Băng tan chảy ồ ạt làm dịch chuyển trục Trái đất

Một nghiên cứu mới đã chỉ ra rằng, sự tan chảy ồ ạt của các sông băng do hiện tượng nóng lên toàn cầu đã làm nghiêng trục quay của Trái đất kể từ những năm 1990. Các nhà khoa học cho biết, điều này chứng tỏ tác động sâu sắc của con người lên hành tinh.

Sự tan chảy ồ ạt của các sông băng đã làm nghiêng vòng quay của Trái đất.
Sự tan chảy ồ ạt của các sông băng đã làm nghiêng vòng quay của Trái đất.

Cực bắc và cực nam là điểm mà trục quay giao nhau với bề mặt của Trái đất, nhưng chúng không cố định. Những thay đổi về cách phân bố khối lượng của Trái đất khiến trục, và do đó là các cực, chuyển động.

Trước đây, chỉ có các yếu tố tự nhiên như dòng hải lưu và sự đối lưu của đá nóng trong lòng đất sâu mới góp phần làm di chuyển vị trí của các cực. Nhưng nghiên cứu mới cho thấy, kể từ những năm 1990, hàng trăm tỷ tấn băng mỗi năm bị tan chảy vào các đại dương do khủng hoảng khí hậu đã khiến các cực dịch chuyển theo hướng mới.

Các nhà khoa học nhận thấy hướng dịch chuyển địa cực chuyển từ nam sang đông vào năm 1995 và tốc độ dịch chuyển trung bình từ năm 1995 đến năm 2020 nhanh hơn 17 lần so với từ năm 1981 đến năm 1995. Kể từ năm 1980, vị trí của các cực đã di chuyển trong khoảng 4 mét.

Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Shanshan Deng, Viện Khoa học địa lý và Nghiên cứu tài nguyên thiên nhiên, thuộc Viện Khoa học Trung Quốc dẫn đầu.

Dữ liệu về lực hấp dẫn từ vệ tinh Grace, được phóng vào năm 2002, đã được sử dụng để xem xét mối liên hệ giữa sự tan chảy của băng với các chuyển động của cực trong năm 2005 và 2012, cả hai nghiên cứu đều cho thấy cực chuyển động sau khi gia tăng băng tan. Nhưng nghiên cứu của Tiến sĩ Deng đã tạo ra một nền tảng mới bằng cách mở rộng mối liên hệ đến khoảng thời gian trước khi vệ tinh được phóng, và cho thấy các hoạt động của con người đã dịch chuyển các cực kể từ những năm 1990, tức gần ba thập kỷ trước.

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters cho thấy tổn thất do băng chiếm phần lớn sự dịch chuyển của cực, nhưng có khả năng là việc khai thác nước ngầm cũng góp phần vào sự dịch chuyển.

Nước ngầm được lưu trữ dưới đất nhưng sau khi được bơm lên để sử dụng trong sinh hoạt hoặc phục vụ nông nghiệp, phần lớn cuối cùng sẽ chảy ra biển, phân phối lại trọng lượng của nó trên khắp thế giới. Trong 50 năm qua, nhân loại đã lấy đi 18 nghìn tỷ tấn nước từ các hồ chứa sâu dưới lòng đất mà không có sự thay thế.

Nghiên cứu sinh sau tiến sĩ Vincent Humphrey, Đại học Zurich, Thụy Sĩ, người không tham gia vào nghiên cứu mới cho biết, điều này cho thấy các hoạt động của con người đã phân bổ lại lượng nước khổng lồ trên hành tinh. Nó lớn đến mức có thể thay đổi trục của Trái đất.

Tuy nhiên, ông cho biết, sự dịch chuyển của trục Trái đất không đủ lớn để ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, nó có thể thay đổi độ dài của một ngày, nhưng chỉ bằng mili giây.

Một số nhà khoa học cho rằng, với quy mô của tác động đáng kể của con người lên địa chất và hệ sinh thái của Trái đất, cần công bố một kỷ nguyên địa chất mới - kỷ nguyên Anthropocene. Kể từ giữa thế kỷ 20, đã có sự gia tăng rõ rệt của lượng khí thải carbon dioxide và mực nước biển dâng, sự tàn phá động vật hoang dã và sự biến đổi đất do canh tác, phá rừng và sự phát triển.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

Hôm nay, đới gió Đông Nam ẩm gây tình trạng mưa phùn, nồm ẩm và sương mù dày đặc cho khu vực Bắc Bộ vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung thời tiết cải thiện rõ rệt với nắng hửng về chiều, còn tại Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ, nắng nóng cục bộ bắt đầu xuất hiện trên diện rộng khi mùa khô bước vào giai đoạn cao điểm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.