Tiếng reo hò và những tràng vỗ tay vang lên khắp khu phố Bansilalpet ở thành phố Hyderabad khi giếng bậc thang Bansilalpet được đưa vào hoạt động trở lại. Sau 18 tháng dọn dẹp gần 3.000 tấn rác và khôi phục cấu trúc đá cổ, giếng Bansilalpet có từ thế kỷ 17 đã được “hồi sinh” để cung cấp nước cho cộng đồng. Lần đầu sau bốn thập kỷ, nguồn nước trong vắt xuất hiện trở lại, mang theo hy vọng trong bối cảnh nhiều khu vực của Ấn Độ đang dần cạn kiệt nguồn nước. Với bà Hajira Adeeb, một cư dân sống gần giếng Bansilalpet, khoảnh khắc này giống như chứng kiến một phần ký ức được hồi sinh. “Khi tôi còn nhỏ, người dân lấy nước sinh hoạt tại đây. Nhưng nhiều năm sau, giếng dần biến thành bãi rác khổng lồ, bị bỏ quên giữa khu dân cư đông đúc”, bà Adeeb cho biết.
Theo The Guardian, giếng bậc thang là một loại công trình thủy lợi cổ đặc trưng của Ấn Độ, từng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước cho cộng đồng. Những công trình này thường có nhiều tầng với các bậc đá dẫn sâu xuống lòng đất để người dân có thể tiếp cận nguồn nước ngầm trong các tầng chứa nước tự nhiên. Hàng nghìn giếng cổ được xây dựng khắp đất nước, đặc biệt tại những vùng khí hậu khô hạn. Tuy nhiên, trong thời kỳ cai trị của thực dân Anh, nhiều giếng bị coi là mất vệ sinh và bị cấm sử dụng. Đến cuối thế kỷ 20, khi hệ thống cấp nước hiện đại phát triển, nhiều giếng cổ bị bỏ hoang, thậm chí trở thành nơi đổ rác.
Hiện, ước tính hơn 3.000 giếng bậc thang vẫn được ghi nhận trên khắp Ấn Độ. Riêng bang Telangana có khoảng 100 giếng, gần một nửa nằm tại thủ phủ Hyderabad. Dù vậy, phần lớn trong số này đang xuống cấp hoặc chỉ còn tồn tại như di tích lịch sử. Giếng Bansilalpet là giếng bậc thang đầu tiên tại Telangana được khôi phục để cung cấp nước sinh hoạt cho cộng đồng. Từ khi hoàn thành vào cuối năm 2022, mực nước trong giếng vẫn duy trì độ sâu khoảng 9m ngay cả trong những tháng hè khô nóng.
Người đứng sau sự chuyển đổi này là kiến trúc sư Kalpana Ramesh. Trong nhiều năm, bà cùng cộng sự đã hồi sinh 25 giếng bậc thang trong bang, biến chúng thành những nguồn nước bền vững. Dự án được thực hiện với sự hỗ trợ của chính quyền bang Telangana và sáng kiến xã hội mang tên “Dự án Nước mưa” do bà đồng sáng lập. Bản thân bà Ramesh đã sử dụng hệ thống thu gom nước mưa tại nhà suốt 15 năm qua. Nhờ đó, gia đình bà không còn phải phụ thuộc vào những xe bồn chở nước, nguồn cung phổ biến ở nhiều khu dân cư. Theo bà, việc tận dụng nước mưa để bổ sung cho các tầng chứa nước ngầm có thể hoạt động hiệu quả ngay cả trong các đô thị đông đúc, nơi diện tích đất tự nhiên để nước thấm xuống ngày càng ít.
Tại các dự án phục hồi giếng, nước mưa từ mái nhà, đường phố và các bề mặt đô thị được thu gom, dẫn qua hệ thống lọc gồm cát, sỏi và đá trước khi chảy vào các hố chứa và tầng nước ngầm. Khi nguồn nước dưới đất được bổ sung đều đặn, giếng có thể cung cấp nước cho sinh hoạt, tưới cây và thậm chí là nước uống nếu được lắp đặt thêm hệ thống lọc.
Ấn Độ đang đối mặt cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng. Quốc gia hơn 1,4 tỷ dân này chỉ sở hữu khoảng 4% nguồn nước ngọt của thế giới nhưng lại chiếm gần 18% dân số toàn cầu. Hiện có hơn 600 triệu người Ấn Độ phải đối mặt tình trạng thiếu nước nghiêm trọng, trong khi nhu cầu nước được dự báo có thể tăng gấp đôi vào năm 2030. Không chỉ vậy, việc mở rộng mô hình trồng các giống cây trồng tiêu thụ nhiều nước khiến đất nước này phụ thuộc nặng nề vào nguồn nước ngầm. Ấn Độ hiện khai thác khoảng một phần tư tổng lượng nước ngầm của thế giới. Nhiều bang như Punjab, Haryana, Delhi, Rajasthan hay Telangana đang tiến gần đến tình trạng cạn kiệt nguồn nước dưới đất.
Trước nguy cơ đó, chính quyền Telangana đang triển khai hàng loạt biện pháp nhằm bảo vệ tài nguyên nước. Khoảng 500.000 dự án thu gom nước mưa đã được thực hiện trên toàn bang. Chính quyền cũng lên kế hoạch tái sử dụng nước thải cho các trung tâm dữ liệu, phục hồi dòng sông Musi, nạo vét hồ chứa Sriram Sagar để khôi phục dung tích và áp dụng các mức phạt nghiêm khắc đối với hành vi lãng phí nước. Giới chức và người dân Ấn Độ đều hy vọng các biện pháp mới có thể giải quyết cuộc khủng hoảng nước, vốn đang vô cùng cấp bách tại quốc gia này.
