Nhận lời mời của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Thủ tướng Vương quốc Bỉ Bart De Wever, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Bỉ.

Chuyến thăm sẽ tạo bước chuyển chiến lược, củng cố tin cậy chính trị ở cấp cao nhất, nâng tầm quan hệ hợp tác, đồng thời mở ra những cơ hội hợp tác mới trong giai đoạn phát triển mới của mỗi bên, qua đó mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời đóng góp tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững ở hai khu vực và trên thế giới.

EU và Vương quốc Bỉ là những đối tác quan trọng trong chính sách đối ngoại, hội nhập quốc tế của Việt Nam. Chuyến thăm góp phần tăng cường quan hệ giữa cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các nhà lãnh đạo EU và Bỉ, phát huy cao độ vai trò ngoại giao nguyên thủ trong huy động, khai thác tối đa các nguồn lực phục vụ phát triển đất nước, trực tiếp đóng góp vào các mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây cũng là cơ hội để tăng cường hơn nữa tin cậy chính trị giữa Việt Nam và các đối tác, qua đó tạo cục diện đối ngoại thuận lợi trong kỷ nguyên phát triển mới, nâng cao vị thế của Việt Nam ở khu vực và thế giới.

Theo Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào thời điểm đặc biệt quan trọng trong quan hệ EU-Việt Nam. Trong hơn 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hai bên đã xây dựng mối quan hệ vững chắc, toàn diện và ngày càng sâu rộng, bao trùm hầu hết các lĩnh vực chính sách công.

Việt Nam và EU chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 28/11/1990. Năm 1996, EU mở Phái đoàn đại diện của Ủy ban châu Âu (EC) tại Hà Nội.

Tin cậy chính trị giữa hai bên không ngừng được tăng cường thông qua các trao đổi, tiếp xúc cấp cao. Ngày 29/1/2026, Việt Nam và EU nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện nhân dịp chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, đưa Việt Nam trở thành quốc gia Đông Nam Á đầu tiên có tầm mức quan hệ sâu sắc nhất với EU. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cũng là một trong những nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên đến thăm Việt Nam ngay sau khi Đại hội XIV của Đảng thành công tốt đẹp.

Việt Nam và EU có 4 hiệp định song phương có hiệu lực: Hiệp định khung Đối tác và Hợp tác toàn diện (PCA); Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA); Hiệp định Đối tác tự nguyện về thực thi lâm luật, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VPA/FLEGT); Hiệp định về thiết lập khuôn khổ Việt Nam tham gia các hoạt động quản lý khủng hoảng của EU (FPA).

Các cơ chế hợp tác, đối thoại giữa hai bên: Ủy ban Hỗn hợp Việt Nam-EU về triển khai PCA và 3 Tiểu ban trực thuộc (Chính trị; Phát triển bền vững; Quản trị tốt, Pháp quyền và Quyền con người); Ủy ban Thương mại thực thi EVFTA; Đối thoại Nhân quyền thường niên; Đối thoại Quốc phòng-An ninh; Cơ chế đối thoại giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện châu Âu.

Hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư là điểm sáng trong quan hệ Việt Nam-EU. Kim ngạch trao đổi thương mại hai chiều năm 2025 đạt hơn 73,81 tỷ USD, tăng 7,9% so với mức năm 2024. Trong 6 tháng đầu năm 2026, trao đổi thương mại hai chiều tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đạt 41,44 tỷ USD, tăng 16,3% so với cùng kỳ năm 2025.

EU là đối tác thương mại lớn thứ 4, thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 và thị trường nhập khẩu lớn thứ 6 của Việt Nam. Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của trong ASEAN và Top 10 nhà cung ứng hàng hóa cho thị trường của EU.

Việt Nam giữ vị trí tiên phong trong chính sách hợp tác của EU tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và là hình mẫu tích cực để các quốc gia khác tham khảo.

Về đầu tư, tổng FDI của EU tại Việt Nam đạt 38,4 tỷ USD (không tính đầu tư qua bên thứ 3). EU đứng thứ 6 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư vào Việt Nam. Việt Nam có 98 dự án đầu tư sang EU với tổng vốn 434,88 triệu USD.

Về hợp tác phát triển, EU là một trong những nhà cung cấp viện trợ lớn cho Việt Nam. Trong giai đoạn 2021-2024, EU cam kết viện trợ không hoàn lại cho Việt Nam 210 triệu euro, ưu tiên 3 lĩnh vực: Kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu; Doanh nghiệp có trách nhiệm và kỹ năng được nâng cao, tạo việc làm thỏa đáng; Tăng cường quản trị, nhà nước pháp quyền và cải cách thể chế. Năm 2025, EU tài trợ 74 triệu euro cho 2 dự án sử dụng vốn ODA gồm Chương trình Đào tạo nghề Việt Nam-EU và Chương trình Hỗ trợ ngành lâm nghiệp Việt Nam-EU.

