Bắt nhịp, thích ứng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, truyền thông đa phương tiện

Chiều nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận, cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo; về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng; dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về những cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai các dự án lớn tại địa bàn Thủ đô.

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho ý kiến về điều chỉnh giảm dự toán chi sự nghiệp kinh tế năm 2025 đã giao cho Bộ Xây dựng để bổ sung có mục tiêu cho Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nhằm khắc phục hậu quả thiên tai trong lĩnh vực đường bộ (lần 2); cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt áp dụng cho dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam...

Rà soát chính sách phát triển báo chí, bảo đảm nguồn lực thực hiện

Một trong những điểm nhấn của phiên họp là việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi). Đây là lần sửa đổi toàn diện nhất của luật này kể từ khi được ban hành cách đây hơn một thập kỷ, nhằm thích ứng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và truyền thông đa phương tiện.

Cho ý kiến việc tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Báo chí (sửa đổi), Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các chính sách phát triển báo chí, bảo đảm nguồn lực thực hiện, nhất là cơ chế tài chính hỗ trợ cho báo chí thực hiện nhiệm vụ công ích và các nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, đầu tư hạ tầng, ưu đãi thuế để bảo đảm tính khả thi.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh, dự thảo Luật lần này đã tiếp thu nhiều ý kiến từ các đại biểu Quốc hội, chuyên gia và cơ quan báo chí. Một số điểm mới quan trọng được đề cập như việc điều chỉnh tên gọi các loại hình báo chí, cụ thể “báo nói, báo hình” được thay thế bằng “phát thanh, truyền hình” để bảo đảm tính pháp lý và cập nhật theo thực tiễn.

Đặc biệt, dự thảo Luật lần này lần đầu tiên đưa ra quy định về hoạt động báo chí trên không gian mạng, coi đây là một loại hình báo chí chính thức, được quản lý như các loại hình truyền thống.

Cho biết tại Kỳ họp thứ 10, lần đầu tiên Quốc hội sẽ ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo (AI), có nội dung liên quan đến dự án Luật Báo chí (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội đề nghị, các cơ quan phải rà soát kỹ lưỡng, toàn diện dự thảo Luật với các luật hiện hành cũng như dự án Luật đang được sửa đổi, bổ sung có liên quan, để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong các quy định liên quan báo chí, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, an ninh thông tin, quảng cáo và sở hữu trí tuệ.

Tham gia phát biểu ý kiến về những nội dung lớn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: Luật Báo chí (sửa đổi) cần bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật, đồng thời quan tâm các vấn đề như quyền tác giả, quyền liên quan, bảo vệ an toàn tác nghiệp của nhà báo, và cơ chế quản lý đối với cộng tác viên.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế cho các cơ quan báo chí, trong đó mức thuế suất ưu đãi 10% sẽ được áp dụng thống nhất cho tất cả loại hình báo chí, thay vì chỉ áp dụng cho báo in như trước đây.

Những vấn đề cần làm rõ, chỉnh lý trong các dự luật về giáo dục

Cũng trong phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội dành thời gian cho ý kiến về 5 dự thảo văn bản quan trọng trong lĩnh vực giáo dục, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục đại học (sửa đổi); Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi); Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế đặc thù về một số chủ trương, chính sách trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; và Nghị quyết về Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035.

Chính phủ cho biết đã tiếp thu nhiều ý kiến đại biểu liên quan đến việc công nhận các chương trình đào tạo sau đại học trong lĩnh vực y tế như chuyên khoa I, chuyên khoa II, bác sĩ nội trú.

Dự thảo luật đã bổ sung quy định: Chương trình đào tạo chuyên sâu đặc thù sau đại học thuộc lĩnh vực sức khỏe cấp văn bằng bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa do Bộ Y tế quản lý.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến vẫn còn băn khoăn về mô hình đại học vùng là mô hình đang được triển khai thí điểm tại một số địa phương. Theo Chính phủ, mô hình này nhằm thúc đẩy liên kết vùng, tập hợp nguồn lực và hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mô hình này còn nhiều bất cập về tổ chức và vận hành; do đó, dự thảo Luật được thiết kế theo hướng tăng cường sự thống nhất trong quản trị, phân rõ chức năng, nhiệm vụ và lộ trình tái cấu trúc bộ máy.

Về việc thực hiện một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027, nhiều đại biểu đề nghị cần làm rõ đây là sách bắt buộc hay sách chuẩn để lựa chọn, đồng thời quy định rõ chính sách miễn phí, tái sử dụng, thư viện sách giáo khoa dùng chung.

Trước ý kiến này, Chính phủ cho biết việc xác định ngay trong luật về phương thức biên soạn sách là chưa khả thi, do phương án cụ thể đang được cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã được giao xây dựng phương án triển khai một cách công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: giáo dục là lĩnh vực được cử tri và nhân dân đặc biệt quan tâm. Vì vậy, Chính phủ cần tiếp thu đầy đủ các ý kiến đại biểu, làm rõ các vấn đề trọng tâm liên quan tự chủ đại học và tài chính giáo dục; cơ sở vật chất, giáo viên và sách giáo khoa; chuyển đổi số và ứng dụng AI trong giáo dục; cơ chế đặc thù và mô hình tổ chức.

Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần có cơ chế phân bổ vốn linh hoạt, cho phép địa phương chủ động điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế, đúng tinh thần phân cấp, phân quyền.

Đối với chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo giai đoạn 2026-2035, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây chương trình quy mô lớn, nhằm hiện đại hóa, đưa nền giáo dục đào tạo của nước ta “cất cánh”, vươn xa theo kịp với một số nước như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc…

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, để phát triển giáo dục, cần ưu tư đầu tư chuyển đổi số; bảo đảm phân bổ vốn linh hoạt, cho phép các địa phương được chủ động điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế; đổi mới cơ chế phân bổ, quản lý vốn đúng theo tinh thần của Trung ương “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Quan tâm đến địa vị pháp lý của đại học vùng, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cho biết, trong quá trình thảo luận về dự án Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội đã phát biểu ý kiến về nội dung này nhưng chưa được tiếp thu trong dự thảo Luật.

Ngoài các nội dung về lập pháp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã xem xét việc điều chỉnh dự toán chi sự nghiệp kinh tế năm 2025 của Bộ Xây dựng để bổ sung cho các địa phương khắc phục hậu quả thiên tai trong lĩnh vực đường bộ.

Tuy nhiên, do đã vượt quá thời hạn điều chỉnh dự toán theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội không có thẩm quyền quyết định mà thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ 10.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh tính cấp bách của vấn đề, đồng thời yêu cầu Chính phủ rà soát kỹ lưỡng phương án điều chỉnh, bảo đảm tính chính xác của số liệu và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng giao Tổng Thư ký Quốc hội phối hợp các cơ quan liên quan thực hiện các thủ tục cần thiết để bổ sung nội dung này vào chương trình kỳ họp.