Động lực mới xây dựng, phát triển văn hóa Thủ đô

Bài 1: Nền tảng pháp lý để gìn giữ văn hóa Thăng Long-Hà Nội

Chỉ ít ngày nữa, Luật Thủ đô (sửa đổi) chính thức có hiệu lực. Trong lần sửa đổi này, văn hóa là vấn đề hết sức quan trọng. Luật Thủ đô đã định vị những không gian văn hóa cần bảo tồn; đưa ra những định hướng xây dựng, phát triển văn hóa-con người Hà Nội. Đặc biệt, Luật Thủ đô có những quy định tạo “luồng xanh” cho phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô trong những năm tới.
Học sinh Thủ đô tham quan, tìm hiểu các hoạt động văn hóa truyền thống tại di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám.
Học sinh Thủ đô tham quan, tìm hiểu các hoạt động văn hóa truyền thống tại di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám.

Những chính sách về văn hóa của Luật Thủ đô năm 2024 gồm nhóm chính sách bảo vệ và nhóm chính sách về phát triển các giá trị văn hóa Thủ đô. Những chính sách mới sẽ giúp Hà Nội gìn giữ tốt hơn nữa truyền thống văn hóa nghìn năm của mình.

Luật Thủ đô năm 2024 là văn bản pháp lý quan trọng được ban hành nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng và phát triển Thủ đô, đặc biệt là các định hướng từ Nghị quyết số 15-NQ/TW về phương hướng phát triển Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. So với Luật Thủ đô năm 2012, Luật mới có cấu trúc toàn diện và đầy đủ hơn với 7 chương, 54 điều (tăng 3 chương và 32 điều), thể hiện tính đột phá trong các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho Thủ đô. Trong các quy định mới của Luật, điểm nổi bật là những chính sách về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch được quy định tại Điều 21. Những quy định này nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm hội tụ, kết tinh văn hóa của cả nước, đồng thời phát triển theo định hướng văn hiến-văn minh-hiện đại. Chính sách về văn hóa trong Luật Thủ đô có hai nhóm quan trọng, gồm nhóm chính sách về bảo vệ và nhóm chính sách về phát triển các giá trị văn hóa Thủ đô.

Cụ thể, nhóm chính sách về bảo vệ với những quy định đáng chú ý như Luật cho phép thành lập Quỹ bảo tồn khu vực nội đô lịch sử của Thủ đô; Luật quy định cụ thể việc tập trung nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị các khu vực trọng điểm như: khu Ba Đình - trung tâm chính trị của Thủ đô, khu vực hồ Hoàn Kiếm và hồ Tây - biểu tượng văn hóa của Hà Nội, các di tích lịch sử về Chủ tịch Hồ Chí Minh, các di sản được UNESCO công nhận như Di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Ngoài ra, Luật chú trọng bảo tồn các di tích cấp quốc gia, di tích cấp quốc gia đặc biệt, bảo vật quốc gia, các di sản văn hóa phi vật thể, phố cổ, làng cổ và làng nghề truyền thống.

Luật Thủ đô đề ra những chính sách ưu đãi đặc thù. Trong đó, Luật trao quyền cho Hội đồng nhân dân thành phố được quy định mức hỗ trợ cao hơn so với quy định hiện hành cho nhiều đối tượng, thí dụ như người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật; các nghệ nhân và người thực hành di sản văn hóa phi vật thể; vận động viên, huấn luyện viên tham gia đào tạo và huấn luyện tại các bộ môn thể thao thành tích cao. Đây chính là động lực quan trọng để Hà Nội gìn giữ kho báu tinh hoa văn hóa truyền thống được lưu giữ bởi các nghệ nhân; thu hút nguồn nhân lực, nhân tài từ các lĩnh vực văn hóa, thể thao khác.

Hà Nội là Thủ đô nghìn năm văn hiến, được mệnh danh là Thủ đô di sản. Những năm qua, công tác bảo tồn, xây dựng, phát huy giá trị văn hóa-con người Thủ đô luôn được thành phố chú trọng, đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh, nhận thức về phát huy văn hóa trong xây dựng, phát triển, bảo vệ Thủ đô đã luôn được lãnh đạo thành phố quan tâm trong suốt 70 năm qua, đặc biệt, trong 40 năm đổi mới, trải qua tám kỳ đại hội liên tiếp, Thành ủy luôn có chương trình về phát triển văn hóa và xây dựng con người Hà Nội bên cạnh chương trình về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị - điều đó chứng tỏ sự kiên trì, bền bỉ trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển về văn hóa, xây dựng con người Hà Nội trong nhiều nhiệm kỳ.

