Đề án “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử” với chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa” được phát động ngày 27/7/2025. Trung ương Đoàn cho biết, sau khoảng 5 tháng Đề án đã ghi nhận hơn 130.000 câu chuyện của hơn 24.000 nhân chứng, và đến 26/7/2026, sau một năm triển khai, con số tăng lên hơn 700.000 câu chuyện của hơn 100.000 nhân chứng, cho thấy quy mô ngày càng lớn của hành trình số hóa và lan tỏa ký ức lịch sử. Nhiều tư liệu lần đầu được ghi âm, ghi hình, số hóa; từ đó được chuyển thành bài viết, video, podcast, infographic, reels, shorts, triển lãm hay bản tin gắn mã QR.
Ở Quảng Ngãi, câu chuyện về làng Thủy Triều trong chuỗi “Câu chuyện thời hoa lửa” không bắt đầu từ những con số hay sự kiện lớn, mà từ ký ức của một vùng quê từng đi qua bom đạn. Cách kể ấy đưa lịch sử trở về với những con người, địa danh cụ thể - điều có thể tạo nên sự gần gũi và lưu nhớ.
Tại Khánh Hòa, các cấp bộ Đoàn đã nhân rộng mô hình “Số hóa di tích” bằng mã QR đối với 56 địa danh, địa chỉ đỏ trên Google Maps, đồng thời xây dựng không gian triển lãm 3D về lịch sử. Người trẻ, vì thế, có thể tiếp cận một địa chỉ lịch sử ngay trên thiết bị quen thuộc của mình.
Tuổi trẻ Gia Lai cũng đang nối dài cách làm này. Tỉnh Đoàn thường xuyên tổ chức các hành trình về nguồn tại nhiều khu di tích lịch sử, giúp thanh niên có những trải nghiệm thực tế. Lắng nghe câu chuyện ngay tại nơi đã xảy ra bao giờ cũng dễ chạm đến lớp trẻ hơn cả.
Những cách làm ấy cho thấy giáo dục truyền thống đang có thêm một không gian mới. Lịch sử không chỉ được kể trong những buổi sinh hoạt tập trung, mà có thể xuất hiện trên bản đồ số, trong những video, podcast trên mạng xã hội...
Đó cũng là lý do vai trò của tổ chức Đoàn cần được nhìn rộng hơn. Không chỉ tổ chức các hoạt động “về nguồn”, Đoàn có thể trở thành lực lượng trực tiếp tham gia tìm kiếm, kiểm chứng, lưu trữ và làm mới những ký ức đang đứng trước nguy cơ mai một.
Các cách làm ấy đang cho thấy một thay đổi đáng chú ý, thanh niên không chỉ là đối tượng được “giáo dục truyền thống”, mà đang trở thành chủ thể lưu giữ lịch sử. Trung ương Đoàn từng đặt vấn đề mỗi đoàn viên, thanh niên trở thành “người chép sử của thời đại số”, bởi đây cũng là cuộc chạy đua với thời gian khi nhiều nhân chứng đã cao tuổi, những cuốn nhật ký, lá thư, bức ảnh, kỷ vật có nguy cơ thất lạc.
Vấn đề đặt ra sau một năm triển khai là làm thế nào để những ký ức ấy tiếp tục sống, lan tỏa. Kho dữ liệu lịch sử sẽ chỉ thật sự có giá trị khi được biến thành học liệu, nội dung truyền thông, câu chuyện địa phương, sản phẩm sáng tạo của thanh niên và những bài học trong trường học, để có thể thật sự lan tỏa mạnh mẽ đến đông đảo bạn trẻ.
