Báo chí cách mạng cần giữ vững dòng thông tin chủ lưu trong kỷ nguyên số

Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026), đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã dành cho Báo Nhân Dân cuộc trao đổi về vai trò, sứ mệnh và định hướng phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và những biến đổi sâu sắc của hệ sinh thái truyền thông hiện đại.

"Mã định danh", bản sắc không thể đánh đổi

Phóng viên: Thưa đồng chí, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), mạng xã hội và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc hệ sinh thái truyền thông, đồng thời đặt ra nhiều thách thức về kiểm chứng thông tin, định hướng dư luận và củng cố niềm tin xã hội, những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam có ý nghĩa như thế nào trong việc giữ vững nền tảng tư tưởng, tăng cường sự đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh tinh thần của dân tộc hiện nay?

Đồng chí Trịnh Văn Quyết: Kỷ nguyên AI và mạng xã hội đang tạo ra cuộc cạnh tranh thông tin chưa từng có trong lịch sử báo chí. Khi thông tin thật-giả đan xen, tốc độ lan truyền nhiều khi vượt trước kiểm chứng, cảm xúc dễ lấn át lý trí, thì vai trò định hướng dư luận, củng cố đồng thuận xã hội của báo chí cách mạng càng trở nên đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là thách thức nghề nghiệp, mà là vấn đề bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và an ninh tư tưởng quốc gia.

Trong bối cảnh đó, những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam càng phải được khẳng định mạnh mẽ và kiên định hơn bao giờ hết. Tính Đảng, tính nhân dân, tính chân thật và tính chiến đấu chính là “mã định danh”, là bản sắc không thể đánh đổi của báo chí cách mạng. Cùng với đó, tính chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại phải trở thành nền tảng để báo chí giữ vững vai trò dẫn dắt trong môi trường truyền thông số.

Công nghệ quyết định tốc độ, nhưng niềm tin mới quyết định vị thế và sức mạnh của báo chí. Xã hội càng nhiều luồng thông tin thì càng cần một dòng thông tin chủ lưu chính xác, đáng tin cậy và có trách nhiệm. Báo chí cách mạng phải thật sự trở thành “hệ miễn dịch”, “sức đề kháng” thông tin của xã hội; chủ động đấu tranh, phản bác thông tin sai trái, thù địch; lan tỏa giá trị tích cực, trở thành điểm tựa niềm tin vững chắc của nhân dân và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước hùng cường.

- Mới đây, phát biểu tại Lễ kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Báo Nhân Dân phải là “vũ khí sắc bén”, “đơn vị xung kích”, “trạm cảm biến thông tin” và xứng đáng là “lá cờ đầu trong công tác tư tưởng của Đảng”. Theo đồng chí, khi cạnh tranh thông tin ngày càng quyết liệt trên không gian số, các cơ quan báo Đảng chủ lực cần đổi mới ra sao để giữ vững vai trò dẫn dắt dư luận, định hướng xã hội và kiến tạo niềm tin trong nhân dân?

Không gian số đang làm thay đổi căn bản cách hình thành dư luận xã hội và cấu trúc quyền lực thông tin. Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là sự ghi nhận đối với Báo Nhân Dân, mà còn đặt ra yêu cầu chiến lược, mệnh lệnh chính trị đối với tất cả các cơ quan báo Đảng chủ lực quốc gia hiện nay.

Muốn giữ vai trò dòng thông tin chủ lưu, các cơ quan báo chí chủ lực dứt khoát không thể làm báo theo cách cũ, phải có sự đột phá mạnh mẽ về tư duy phát triển, chuyển từ “cơ quan thông tin” sang “cơ quan dẫn dắt thông tin”. Báo chí hôm nay không dừng ở nhiệm vụ đưa tin, mà phải kiến tạo niềm tin, định hướng nhận thức xã hội và củng cố sự đồng thuận trong nhân dân. Báo chí cách mạng phải thật sự là “vũ khí sắc bén” trên mặt trận tư tưởng, là lực lượng xung kích trong chuyển đổi số và là “trạm cảm biến xã hội”, kịp thời nắm bắt hơi thở cuộc sống, tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, góp phần giữ vững chủ quyền thông tin quốc gia trên không gian mạng.

Tiếp tục tạo môi trường, cơ chế thuận lợi để báo chí phát triển

- Xin đồng chí cho biết định hướng của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương trong việc tiếp tục sắp xếp, quy hoạch hệ thống báo chí theo hướng “tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ người làm báo yên tâm cống hiến, phát huy năng lực, trách nhiệm xã hội và tinh thần dấn thân nghề nghiệp?

Việc tiếp tục sắp xếp, quy hoạch hệ thống báo chí theo hướng “tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả” là quan điểm nhất quán, mang tầm chiến lược, là yêu cầu tất yếu, khách quan trong bối cảnh mới. Tuy nhiên, tinh gọn không có nghĩa là cắt giảm cơ học hay thu hẹp vai trò, ảnh hưởng của báo chí. Sắp xếp phải thực chất, để hệ thống báo chí mạnh hơn, chuyên nghiệp hơn, hoạt động hiệu quả hơn và đủ sức thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Cùng với đó, sắp xếp báo chí phải đặt con người ở vị trí trung tâm. Đội ngũ người làm báo cần được tạo điều kiện để yên tâm cống hiến, phát huy năng lực chuyên môn, nuôi dưỡng tinh thần dấn thân, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và được làm nghề trong môi trường ổn định, chuyên nghiệp.