EU ưu tiên thúc đẩy hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực phát triển xanh, bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu; đang triển khai một số dự án tại Việt Nam trong khuôn khổ Sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu. Tháng 12/2022, Việt Nam và Nhóm đối tác quốc tế (G7 và một số nước EU) thông qua Tuyên bố Chính trị thiết lập Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) với tổng vốn huy động 15,5 tỷ USD cho giai đoạn 3 đến 5 năm.

Hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là trụ cột hợp tác mới giữa Việt Nam với nhiều nước thành viên EU. Bộ Khoa học và Công nghệ là đầu mối Chương trình Horizon Europe giai đoạn 2022-2027. Năm 2025, Việt Nam và nhiều nước thành viên EU đã ký các văn kiện hợp tác trong lĩnh vực này như Thỏa thuận Đối tác chiến lược ngành về hợp tác Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo Việt Nam-Thụy Điển; Bản ghi nhớ về hợp tác chuyển đổi số và kinh tế số Việt Nam-Estonia, Hiệp định hợp tác về Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam-Pháp.

Hai bên đã thiết lập cơ chế Đối thoại Quốc phòng An ninh; đến nay đã tổ chức 4 lần họp. Trong khuôn khổ Hiệp định FPA, Việt Nam đang cử 3 sĩ quan tham gia Phái bộ Huấn luyện của EU tại Cộng hòa Trung Phi. Từ tháng 11/2020, EU đã cử 4 lượt sĩ quan đến làm việc tại Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam để hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn điều phối hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc.

Dù đã gặt hái nhiều thành tựu đáng tự hào, quan hệ Việt Nam-EU còn nhiều dư địa để phát triển. Hai bên đang tiếp tục nỗ lực triển khai hiệu quả hơn nữa các thỏa thuận, cam kết đã ký kết; phát huy thế mạnh của mỗi bên để tăng tính bổ trợ trong hợp tác, trong đó Việt Nam mong muốn tăng cường hơn nữa hợp tác với EU trong các lĩnh vực khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việt Nam cũng kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong việc làm cầu nối cho hợp tác giữa EU với ASEAN nói chung và từng thành viên ASEAN nói riêng.

Theo Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier, trong khuôn khổ chuyến thăm, EU sẽ tổ chức cuộc tọa đàm doanh nghiệp với sự tham gia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo cấp cao của các tập đoàn lớn của châu Âu. Tiếp đó là các cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban châu Âu và Chủ tịch Hội đồng châu Âu. Bên cạnh các hoạt động cấp cao, nhiều cuộc gặp song phương giữa các lãnh đạo, doanh nghiệp hai bên và các đối tác tương ứng tại Brussels cũng sẽ được tổ chức.

Chuyến thăm chính thức Vương quốc Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra tiếp theo chuyến thăm cấp Nhà nước của Nhà vua Philippe tới Việt Nam tháng 4/2025, và vào thời điểm quan hệ hai nước đang có nền tảng thuận lợi sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 8 năm triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược về nông nghiệp với sự tin cậy chính trị cao, hiểu biết và gắn kết ngày càng sâu sắc.

Việt Nam và Bỉ thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 22/3/1973. Hai bên duy trì thường xuyên trao đổi đoàn các cấp, triển khai hiệu quả nhiều cơ chế hợp tác song phương, phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn quốc tế, đa phương.

Chuyến thăm là cơ hội để hai bên tạo bước chuyển quan trọng về hợp tác trong các lĩnh vực Bỉ có thế mạnh và Việt Nam đang tập trung ưu tiên như khoa học-công nghệ, chip bán dẫn, năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo, logistics và cảng biển thông minh.

Tháng 10/2023, Hạ viện Bỉ đã thông qua Nghị quyết về hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam. Đây là lần đầu tiên một Nghị viện nước ngoài thông qua Nghị quyết này, qua đó góp phần thúc đẩy sự quan tâm của cộng đồng quốc tế và kêu gọi các nước hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam.

Về hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, đến hết năm 2025, Bỉ có 104 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư đạt hơn 1,1 tỷ USD. Kim ngạch trao đổi thương mại hai chiều trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 3 tỷ USD; năm 2025, đạt 4,36 tỷ USD.

Từ năm 1977 đến nay, Bỉ đã cho Việt Nam vay tín dụng ưu đãi và viện trợ không hoàn lại gần 300 triệu USD (trong đó viện trợ không hoàn lại chiếm khoảng 60%), tập trung vào các lĩnh vực quản lý nguồn nước, tăng cường thể chế, cải cách hành chính và giáo dục, nông nghiệp… Từ tháng 7/2018, Bỉ duy trì hợp tác thông qua gói tín dụng ưu đãi của Chính phủ Bỉ nhằm hỗ trợ xuất khẩu dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ và hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Công ty đầu tư tài chính Bỉ cho các nước đang phát triển.

