Tình trạng ô nhiễm tồi tệ ở Pakistan
Pakistan đang đối mặt cuộc khủng hoảng ô nhiễm không khí nghiêm trọng, với hàng chục triệu người phải chịu đựng mức độ ô nhiễm độc hại với khói bụi dày đặc tồi tệ nhất trong nhiều năm qua. Mức độ ô nhiễm không khí tại một số khu vực ở Pakistan cao gấp 20 lần mức an toàn so khuyến nghị của WHO. Lahore, thành phố lớn thứ hai của Pakistan với 14 triệu dân, bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khi người dân hít thở bầu không khí ô nhiễm với nồng độ bụi mịn PM2.5 liên tục ở mức cao trong suốt 6 tháng. Các thành phố lớn như Karachi và Thủ đô Islamabad cũng đã trải qua 120 ngày ô nhiễm độc hại tương tự.
Các chuyên gia cho biết, nguyên nhân chính gây ra tình trạng ô nhiễm là khí thải từ các nhà máy và hoạt động giao thông. Tình hình trở nên tồi tệ hơn vào mùa đông, khi nông dân đốt rơm rạ và nhiệt độ lạnh hơn cùng gió thổi chậm giữ lại các chất ô nhiễm. Sương mù dày đặc nghiêm trọng dẫn đến việc chính quyền phải đóng cửa các trường học ở tỉnh Punjab, trong đó có thủ phủ Lahore. Theo một cuộc thăm dò của Ipsos hồi tháng 11 năm ngoái, 80% người Pakistan cho biết, họ bị ảnh hưởng bởi sương mù. Sương mù có tác động đáng kể đến sức khỏe, gây ra các vấn đề về hô hấp, đau họng và kích ứng mắt. Tiếp xúc lâu dài có thể dẫn đến các tình trạng nghiêm trọng hơn như đột quỵ, bệnh tim và ung thư phổi, nhất là trẻ em do hệ thống miễn dịch yếu hơn.
Nhằm ứng phó tình hình trên, chính quyền tỉnh Punjab đã tăng số lượng thiết bị giám sát chất lượng không khí, đồng thời trợ cấp cho nông dân để ngăn chặn việc đốt rơm rạ. Chính quyền cũng cam kết sẽ tăng cường thực thi các quy định về khí thải đối với hàng chục nghìn nhà máy và hơn 8.000 lò gạch - một nguồn phát thải carbon chính. Chính phủ Pakistan cũng đã thực thi các biện pháp mạnh mẽ nhằm mang lại kết quả ngay lập tức, như giảm khí thải từ phương tiện giao thông và chuyển sang nhiên liệu sạch hơn. Chính phủ cũng đã cam kết tăng thị phần xe điện trong doanh số bán ô-tô mới vào năm 2030, song với tỷ lệ nghèo đói 40% và cơ sở hạ tầng hạn chế, những nỗ lực này đang diễn ra khá chậm chạp.
Ô nhiễm đáng báo động trên toàn cầu
Theo số liệu của WHO, ô nhiễm không khí là mối đe dọa môi trường lớn nhất đối với sức khỏe con người, khiến khoảng 7 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Theo cảnh báo của các chuyên gia, biến đổi khí hậu đang góp phần làm gia tăng ô nhiễm không khí trên toàn cầu. Nhiệt độ cao hơn dẫn đến các đợt cháy rừng nghiêm trọng và kéo dài hơn, đặc biệt ở Đông Nam Á và Nam Mỹ. Những vụ cháy rừng làm gia tăng đáng kể nồng độ bụi mịn PM2.5 trong không khí, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Chuyên gia tại Liên minh Toàn cầu về khí hậu và sức khỏe, bà Shweta Narayan cho biết, những khu vực có mức ô nhiễm nghiêm trọng nhất cũng là những nơi có lượng khí thải nhà kính cao do đốt than, dầu và khí đốt.
Công ty giám sát chất lượng không khí IQAir vừa công bố số liệu thu thập được cho thấy, chỉ có 7 quốc gia trên thế giới đáp ứng tiêu chuẩn về chất lượng không khí của WHO trong năm 2024, gồm các nước Australia, New Zealand, Bahamas, Barbados, Grenada, Estonia và Iceland. Trong khi đó, tình trạng ô nhiễm không khí tiếp tục diễn biến phức tạp ở nhiều nơi trên thế giới. Chad được ghi nhận là quốc gia ô nhiễm nhất năm 2024 với mức độ khói bụi trung bình cao gấp 15 lần so khuyến nghị của WHO. Cụ thể, mức trung bình bụi mịn PM2.5 tại Chad đạt 91,8 microgram/m³, trong khi ngưỡng an toàn do WHO khuyến nghị là 5 microgram/m³.
Ngoài Chad, có 4 quốc gia khác có mức độ ô nhiễm nghiêm trọng nhất thế giới là Bangladesh, Pakistan, CHDC Congo và Ấn Độ. Ấn Độ tuy xếp thứ 5 trong danh sách các quốc gia ô nhiễm nhất nhưng lại có tới 12 địa phương nằm trong nhóm 20 thành phố ô nhiễm hàng đầu thế giới. Đặc biệt, Byrnihat - một thành phố thuộc vùng đông bắc Ấn Độ - ghi nhận mức PM2.5 trung bình lên tới 128 microgram/m³, cao hơn 25 lần mức khuyến nghị của WHO.
Nhiều quốc gia đang phát triển phụ thuộc vào hệ thống cảm biến giám sát chất lượng không khí được lắp đặt tại các đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ để theo dõi mức độ ô nhiễm. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Mỹ gần đây đã chấm dứt chương trình giám sát này do hạn chế ngân sách, đồng thời xóa dữ liệu của hơn 17 năm khỏi trang thông tin điện tử chính thức của Chính phủ Mỹ. Quyết định này gây lo ngại khi ít nhất 34 quốc gia có thể mất quyền tiếp cận dữ liệu ô nhiễm đáng tin cậy.
