương bạc lần thứ 12 liên tiếp và tiếp tục nuối tiếc trong ánh hào quang của một kỳ SEA Games chưa trọn vẹn.
Chỉ khi đánh bại được đối thủ mạnh như Thái Lan để vươn lên ngôi đầu Đông Nam Á thì mới có thể gọi đó là đỉnh cao. Với bóng chuyền nữ Việt Nam lúc này, đỉnh cao đó chưa phải là AVC Cup, mà là Bangkok vào tháng 12 tới, nơi đội chủ nhà đã 14 lần liên tiếp giành ngôi vô địch kể từ năm 1995.