Hai bên đã thiết lập khuôn khổ Đối tác chiến lược về nông nghiệp vào tháng 10/2018. Hiện nay, hai bên đang triển khai nhiều chương trình hợp tác kỹ thuật giữa các trường, viện nghiên cứu nông nghiệp; phát triển hệ thống hậu cần đường thủy phục vụ xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang châu Âu; công nghệ khử mặn, kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh; thúc đẩy triển khai chuỗi logistics lạnh thông minh, hợp tác phát triển ngành cacao, an toàn thực phẩm…

Về hợp tác khoa học-kỹ thuật, hai nước đã ký Hiệp định Hợp tác khoa học và công nghệ vào tháng 9/2002; tổ chức 6 kỳ họp Ủy ban hỗn hợp về hợp tác khoa học công nghệ để triển khai các dự án nghiên cứu chung trong các lĩnh vực môi trường, ứng dụng hệ thống thông tin và viễn thám, công nghệ sinh học, nông nghiệp, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, chế phẩm y học, đa dạng sinh học, nuôi trồng thủy sản bền vững.

Từ năm 2003, Chính phủ Bỉ cấp trung bình 40 suất/năm học bổng đào tạo sau đại học cho sinh viên Việt Nam trong các lĩnh vực cầu cảng, môi trường, du lịch… Hằng năm, Bỉ viện trợ khoảng 2 triệu euro cho lĩnh vực giáo dục-đào tạo thông qua các chương trình hợp tác giữa các trường đại học và viện nghiên cứu. Ngoài ra, nhiều dự án về ngôn ngữ, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực… được thực hiện trong khuôn khổ hợp tác với các chính quyền Vùng và Cộng đồng. Ngoài các chương trình hợp tác cấp Chính phủ, một số chương trình hợp tác giữa các trường đại học Việt Nam và Bỉ vẫn được triển khai trong khuôn khổ các hoạt động hợp tác liên đại học.

Giao lưu văn hóa, trao đổi các đoàn nghệ thuật, tổ chức triển lãm, tuần lễ phim được tổ chức thường xuyên tại cả Việt Nam và Bỉ cũng như tại các Vùng và địa phương của Bỉ. Vì đặc thù văn hóa của Bỉ, các hoạt động văn hóa giữa Việt Nam và Bỉ rất đa dạng về hình thức, tùy theo ngôn ngữ tại nơi triển khai.

Về hợp tác quốc phòng-an ninh, hai nước có hợp tác trên các lĩnh vực như xử lý bom mìn, quân y, khoa học kỹ thuật quân sự, trao đổi và đào tạo học viên quân sự. Hai bên đã ký Thỏa thuận khung hợp tác giữa hai Bộ Quốc phòng vào năm 2003. Trong lĩnh vực an ninh, hai bên đã ký Bản ghi nhớ giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Bỉ về các vấn đề di cư và Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực Cảnh sát giữa Bộ Công an Việt Nam và Cảnh sát Liên bang Bỉ. 

Hai nước cũng ký Hiệp định Hợp tác hữu nghị giữa Bộ Giao thông vận tải Việt Nam và Bộ Giao thông Công chính Vùng Flanders và triển khai nhiều hợp tác, hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ quan liên quan của Việt Nam, tập trung vào lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa.

Cộng đồng người Việt Nam tại Bỉ có khoảng 13.000 người.

Sau hơn nửa thế kỷ phát triển quan hệ, đã đến lúc hai bên có nhu cầu khai phá những lĩnh vực hợp tác mới, trong đó khoa học-công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là lĩnh vực mà Bỉ có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu lớn. Hợp tác về logistics, cảng biển, phát triển các cơ sở hạ tầng chiến lược cũng là lĩnh vực hứa hẹn nhiều tiềm năng hợp tác và có thể tạo hiệu ứng lan tỏa rộng rãi cho sự phát triển của cả hai nước.

Chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Bỉ khẳng định tầm quan trọng của EU và Bỉ trong tổng thể chính sách đối ngoại và hội nhập quốc tế của Việt Nam. Chuyến thăm góp phần củng cố tin cậy chính trị, làm sâu sắc hơn nữa quan hệ giữa Việt Nam với hai đối tác, chuyển hóa các cam kết cấp cao đã có thành những hành động thiết thực, cụ thể, tạo tiền đề để đưa quan hệ giữa Việt Nam với EU và Bỉ bước sang một giai đoạn phát triển mới cao hơn.