Chúng tôi cũng rất chia sẻ với những khó khăn của các cơ quan báo chí hiện nay, nhất là áp lực về nguồn thu và yêu cầu chuyển đổi số. Kinh tế báo chí không đơn thuần là câu chuyện tài chính, mà là điều kiện sống còn để các cơ quan báo chí giữ vững chất lượng nội dung, bản lĩnh nghề nghiệp và năng lực cạnh tranh. Đảng và Nhà nước đã, đang và sẽ tiếp tục tạo môi trường, cơ chế thuận lợi để báo chí phát triển đúng định hướng; tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và hỗ trợ phù hợp; đồng thời khuyến khích các cơ quan báo chí đa dạng hóa nguồn thu, đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao tính chủ động để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

- Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, truyền thông trên không gian mạng trong tình hình mới đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng và hình thành các tập đoàn báo chí, truyền thông chủ lực quốc gia có vị thế, tầm ảnh hưởng trong khu vực. Theo đồng chí, cần những điều kiện nền tảng và quyết sách mang tính đột phá nào để báo chí Việt Nam có thể xây dựng được những cơ quan truyền thông thật sự mạnh, có sức cạnh tranh và khả năng dẫn dắt trong kỷ nguyên số?

Muốn xây dựng được các cơ quan truyền thông chủ lực quốc gia thật sự mạnh trong kỷ nguyên số thì trước hết phải đột phá về tư duy phát triển và quản lý báo chí. Dứt khoát không thể vận hành báo chí theo mô hình truyền thống trong một môi trường truyền thông đã thay đổi căn bản.

Trong kỷ nguyên số, sức mạnh báo chí không còn được đo chủ yếu bằng quy mô tòa soạn, mà bằng năng lực công nghệ, dữ liệu, khả năng sáng tạo nội dung và mức độ gắn kết với công chúng. Vì vậy, các cơ quan báo chí chủ lực phải đi đầu trong chuyển đổi số, làm chủ công nghệ và các nền tảng phân phối hiện đại để nâng cao năng lực sản xuất, phân phối và cá nhân hóa nội dung.

Yếu tố quyết định vẫn là con người - đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy hiện đại, năng lực công nghệ và khả năng sáng tạo nội dung chất lượng cao trên môi trường đa nền tảng.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là con người - đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy hiện đại, năng lực công nghệ và khả năng sáng tạo nội dung chất lượng cao trên môi trường đa nền tảng. Báo chí phải đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức tiếp cận công chúng; chuyển từ cách làm báo truyền thống sang báo chí đa phương tiện để thích ứng với xu hướng tiếp nhận thông tin mới, đặc biệt là của thế hệ trẻ.

Cùng với đó, cần những quyết sách đủ mạnh để tạo xung lực mới cho báo chí phát triển, từ hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế tài chính đến xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh trên không gian mạng. Việc Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 05 đã thể hiện sâu sắc quan điểm, mục tiêu, tầm nhìn và hệ thống nhiệm vụ, giải pháp mang tầm chiến lược để thúc đẩy báo chí phát triển. Các cơ quan báo chí chủ lực quốc gia phải thật sự trở thành những trung tâm truyền thông đa nền tảng, đủ năng lực dẫn dắt dòng thông tin chủ lưu, giữ vững chủ quyền thông tin quốc gia và nâng cao vị thế báo chí cách mạng Việt Nam.

- Thời gian qua, tình trạng “báo hóa” tạp chí điện tử, xa rời tôn chỉ mục đích, chạy theo xu hướng giật gân, câu view, thương mại hóa nội dung và có dấu hiệu tư nhân hóa hoạt động báo chí gây nhiều bức xúc trong xã hội. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương sẽ có những giải pháp gì để chấn chỉnh, xử lý triệt để tình trạng này, qua đó giữ gìn kỷ cương và uy tín của báo chí cách mạng?

Thời gian qua, với sự vào cuộc quyết liệt của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, các cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan chủ quản báo chí, tình trạng “báo hóa” tạp chí, xa rời tôn chỉ mục đích, chạy theo giật gân, câu view, thương mại hóa nội dung và các biểu hiện “tư nhân hóa” báo chí đã từng bước được ngăn chặn, chấn chỉnh và đẩy lùi rõ rệt. Nhiều cơ quan báo chí vi phạm đã bị thanh tra, xử lý nghiêm.

Tuy nhiên, đây vẫn là vấn đề cần tiếp tục xử lý kiên quyết, thường xuyên và không có vùng cấm, không có ngoại lệ; bởi nếu không giữ được kỷ cương báo chí thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của báo chí cách mạng và sự lành mạnh của môi trường thông tin.

Tinh thần xuyên suốt là giữ vững kỷ cương, bản sắc và các giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng; kiên quyết chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn, xa rời tôn chỉ, mục đích, thương mại hóa… làm tổn hại uy tín báo chí. Đối với những cơ quan báo chí, tạp chí điện tử vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, không khắc phục được sai phạm, sẽ kiên quyết xử lý nghiêm, kể cả thu hồi giấy phép hoạt động; đồng thời, sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí theo hướng thực chất, hiệu quả; chỉ giữ lại những cơ quan báo chí thật sự cần thiết, hoạt động đúng tôn chỉ, có chất lượng và uy tín xã hội, để báo chí cách mạng Việt Nam thật sự trong sạch, vững mạnh, xứng đáng với niềm tin của Đảng và nhân dân.

- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

​