Lợi dụng lòng tốt và niềm tin để chiếm đoạt tài sản
Công an thành phố Hải Phòng vừa cảnh báo, một số đối tượng đang lợi dụng Ngày Văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc để tiếp cận người dân qua điện thoại, mạng xã hội nhằm lừa đảo. Các chiêu trò thường gặp là giả mạo quỹ an sinh, mạo danh ban tổ chức sự kiện và kêu gọi từ thiện, tặng quà.
Với chiêu giả mạo quỹ an sinh, các đối tượng tự xưng là cán bộ địa phương hoặc người của Mặt trận Tổ quốc, kêu gọi người dân góp tiền cho hoạt động cộng đồng. Nếu được yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân trong khi chưa rõ người vận động là ai, đơn vị nào tiếp nhận, người dân cần kiểm tra kỹ trước khi đóng góp.
Một thủ đoạn khác là lập trang mạng xã hội giả danh ban tổ chức để bán vé hoặc tuyển người tham gia chương trình. Sau đó, các đối tượng yêu cầu nộp trước tiền “đặt cọc”, “bảo hiểm” để được tham gia.
Với chiêu kêu gọi từ thiện, tri ân, các đối tượng dùng hình ảnh người có hoàn cảnh khó khăn hoặc lời mời nhận quà để thu hút sự chú ý. Khi người dân quan tâm, chúng yêu cầu chuyển phí hoặc dẫn dụ truy cập đường link nguy hiểm.
Điểm chung của các chiêu trò này là tạo lòng tin rồi mới yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân. Một tên trang mạng xã hội nghe quen, hình ảnh trang trọng hay câu chuyện cảm động có thể khiến người xem mất cảnh gic và bỏ qua bước kiểm tra.
Để tự bảo vệ mình, người dân không nên chuyển tiền khi chưa xác minh được danh tính người vận động; không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin ngân hàng hay mã OTP; không mở đường link đáng ngờ. Trước khi đóng góp hoặc đăng ký tham gia chương trình, hãy kiểm tra thông tin với UBND xã, phường hoặc cơ quan quản lý văn hóa. Nếu nghi ngờ bị lừa, cần giữ lại tin nhắn, thông tin tài khoản, chứng từ chuyển tiền và báo cơ quan Công an.
Lừa đảo núp bóng từ thiện bị xử lý thế nào?
Việc mạo danh người vận động quỹ hay ban tổ chức để người dân tin và giao tiền có thể bị xem xét về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự hiện hành, dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng có thể bị cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc trường hợp luật định.
Nếu có tình tiết lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức, điểm đ khoản 2 Điều 174 quy định mức phạt tù 2-7 năm. Trường hợp chiếm đoạt từ 500 triệu đồng, điểm a khoản 4 quy định mức phạt 12-20 năm tù hoặc tù chung thân. Việc áp dụng phải căn cứ chứng cứ và tình tiết cụ thể.
Nếu đối tượng sử dụng thông tin tài khoản, thẻ ngân hàng để chiếm đoạt tài sản hoặc truy cập trái phép vào tài khoản nhằm chiếm đoạt tài sản, hành vi có thể được xem xét theo điểm a, điểm c khoản 1 Điều 290 Bộ luật Hình sự, với hình phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Tuy nhiên, Điều 290 chỉ áp dụng khi hành vi không thuộc trường hợp trộm cắp tài sản (Điều 173) hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174). Vì vậy, cần xem xét cụ thể cách thức chiếm đoạt, không thể chỉ dựa vào việc đối tượng sử dụng Internet để xác định tội danh.
Nếu hành vi lừa đảo chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, điểm c khoản 2 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với cá nhân. Đồng thời, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)