Trên thực tế, thành phố không chỉ bảo tồn, mà còn khai thác tốt nguồn tài nguyên phong phú từ 5.922 di tích, 1.793 di sản văn hóa phi vật thể. Tuy nhiên, những vướng mắc vẫn còn không ít. Điển hình như chính sách đãi ngộ nghệ nhân, chính sách thu hút nhân tài, chính sách sử dụng tài sản công trong lĩnh vực văn hóa… Luật Thủ đô (sửa đổi) đã mở “luồng xanh” để thành phố triển khai những hoạt động này có hiệu quả hơn. Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội Trương Minh Tiến đánh giá: “Luật Thủ đô (sửa đổi) là một trong những cơ sở pháp lý để thực hiện mục tiêu “cả nước vì Hà Nội, Hà Nội vì cả nước”. Những chính sách của Luật Thủ đô (sửa đổi) góp phần xây dựng văn hóa người Hà Nội hào hoa, thanh lịch, nghĩa tình, văn minh, tiêu biểu cho văn hóa con người Việt Nam; đưa văn hóa con người Hà Nội trở thành nguồn lực nội sinh để phát triển bền vững Thủ đô … Tôi cho rằng, Luật Thủ đô (sửa đổi) chính thức đi vào đời sống sẽ là cơ sở pháp lý để thành phố Hà Nội hiện thực hóa nhiều khát vọng, trong đó có mục tiêu xây dựng Hà Nội văn hiến-văn minh-hiện đại”.

(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

Hà Nội phấn đấu trở thành thành phố xanh, thông minh, đáng sống. (Ảnh ĐĂNG ANH)

Mở rộng không gian thể chế, tạo động lực phát triển Thủ đô

Luật Thủ đô năm 2026 mở ra không gian thể chế mới, trao cho Hà Nội thẩm quyền, công cụ, nguồn lực mạnh hơn để chủ động giải quyết những vấn đề của một đô thị đặc biệt. Những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội được thiết kế để tạo động lực phát triển, hướng tới xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại trong kỷ nguyên mới.

Thùy Dương hát tặng các bệnh nhi đang điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương nhân Ngày quốc tế thiếu nhi 1/6.

Tiếng hát sẻ chia yêu thương

Những năm qua, em Lê Phạm Thùy Dương, học sinh lớp 8E7, Trường trung học cơ sở Sơn Tây phân hiệu Phùng Hưng (Hà Nội) vừa nỗ lực học giỏi, vừa theo đuổi đam mê ca hát và giành nhiều giải thưởng. Với em, ca hát không chỉ là niềm yêu thích, mà còn là cách sẻ chia với những bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.

Người dân xem quy hoạch tại Bảo tàng Hà Nội (Ảnh BẢO LONG)

Xác lập lộ trình hiện thực hóa tầm nhìn 100 năm

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm mang ý nghĩa chiến lược, định hướng phát triển một đô thị “Văn hiến-Văn minh-Hiện đại-Hạnh phúc” với mục tiêu vươn tầm thế giới. Để thật sự trở thành bệ phóng cho phát triển, tầm nhìn và định hướng lớn, đồ án đã được cụ thể hóa với các tầng không gian, trung tâm, cực tăng trưởng.

Các em học sinh Trường trung học cơ sở Phan Bội Châu (phường Long Biên) bước vào năm học mới.

Năm học mới ở những ngôi trường mới

Năm học mới của hơn 2,3 triệu học sinh trên địa bàn Hà Nội đã chính thức bắt đầu với sự hiện diện của những không gian học tập mới, hiện đại và chuẩn hóa. Những ngôi trường mới sẽ góp phần mang đến cơ hội phát triển toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Những đốt dầm dọc chủ đầu tiên của cầu Trần Hưng Đạo được lắp đặt (Ảnh HUY HOÀNG)

Bảo đảm tiến độ xây dựng các cây cầu qua sông Hồng

Dù gặp nhiều khó khăn do biến động giá xăng dầu và nguồn cung vật liệu, nhưng đến nay, tiến độ xây bảy cây cầu bắc qua sông Hồng tại Hà Nội vẫn bảo đảm tiến độ. Thành phố đã xây dựng “đường găng” tiến độ, phấn đấu hoàn thành các dự án trong năm 2027.

Một cảnh trong chương trình nghệ thuật “Những lớp phù sa” của Trường cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.

Đưa khán giả trở lại với sân khấu

Dù có nhiều nhà hát và hệ thống thiết chế tương đối hiện đại, nhưng sân khấu Thủ đô lâu nay vẫn “lép vế” so với các loại hình nghệ thuật biểu diễn khác. Với sự chỉ đạo sát sao của thành phố trong khai thác sân khấu để phát triển công nghiệp văn hóa, gần đây, sân khấu Thủ đô đang có sự thay đổi rõ nét, từng bước thu hút khán giả.

Phá dỡ công trình vi phạm tại khu vực rừng phòng hộ hồ Đồng Đò, xã Kim Anh.

