Dự án nâng cấp, mở rộng Đường tỉnh 923 là một trong những tuyến đường huyết mạch kết nối Quốc lộ 91 (phường Phước Thới) với đường Nguyễn Văn Cừ (xã Phong Điền). Dự án được đầu tư từ nguồn ngân sách Trung ương và địa phương, được thành phố Cần Thơ phê duyệt năm 2021 và khởi công năm 2022 để thay thế tuyến đường cũ nhỏ hẹp, xuống cấp.
Tuy nhiên, sau hơn bốn năm khởi công, công trình mới đạt hơn 27% khối lượng thi công. Công trình chậm tiến độ, kéo dài trong khi tuyến đường nhỏ hẹp, xuống cấp, đi lại khó khăn, tiềm ẩn tai nạn giao thông khiến người dân bức xúc. Bà Phan Thị Cứ ở xã Phong Điền, có nhà trên tuyến đường này cho biết: “Người dân vui mừng khi được Nhà nước đầu tư mở rộng đường, nhưng việc làm đường kéo dài nhiều năm chưa xong. Hiện tại, tuyến đường xuống cấp, xuất hiện nhiều ổ gà, ổ voi, trời nắng thì bụi mịt mù, mưa thì sình lầy khiến phương tiện đi lại khó khăn. Tôi mong, Nhà nước sớm hoàn thành tuyến đường để người dân, các em học sinh đi lại thuận tiện vào năm học mới”.
Trên tuyến này có bảy cây cầu, hiện đơn vị thi công mới xây dựng hai cây cầu (mới xong phần mố cầu) rồi dừng trong thời gian dài do không có mặt bằng. Ông Lê Tấn Hùng, tài xế xe tải chở hàng thường xuyên đi trên tuyến đường, lo lắng: “Các cầu trên tuyến nhỏ hẹp, xuống cấp, xe tải muốn qua phải dừng lại chờ xe khác đi trước, cho nên mất nhiều thời gian. Việc chờ đợi khiến người dân, doanh nghiệp tăng thêm chi phí vận tải hàng hóa từ 5-10%”.
Theo Sở Xây dựng thành phố (chủ đầu tư), nguyên nhân chính dẫn đến việc chậm tiến độ kéo dài do công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư gặp nhiều vướng mắc. Dự án khi phê duyệt (năm 2021) chỉ được bố trí vốn khoảng 40% số nhu cầu giải phóng mặt bằng; do nhiều thay đổi về Luật Đất đai, sáp nhập địa giới hành chính khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp cho nên việc giải phóng mặt bằng chậm, dẫn đến chi phí bồi thường tăng hơn ba lần.
Đến tháng 4/2024, tổng kinh phí khái toán cho công tác giải phóng mặt bằng lên tới hơn 670 tỷ đồng, tăng hơn 464 tỷ đồng so với hơn 206 tỷ đồng được bố trí ban đầu. Từ cuối tháng 12/2023, dự án hết kinh phí chi trả, buộc phải tạm dừng chi trả bồi thường. Đến tháng 12/2024, Ủy ban nhân dân thành phố mới ban hành quyết định phê duyệt điều chỉnh dự án, nâng tổng mức đầu tư lên hơn 1.035 tỷ đồng (trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chiếm hơn 670 tỷ đồng). Việc tạm dừng chi trả kéo dài tới 14 tháng (từ cuối năm 2023 đến quý I/2025) làm gián đoạn tiến độ thu hồi đất và ảnh hưởng đồng thuận của người dân.
Nhờ có đủ vốn, đến nay, công tác giải phóng mặt bằng có chuyển biến. Dự án đã hoàn thành kiểm kê 1.471/1.471 trường hợp (xã Phong Điền 750 hộ, phường Phước Thới 721 hộ); đã duyệt 1.147 trường hợp (đạt 77,97%) với kinh phí khoảng 423,8 tỷ đồng và chi trả 394,2 tỷ đồng cho 1.085 hộ, đạt tỷ lệ bàn giao mặt bằng hơn 73%.
Dù tỷ lệ giải phóng mặt bằng khá cao nhưng mặt bằng giao cho nhà thầu bị cắt khúc, thiếu tính liên tục cho nên dự án vẫn gặp khó trong triển khai thi công đồng loạt, ảnh hưởng đến tiến độ. Dự án có khoảng 82 trường hợp cần tái định cư (tương đương 94 nền), nhưng quỹ đất tái định cư tại xã Phong Điền chưa đáp ứng kịp thời, giá đất cụ thể ban hành chậm trong quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh đó, các nhà thầu còn gặp nhiều khó khăn khác: Tình trạng khan hiếm và tăng giá nguồn vật liệu cát, đá phục vụ thi công nền đường; khó khăn trong di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật (điện trung thế, cáp quang); vướng mắc khi di chuyển thiết bị chuyên dụng thi công cọc khoan nhồi, cọc xi-măng đất.
Dù thời gian thực hiện dự án được gia hạn đến ngày 31/12/2026, nhưng với khối lượng thi công dở dang còn lớn, nguy cơ trễ hẹn vẫn hiện hữu nếu không có giải pháp đột phá. Ông Nguyễn Hoàng Tùng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố cho biết: “Để bảo đảm tiến độ công trình, sở chủ động phối hợp các địa phương nơi có dự án đi qua, tập trung hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn tuyến trong năm 2026 và thi công bảo đảm tiến độ dự án theo kế hoạch. Sở đã có văn bản đề nghị các đơn vị cung cấp cát, đá nhằm hỗ trợ nhà thầu trong giai đoạn nguồn vật liệu xây dựng khan hiếm, giá tăng cao như hiện nay để việc thi công không gián đoạn”.
Sở Xây dựng kiến nghị Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo các xã, phường rà soát và tập trung xử lý dứt điểm các trường hợp chưa chi trả, ưu tiên giải quyết ngay quỹ đất tái định cư cho khoảng 82 trường hợp (94 nền) tại xã Phong Điền để vận động người dân bàn giao mặt bằng. Các cấp, ngành cần hỗ trợ chủ đầu tư vận động giải quyết dứt điểm vướng mắc tại Km2+630, đoạn từ cầu Mật Cật đến cầu Đội Ngãi và đoạn từ Km3+080 đến cầu Xẻo Tre để có mặt bằng toàn tuyến; xử lý kiên quyết theo quy định pháp luật với các trường hợp cố tình không bàn giao dù đã được giải quyết đầy đủ chính sách. Lãnh đạo thành phố cần quyết liệt chỉ đạo các đơn vị điện lực, viễn thông khẩn trương di dời công trình kỹ thuật. Cùng với đó, yêu cầu nhà thầu lập tiến độ chi tiết hằng tháng, tăng cường nhân lực, máy móc, thi công cuốn chiếu ngay khi có mặt bằng để công trình hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng.