Kiên quyết xử lý vi phạm tại hồ Đồng Đò

Với diện tích mặt nước rộng gần 60 ha, chung quanh là rừng cây xanh mát, hồ Đồng Đò, xã Kim Anh, Thành phố Hà Nội có lợi thế phát triển thành địa điểm du lịch sinh thái hấp dẫn. Tuy nhiên, do công tác quản lý còn hạn chế, nhiều vi phạm đất đai, trật tự xây dựng diễn biến phức tạp tại đây.

Trao hỗ trợ xây nhà "Đại đoàn kết" tặng hộ khó khăn tại xã Trung Giã (Ảnh XÃ TRUNG GIÃ)

Bồi đắp nghĩa tình cộng đồng

Những căn nhà “Đại đoàn kết” không chỉ giúp người dân có chỗ ở an toàn, mà còn cho thấy sức mạnh của sự chung tay, sẻ chia trong cộng đồng ở Hà Nội.

Điều chuyển 127 vòm cầu đường sắt Phùng Hưng về Hà Nội quản lý

Bộ Xây dựng đã quyết định điều chuyển 127 vòm cầu đường sắt Phùng Hưng thuộc tuyến đường sắt Hà Nội-Đồng Đăng về Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội quản lý, tạo cơ sở để thành phố khai thác không gian văn hóa, thương mại, giải trí, ẩm thực và từng bước tái thiết khu vực nội đô lịch sử.

Tạo đồng thuận khi thực hiện dự án lớn

Từ ngày 7/9, Thành phố Hà Nội tổ chức cho các cơ quan, tổ chức và người dân 16 phường, xã nằm trong ranh giới lập quy hoạch; tám xã, phường nằm trong vùng ảnh hưởng trực tiếp từ dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng cùng toàn thể người dân Thủ đô góp ý về điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000.

Phối cảnh Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long-Urban City khi hoàn thành, dự kiến bố trí tái định cư cho người dân thuộc các khu vực xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh và các khu vực lân cận. (Ảnh: Chủ đầu tư dự án)

Hà Nội bố trí người dân dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng tại những khu định cư có hạ tầng tốt, có điều kiện tạo sinh kế

Thành phố Hà Nội dự kiến bố trí khoảng 265ha quỹ đất tái định cư tại địa bàn các xã, phường và khu vực lân cận, đồng thời chuẩn bị hàng chục nghìn lô đất, căn hộ tại các khu đô thị đa mục tiêu, nhằm bảo đảm nơi ở mới có điều kiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, duy trì sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của người dân.

Phối cảnh Quảng trường-công viên phía đông hồ Hoàn Kiếm sau khi hoàn thành xây dựng. (Ảnh: Đơn vị tư vấn)

Hà Nội lấy ý kiến cộng đồng dân cư về Điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận

Từ ngày 7/9, thành phố Hà Nội sẽ lấy ý kiến cộng đồng dân cư về phương án điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận nhằm tái cấu trúc không gian công cộng, mở rộng kết nối và nâng cao chất lượng hạ tầng, tạo lập một chỉnh thể không gian đô thị đặc sắc lấy hồ Hoàn Kiếm làm trung tâm.

Phương tiện lưu thông qua nút giao Ô Chợ Dừa-Hào Nam-Hoàng Cầu bị cấm rẽ trái từ cả 4 hướng. (Ảnh: Người dân cung cấp)

Không được rẽ trái tại nút giao Ô Chợ Dừa-Hào Nam-Hoàng Cầu

Phương tiện lưu thông qua nút giao Ô Chợ Dừa-Hào Nam-Hoàng Cầu bị cấm rẽ trái từ cả 4 hướng. Người điều khiển phương tiện chỉ được đi thẳng hoặc rẽ phải; trường hợp cần chuyển hướng sang trái phải quay đầu tại các điểm mở dải phân cách theo hướng dẫn.

Khám bệnh cho người dân tại Phòng khám đa khoa Bệnh viện Đại học Y Hà Nội-cơ sở Vĩnh Hưng. (Ảnh nhandan.vn)

Hà Nội: Yêu cầu bảo đảm đầy đủ quyền lợi bảo hiểm y tế với người bệnh đủ điều kiện

Bảo hiểm xã hội Hà Nội yêu cầu các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế cần xác định và giải quyết mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế với người tham gia từ đủ 5 năm liên tục trở lên và có số tiền cùng chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong năm lớn hơn 6 tháng lương cơ sở theo quy định.

Dây chuyền sản xuất của Nhà máy Onaga Nhật Bản tại Khu công nghiệp HANSSIP.

Duy trì sức hấp dẫn với nhà đầu tư FDI

Tám tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI trên địa bàn Thủ đô đạt hơn 3,7 tỷ USD, khoảng 83% kế hoạch năm. Thành phố phấn đấu tiếp tục duy trì sức hấp dẫn với các nhà đầu tư FDI để thu hút nguồn lực cho tăng trưởng, tập trung vào các lĩnh vực như khoa học-công nghệ, thông tin-truyền thông, dịch vụ và đổi mới sáng tạo.